گفتگو با خلبان پرواز مسکو+گزارش تصویری منتشر نشده از هواپیما در آشیانه
به همراه گزارش تصویری اختصاصی حیرت آور منتشر نشده، از هواپیمای تقریبا سالم پس از فرود بدون چرخه در آشیان و روی باند
احتمالاانتظار تبديل تهديد به فرصت، از رسانه ملي نيست، رسانه ملي كه خبر 3 قلو زاييدن يك گوسفند در روستاهاي دور افتاده كشور را به عنوان خبري ويژه بارها در بخش هاي خبري پخش مي كند، پس از 10 روز حتي 20 دقيقه درباره يك رخداد حيرت آور برنامه يي پخش نكرده، اگر اين «فرصت سوزي» در شرايط تحريم صنعت هوايي كشور نيست، پس چه مي توان به آن گفت؟
«مرحوم خلبان» اين عبارت آشناي ما ايرانيان است كه پس از هر سانحه هوايي از مسوولان ذي ربط مي نوشتيم، تقريبا حادثه يي در ايران اتفاق نيفتاده كه علت آن «عامل انساني» نباشد كه اتفاقا دستش هم از دنيا و پاسخگويي كوتاه شده، حال هواپيماي پرواز 742 مسكو- تهران قرار بود ساعت 15:20روز 26 مهر 1390 در فرودگاه امام فرود آيد، چرخش باز نشده، احتمال يك حادثه وحشتناك نظير حادثه اروميه كه اتفاقا آن هم بويينگ 727 بود و آن هم مسافران ارمني را با خود حمل مي كرد وجود داشت.
در واقع احتمال نه: قطعا اتفاق بدي مي افتاد، آن هم با مسافران روس كه مي توانست آبروي ايران اير را به باد دهد، اما با ظرافت خاص خلبان، اين حادثه اتفاق نيفتاد. حالاما «مرحوم خلبان» نداريم، يك خلبان قهرمان داريم كه كار او حيرت كارشناسان و تحليلگران متخصص در صنعت هوايي جهان را به بار آورده، اما جالب است كه از 26 مهر تاكنون اين خبراطلاع رساني نشده است، در سكوت صدا و سيماي ايران، شبكه هاي تلويزيوني فارسي زبان ماهواره يي، نظير بي بي سي فارسي، فيلم اين فرود حيرت آور را بارها با كارشناسي خلبانان پخش كردند و از خلبان به عنوان يك قهرمان ياد كردند، نه خبري از نشست خبري توسط هما شد، نه خبري از گفت وگوي ويژه خبري.
احتمالامسوولان صدا و سيما با چنين قهرماني لج كردند، چون بعد از 10 روز، آنچنان كه انتظار مي رود، لااقل يك برنامه 20 دقيقه يي هم درباره اين افتخار ملي پخش نشده، افتخاري كه در شرايط تحريم صنعت هوايي كشور، مي تواند چشم جهانيان را خيره كند! خبرنگاران «اعتماد» به ديدار او رفته و با اين خلبان خارق العاده كشورمان گفت وگو كرده اند.
اپيتان هوشنگ شهبازي، متولد خرداد 1335 در ميانه و فرزند يك معلم است، پس از پايان دوره تحصيلي در اروميه به دليل بازنشسته شدن پدر به تهران مي آيد تا به توصيه پدر وارد دانشگاه شود
او گرم و صميمي خبرنگاران ما را با وجود مشغله زياد، دو،سه ساعت قبل از پرواز به خانه خود دعوت كرد. كاپيتان هوشنگ شهبازي، متولد خرداد 1335 در ميانه و فرزند يك معلم است، پس از پايان دوره تحصيلي در اروميه به دليل بازنشسته شدن پدر به تهران مي آيد تا به توصيه پدر وارد دانشگاه شود، پس از اخذ ديپلم هنرستان، براي ورود به دانشگاه ديپلم رياضي اخذ كرده و با توصيه شهيد دكتر ناصرالدين نيك نامي كه از بستگان بوده است وارد دانشكده هواپيمايي ايران شد.
شهبازی به مدت 11 سال مهندس پرواز هواپيماي ايرباس 300 و 727 بوده و در ادامه به پيشنهاد برخي مسوولان در دوره خلباني شركت كرد و كمك خلبان هواپيماي بويينگ 727، ايرباس 300، 707 و 744 شد و سپس خلبان يا همان كاپيتان شد و حالاروي بويينگ 727 تيك آف و لندينگ مي كند. او به واسطه نوع ورودش به اين بخش تقريبا تمام دوره هاي فني را در ايران و كشورهاي اروپايي و آسيايي طي كرده و در واقع شهبازي پيش از اين پرواز تجربه طولاني مدت حضور در هر سه صندلي مهندس پرواز، كمك خلبان و خلبان بويينگ 727 را داشته است.
اول بگوييد كه آيا سانحه مشابهي داشتيد، يعني تجربه قرار گرفتن در شرايط مشابه را داشتيد، يا سانحه باز نشدن چرخ جلو در بويينگ 727 را به ياد داريد؟
خير، من سانحه مشابهي نداشتم. البته اين مشكل بي سابقه يي نيست، در تمام دنيا ـ نه فقط براي بويينگ 727 بلكه براي تمام هواپيماها ـ چنين مشكلي پيش مي آيد، در ايران اير حدود 12-10 سال قبل خاطرم هست مشكل مشابهي در شيراز پيش آمده بود كه در آن زمان هم خدا را شكر با وجود خلبان ماهر، خسارت جاني به وجود نيامد.
بعد از سانحه اروميه ظاهرا سه فروند بويينگ 727 در كشور باقي مانده؟
بله: متاسفانه بعد از سانحه اروميه، يكي تحت ميتننس است و دو فروند هم در حال پرواز داشت، كه اين ـ پرواز مسكو ـ يكي از آن دو هواپيماي ديگر بود، كه البته چون خسارت چنداني نديده، بعد از اينكه توسط مراجع ذي ربط بررسي شود به خط پرواز بازخواهد گشت.
حد اقل آسیب در قسمت جلوی هواپیما پس از فرود بدون چرخ/ برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید
چند ساله است؟
40 ساله است، البته عمر هواپيما را به اين سادگي نمي توان تخمين زد. عموما عمر هواپيما را با قطعات آن مشخص مي كنند و قطعات اين هواپيماها هم سر زمان، يا ساعت پرواز خاصي تعويض مي شوند. اين چك ها هم بايد سر زمان مشخصي انجام شوند، خصوصا با بازرسي ها و نظارت هايي كه آيوسا انجام مي دهد. در دوره هاي مشخصي مي آيند و ما را آديت مي كنند، چون اگر ما آديت نشويم و در حالت فيل قرار بگيريم در اروپا ديگر مجوز پرواز نداريم.
شما به عنوان خلبان چقدر به اين چك ها اهميت مي دهيد؟
اگر من ـ به عنوان خلبان ـ هواپيمايم را چك كنم، اگر آن چك ها از نظر ايمني به من جواب ندهد، آن هواپيما را اكسپت نمي كنم و پرواز نمي برم. خوشبختانه اينجا به اين صورت است كه كسي پرواز را به خلبان سيويل نمي تواند تحميل كند، يعني چنين قدرتي ندارد.
حد اقل آسیب در قسمت جلوی هواپیما پس از فرود بدون چرخ/ برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید
موضوعي وجود دارد، البته شايد در حد شايعه باشد يا ديدگاه تخصصي نباشد، گفته مي شود قطعات بين هواپيماهاