در مورد مصرف کننده های داخلی افزایش قیمت 42 درصدی کارخانه و 67 درصدی بازار آزاد را شاهد هستیم، برای مشتریان خودروهای صادراتی میانگین قیمت هر دستگاه تنها 13 درصد رشد داشته است! این ارزان فروشی در شرایطی است که همین هفته گذشته علی قویدل، معاون بازرگاني يكي از شركت هاي تامين كننده قطعات خودرو در گفتگو با موج از افزايش 2.5برابري قيمت محصولات اين شركت نسبت به سال گذشته خبر داد.

«چراغی که به خانه رواست بر مسجد حرام است» و وضعیت صنعت خودروی ما این روزها ترجمه معکوس این ضرب المثل است، نگاه کنید: تولید مجموع خودروی سواری در هشت ماهه نخست امسال نزدیک 45 درصد کاهش یافته است، میانگین اختلاف قیمت کارخانه و بازار آزاد انواع خودروی سواری در هم اکنون نسبت به زمان مشابه سال قبل 765 درصد رشد داشته است(میانگین اختلاف قیمت در سال قبل 2.6 (2ممیز6) درصد بوده، هم اکنون این رقم به 22.5(22ممیز5) درصد افزایش یافته است)

میانگین قیمت کارخانه انواع خودروی سواری در حال حاضر نسبت به زمان مشابه سال قبل 42 درصد و میانگین قیمت بازار آزاد انواع خودروی سواری هم اکنون نسبت به زمان مشابه سال قبل 67 درصد رشد داشته است و در چنین شرایطی، مفتخر هستیم که در هشت ماهه نخست امسال(که تولید خودروی سواری در کشور 45 درصد کاهش داشته) نزدیک به 39 هزار دستگاه خودروی سواری صادر کردیم که نسبت به مدت مشابه سال قبل نزدیک به 308 درصد رشد داشته است(سال قبل نزدیک 9 هزار دستگاه صادر کرده بودیم)

کمی صبر کنید، در مورد مصرف کننده های داخلی افزایش قیمت 42 درصدی کارخانه و 67 درصدی بازار آزاد را شاهد هستیم، برای مشتریان خودروهای صادراتی میانگین قیمت هر دستگاه تنها 13 درصد رشد داشته است! این ارزان فروشی در شرایطی است که همین هفته گذشته علی قویدل، معاون بازرگاني يكي از شركت هاي تامين كننده قطعات خودرو در گفتگو با موج از افزايش 2.5برابري قيمت محصولات اين شركت نسبت به سال گذشته خبر داد.

حال سوال اینجاست که با وجود تحریم های اقتصادی که عملا واردات قطعات لازم برای تولید خودروهای داخلی را با مشکل مواجه کرده و وجود تورم در داخل کشور که تولیدات محدود قطعات خودرو در داخل را نیز گرانقیمت کرده است، چرا باید کشوری مثل ایران به  صادرات خودرو بپردازد، این نوعی لجبازی است، یا حراج منابع داخلی برای داشتن پزهای سیاسی؟

به هیچ عنوان نمی توان این صادرات را با هدف ارزآوری برای کشور محسوب کرد، چراکه در هشت ماهه نخست امسال، اگر 230 میلیون دلار صادرات خودرو به کشور ارز تزریق کرده، از آن سو در همین مدت واردات خودرو 623 میلیون ارز از کشور خارج کرده است، این یعنی تراز منفی، تازه اگر واردات 96 میلیون دلاری قطعات منفصله جهت تولید خودرو در هشت ماهه نخست امسال را نادیده بگیریم!

کاهش 45 درصدی تولید خودر

در هشت ماهه نخست امسال تولید خودروی سواری در کارخانه ایران خودرو نسبت به مدت مشابه سال قبل 45.1(45ممیز1) درصد، در کارخانه سایپا 51.7(51ممیز7) درصد، در پارس خودرو 49.9(49ممیز9) درصد، در گروه بهمن 80.1(80ممیز1) درصد، در گروه خودروسازان بهم 100 درصد، در گروه خودروسازان راین 45.5(45ممیز5) درصد کاهش داشته است و از طرف دیگر در مدیران خودرو(نماینده خودروهای ام وی ام در ایران) 163.8(163ممیز8) درصد، در کرمان موتور(عرضه کننده انواع خودروی لیفان) 18 درصد رشد داشته است.

در مجموع کل تولید خودروی سواری کشور در هشت ماهه نخست سال جاری برابر 739 هزار و 483 دستگاه بوده، گفتنیست از فروردین تا آبان ماه سال 1390 مجموع تولید خودروی سواری در کشور برابر 960 هزار و 25 دستگاه ثبت شده است، این یعنی کاهش 45.5(45ممیز5) درصدی تولید خودروی سواری کشورمان(منبع آمار: آمار مقایسه ای ماهیانه تولید انواع خودرو، وزارت صنایع و بازرگانی، جدول 1 و 2)

برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

افزایش 67 درصدی قیمت خودرو

یک مقایسه انجام دهیم بین قیمت خودروهای سواری پرطرفدار در آذرماه سال جاری با آذرماه سال 1390. بر این اساس میانگین قیمت «کارخانه» خودروهایی که در ادامه خواهد آمد، در آذرماه امسال نسبت به آذرماه سال قبل 42 درصد افزایش داشته است!

در این بخش قیمت کارخانه و بازار آزاد حال حاضر 15 خودروی سواری و یک وانت بار با قیمت زمان مشابه سال قبل(هفته آخر آذر 1390) که بیشترین طرفدار را دارند مقایسه شده است. این بررسی نشان می دهد به ترتیب قیمت کارخانه ای خودرهای: ماکسیما، مزدا 3(تیپ 3 صندوقدار)، وانت باردو، ام وی ام(530)، سمند سورن، پراید (132)، تندر 90(e2)، پژو207 دنده ای، مگان(2000)، پژو 206 SD (V20)، پژو 206(تیپ5)، قشقایی(mid)، پژو 206(تیپ2)، پژو پارس (سال) و لیفان 620 بیشترین افزایش قیمت را در آذرماه امسال نسبت بهزمان مشابه سال قبل داشته اند.

از دیگر سو به ترتیب قیمت بازار آزاد خودروهای: ماکسیما، پژو207 دنده ای، پژو 206(تیپ5)، قشقایی(mid)، پژو 206 SD (V20)، پژو 206(تیپ2)، مزدا 3(تیپ 3 صندوقدار)، وانت باردو، لیفان 620، سوزوکی ویتارا(کلاس8)، مگان(2000)، ام وی ام(530)، تندر 90(e2)، پراید (132) و پژو پارس (سال) بیشترین رشد قیمت را داشته اند.

اختلاف قیمت بازار و کارخانه: پژو 206(تیپ2)، پژو پارس (سال)، پژو 206(تیپ5)، پژو207 دنده ای، قشقایی(mid)، مگان(2000)، ماکسیما، مزدا 3(تیپ 3 صندوقدار) و تندر 90(e2) به ترتیب از همه بیشتر بوده است. اطلاعات کامل را می توانید در جدول زیر مشاهده کنید.

برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

رشد 308 درصدی صادرات خودرو های 5 هزار دلاری

در حالی که تولید خودروی سواری در کشور نزدیک به 45 درصد کاهش داشته و قیمت کارخانه ای انواع آن بیش از 40 درصد رشد داشته است، با این حال میزان صادرات خودروی سواری در هشت ماهه نخست سال جاری نزدیک به 308 درصد رشد داشته است! از فروردین تا آبان ماه سال قبل جمعا 9 هزار و 515 دستگاه خودروی سواری به ارزش 50 میلیون دلار از ایران به کشورهای جهان صادر شده بود، این در حالیست که در هشت ماهه نخست سال جاری این میزان به 38 هزار و 792 دستگاه به ارزش 230 میلیون دلار رسیده است.

عمده این صادرات به همسایه غربی یعنی عراق بوده است، به طوری که از مجموع صادرات خودروی ایران 38 هزار دستگاه به ارزش 226 میلیون دلار به کشور عراق رفته، که نزدیک به 99 درصد مجموع صادرات خودرو را به خود اختصاص می دهد. همچنین 184 دستگاه به ارزش نزدیک به یک میلیون دلار به کشور اوکران ، 106 دستگاه به ارزش 814 هزار دلار به کشور آذربایجان و 201 دستگاه به ارزش نزدیک به یک میلیون دلار به سایر کشورهای جهان خودرو صادر شده است.

میانگین قیمت هر دستگاه خودروی صادراتی به عراق 5 هزار و 916 دلار، میانگین قیمت خودروهایی که به اوکراین رفته 6 هزار و 913 دلار، میانگین قیمت خودروهای صادراتی به آذربایجان 7 هزار و 679 دلار و میانگین خودروهای صادراتی به سایر نقاط جهان 6 هزار و 975 دلار بوده است.

میانگین قیمت هر دستگاه خودروی صادراتی در هشت ماهه نخست سال گذشته 5 هزار و 255 دلار بوده، که این رقم امسال به 5 هزار و 929 دلار رسیده است که حاکی از رشد تقریبا 13 درصدی قیمت خودروهای صادراتی ایران است.

برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

صادرات خودرو پزی بود که در دولت نهم برای نشان دادن توان صادراتی اتفاق افتاد. صادرات گسترده خودرو به سوریه سبب شد تا با بحرانی شدن وضعیت کشور سوریه، عملا صادرات خودرو کاهش قابل توجهی داشته باشد، مقصد بعدی عراق بود.

در دوره هایی خودروهای ایرانی با قیمتی بسیار پایین تر از داخل به کشورهای دیگر صادر میشدند، هم اکنون گمرک به روال گذشته، شرح صادرات و واردات خودرو را در اختیار قرار نمی دهد. اما پیشتر که شرح این مبادلات تجاری نیز در اختیار بود، شاهد بودیم که بسیاری از این خودروها، خودروهایی نیستند که در ایران تولید شدند، بلکه به هر دلیلی، برای مثال خودروی «ب.ام.و» از ایران به اروپا صادر میشد و گمرک نیز ارزش آن را جزو صادرات خودرو به حساب می آورد.

با توجه به وضعیت کنونی بازار داخلی، به نظر می رسد بازار داخل که اختلاف قیمت خودرو از کارخانه تا بازار آزاد بعضا به 58 درصد رسیده است، بیش از کشور دوست و همسایه «عراق» یا کشور نه چندان دوست «آذربایجان» به تولیدات داخلی نیاز داشته باشد.

وانگهی، در شرایطی که برای تامین قطعات تولید خودروهای (مونتاژی) داخلی، خودروسازان مبجورند با تغییرات قیمت ارز تا چند برابر قیمت های گذشته هزینه کنند، صادرات خودرو آن هم با تغییر جزئی ارزش چه توجیه اقتصادی می تواند داشته باشد؟ این سوالیست که احتمالا مسئولان امر پاسخ آن را بهتر می دانند.

———

منابع:

گزارش تولید خودرو در کشور، هشت ماهه نخست امسال، وزارت صنایع و بازرگانی

گزارش گمرک از وضعیت تجارت خارجی در هشت ماهه نخست امسال

[+] همچنین ببینید:

همه پراید ها در سبد عراق

ایران ۲ دستگاه خودرو به رومانی صادر کرد

یارانه بنزین به سود دوبرابری خودروسازان سر به سر

دو دستگاه هامر در کیش به جای یک پرادو در تهران

اینجا تهران است

محرم

نشست از ما بهتران

که در آن:

گشت ارشادی نیست….

اینجا تهران است

روزهای عادی

خیابان های ما (ما منظورم ایرانی ها است)

و زنان بد حجاب سرزمین من، با صورت های شطرنجی

شرحی هم ندارم، خودتان قضاوت کنید.

اجازه دهید از اول شروع کنیم. نخستين اتومبيل سواري كه وارد ايران شد يك اتومبيل فورد بود كه در اوايل قرن بيستم به دستور مظفرالدين شاه قاجار از كشور بلژيك، خريداري شد. اين اتومبيل كه دود زيادي از آن خارج مي‌شد به «كالسكه دودي» معروف شد. پس از آن و به دنبال گسترش شهرنشيني، ميزان واردات خودرو از سال1300 هجري شمسي (1920ميلا‌دي) افزايش يافت. اغلب اتومبيل‌ها در آن سال‌ها از كشور‌هاي آمريكا و انگليس وارد مي‌شدند.

خودرو در آن روزگار یعنی سال های بعد از 1300 شمسی، برابر با خودروی خارجی بود

از ابتدا تا پیکان

می توان تاریخچه خودرو در ایران را (حداقل قسمت اقتصادی آن را ) به دو بخش پیش و پس از پیکان تقسیم کرد! خودرو در آن روزگار یعنی سال های بعد از 1300 شمسی، برابر با خودروی خارجی بود. آرام آرام انتقاد ها شروع شد، مطبوعات و برخی چهره ها به واردات بی رویه خودروهای خارجی انتقاد کردند. در اردیبهشت ماه 1338 نشریه «اندیشه مردم» در مطلبی تحت عنوان «تهران نمایشگاه انواع اتومبیل‌های جهان» به این موضوع انتقاد می کند. نگارنده در این تحلیل ابتدا به موضوع عدم تقاضای بالا برای خرید این اتومبیل‌ها اشاره و بعد نسبت به خروج ارز به واسطه واردات این کالا اشاره می کند و مینویسد: «فرض کنیم نماینده جدید التاسیس یکی از کارخانجات اتومبیل‌سازی در ایران برای اولین مرتبه پنجاه دستگاه اتومبیل سواری سفارش دهد و قیمت هر دستگاه مبلغ یکصد و پنجاه هزار ریال است، لازم است به موازات سفارش اتومبیل مبلغی معادل جمع پنجاه دستگاه اتومبیل یعنی هفت و نیم میلیون ریال لوازم یدکی سفارش داده شود به علاوه باید در حدود 2 میلیون ریال نیز صرف ساخت و تجهیز نمایندگی شود. تازه سر و کله خارجی به عنوان متخصص اتومبیل پیدا می شود و نماینده مجبور است حقوق این عده را مقداری بارز پرداخت نمایند.» نویسنده در پایان با ذکر نمونه هایی از جمله مصر خواهان آن می شود که یا دو تا سه نمایندگی قدرتمند در ایران راه اندازی شود و یا مثل برخی از کشورهای توسعه نیافته، این خودروسازان در ایران خطوط تولیدی را راه اندازی کنند.

در اردیبهشت ماه 1338 نشریه «اندیشه مردم» در مطلبی تحت عنوان «تهران نمایشگاه انواع اتومبیل‌های جهان» به این موضوع انتقاد می کند.

موضوع راه اندازی کارخانه خودروسازی در ایران و کاهش واردات آن عملا نزدیک به ده سال مسکوت می ماند تا اینکه «ایران ناسیونال» تاسیس می شود. اولين اتومبيل ساخته شده در ايران، اتومبيل «پيكان» بود كه در شركت سهامي‌عام «كارخانه‌‌هاي ‌‌صنعتي ايران ناسيونال» تحت ليسانس كارخانه تالبوت انگلستان ساخته و در سال 1346وارد بازار شد. توليد وانت، ميني‌بوس، اتوبوس نيز به تدريج در سال‌هاي بعد در اين كارخانه شروع شد.در همان سال سواري‌‌هاي «آريا» و «شاهين» نيز در كارخانه پارس خودرو و در سال 1347 سواري «ژيان» در كارخانه سايپا توليد و به بازار عرضه شد. در سال 1351با تبديل كارخانه پارس خودرو به شركت «جنرال موتورز ايران» توليد اتومبيل‌هاي آريا و شاهين متوقف و توليد سواري‌هاي شورولت(اپل) 2500 و2800 سي‌سي همچنين تا سال 1360 توليد سه نوع اتومبيل سواري «بيوك»، «كاديلا‌ك» و «شورولت نوا» تحت ليسانس جنرال موتورز ادامه داشت. در سال 1359، توليد سواري ژيان در كارخانه سايپا متوقف و به جاي آن توليد سواري «رنو5» كه از سال 1354 در كنار توليد ژيان آغاز شده بود ادامه يافت.

پس از پیکان

پس از تولید پیکان و سایر محصولات داخلی بازهم چیزی عوض نشد. اگرچه در سال ها 1348 تا 1351 شاهد کاهش سالانه واردات خودرو هستیم، اما از سال 1352 تا 1355 مجددا شاهد رشد واردات هستیم و در سال 1355 کاهش، در سال 1356 افزایش و در سال 1357 مجددا با کاهش واردات خودرو رو برو هستیم و پس از آنهم انقلاب اسلامی رخ داد.

نمونه‌اي از تبليغات خودرو‌هاي خارجي پيش از انقلاب

از سال 1348 تا سال 1358 که آمار واردات خودرو در دسترس است، جمعا 488 هزار و 400 دستگاه خودرو خارجی به کشور وارد شده است به عبارتی به طور میانگین سالانه نزدیک به 49 هزار دستگاه خودرو به کشور وارد شده است. میانگین رشد سالانه واردات خودرو نیز در این سال ها نزدیک 43 درصد است.

از سال 1358 به بعد نیز شاهد واردات انواع خودرو به کشور هستیم. به طوری که از سال 1358 تا 1372 جمعا 291 هزار و 935 دستگاه خودرو به کشور وارد شده است. به عبارتی به طور میانگین نزدیک 19 هزار دستگاه خودرو به کشور وارد شده و میانگین رشد سالانه واردات خودرو در این سال ها نزدیک به 123 درصد است. نباید فراموش کرد که بخش عمده ای از این درصد رشد قابل توجه مربوط به سال های بعد از 1368 است که با انفجار ناگهانی واردات خودرو مواجه هستیم. به طوری که در سال 1369 واردات خودرو 1345 درصد نسبت به سال 1368 رشد داشته است.

از سال 1372 به بعد واردات خودرو مسکوت می ماند تا اینکه در سال 1384 مجددا بحث واردات خودرو داغ می شود. از سال 1384 تا کنون(7 ماهه نخست سال 1391) نزدیک به 238 هزار دستگاه خودرو به کشور وارد شده است. به عبارتی طی این مدت به طور میانگین سالانه 30 هزار دستگاه خودرو به کشور وارد شده است. میانگین رشد سالانه واردات خودرو در این سال ها نزدیک به 130 درصد بوده است.

واردات خودرو از 1348 تا کنون/*آمار مربوط به سال 1391 تا آبان ماه 1391 لحاظ شده است

واردات در وقت اضافه

از ابتدای سال جاری با مطرح شدن مشکلات شرکت های خودرو سازی، همچنین لزوم برنامه ریزی برای عدم خروج ارز از کشور، بحث توقف واردات خودرو نیز مطرح شد. هفته گذشته لیست برخی کالاها که لوکس و غیر ضروری تشخیص داده شده بودند و وزارت بازرگانی واردات آنها را ممنوع اعلام کرده بود منتشر شد که در صدر آنها «خودروی سواری» جای گرفته بود.

انتشار این لیست سوت پایان واردات خودروهای خارجی به کشور بود، با این حال این سوت در پایان وقت اضافه زده شد، شاید نود دقیقه واردات خودرو همان فروردین 91 به اتمام رسیده بود، اما ببینیم در این وقت اضافه چقدر خودرو به کشور وارد شده است؟ بر اساس آمار گمرک از فروردین تا مهر ماه امسال(هفت ماه نخست سال جاری) جمعا 23 هزار و 162 دستگاه خودرو به ارزش نیم میلیارد دلار(7/515میلیون دلار) به کشور وارد شده است. به ترتیب در فروردین 1573 دستگاه به ارزش 31 میلیون دلار، اردیبهشت 2890 دستگاه به ارزش 61 میلیون دلار، خرداد 3780 دستگاه به ارزش 81 میلیون دلار، تیرماه 3714 دستگاه به ارزش 83 میلیون، مرداد 3723 به ارزش 83 میلیون دلار، شهریور 3582 به ارزش 85 میلیون دلار و در مهر ماه 3900 دستگاه به ارزش 90 میلیون دلار خودرو به کشور وارد شده است. میزان واردات خودرو در هفت ماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل از نظر تعداد 35/13درصد و از نظر ارزش 22/20درصد افزایش داشته است.

سال گذشته سهم خودروی سواری از کل واردات در هفت ماه نخست 26/1درصد بود که این سهم از واردات کل با رشد بیش از 30 درصدی درهفت ماه نخست سال جاری به 64/1درصد افزایش یافت.

با توجه به اینکه از ابتدای امسال تاکنون بازار آزاد ارز دستخوش نوساناتی شده است، با نگاهی به قیمت ارزش در بازار غیر رسمی و واردات خودرو با ارز 1226 تومانی در واردات خودروی هفت ماهه نخست امسال 500 میلیارد تومان(رقم دقیق 488,165.000.000 تومان) رانت هم ایجاد شده است که خود جای بحث دارد.

واردات خودرو در هفت ماهه نخست سال جاری

به ازای هر 311 نفر ایرانی یک خودروی خارجی

اطلا‌عات آماري نشان مي‌دهد كه در سال 1355 در مقابل هر 202 نفر، يك خودرو در كشور موجود بوده است. به عبارتي مي‌توان گفت تعداد خودروي موجود در كشور به ازاي هر هزار نفر، پنج دستگاه بوده كه اين نسبت در سال 1375 به تعداد يك دستگاه به ازاي هر 483 نفر يا دو دستگاه به ازاي هر هزار نفر رسيد. با اين همه، با وجود افزايش توليد خودرو، اين مسأله دليل بر كم بودن خودرو‌هاي موجود نسبت به نياز جامعه بود.

پس از سال 1375 با افزايش و جهش در توليد خودرو (از 51 هزار و 723 دستگاه در سال 1350 به 278 هزار و 62 دستگاه در پايان سال 1378) نسبت سرانه آن (تعداد خودرو به ازاي هر هزار نفر) رو به افزايش گذاشته است، به طوري كه اين نسبت در سال 1380، 62 دستگاه، در سال 1381، 69 دستگاه، در سال 1382، 79 دستگاه، در سال 1383، به 90‌دستگاه ، در سال 1384، 113 دستگاه و در سال 1385به 127 دستگاه به ازاي هر هزار نفر رسيده است.

در سال 1384 نزدیک به 29 درصد خانوارهای شهری ایران، در سال 1385 نزدیک به 31 درصد، در سال 1386 نزدیک به 33 درصد، در سال 1387 نزدیک به 35 درصد، در سال 1388 نزدیک به 37 درصد و در سال 1389 نزدیک به 40 درصد خانوارهای شهری ایران دارای خودروی شخصی بودند(منبع: بانک مرکزی، نتايج بررسي بودجه خانوار در مناطق شهري ايران ، جدول شماره 28، صفحه 57)

تقریبا 43 میلیون نفر از جمعیت ایران را جمعیت شهری تشکیل می دهند، این به آن معناست که به ازای هر 180 نفر ایرانی شهر نشین یک خودروی خارجی به کشور (از سال 1384 تا کنون) وارد شده است. همچنین به ازای هر 311 نفرایرانی(شهری-روستایی) یک خودروی خارجی به کشور وارد شده است.

از دیگر سو در سال 1384 برای هر 6 هزار و 400 نفر، در سال 85 برای هر 3 هزار و 300 نفر، در سال 86 برای هر 12 هزار و 700 نفر، در سال 87 برای هر هزار و 400 نفر، در سال 88 برای هر هزار و 800 نفر، در سال 89 برای هر هزار و 700 نفر و در سال 1390 برای هر هزار و 900 نفر ایرانی یک خودروی خارجی به کشور وارد شده است.

اکنون با انتشار رسمی لیست کالاهای ممنوع الورود به کشور، به نظر می رسد دیگر در بزرگراه ها و جاده های ایران از آن کامیون های بزرگ که بارشان لوکس ترین خودروهای روز دنیا بود نخواهیم دید.

اما آن 238 هزار دستگاهی که از سال 84 تاکنون به بازار ایران وارد شدند که دور ریخته نمی شوند و احتمالا از امروز به بعد باید منتظر آن شاگر بنگاه های لنگ بدست در نمایشگاه‌های خیابان خرمشهر بود، همان ها که ماشین های گران قیمت خارجی را با لنگشان برق می انداختند. این سوت پایان واردات خودروی صفر بود، اما سوت آغاز مسابقه نمایشگاه داران هم بود.

—————-

این مطلب در ضمیمه آخر هفته دنیای اقتصاد شماره 18 مورخ 25 آبان منتشر شد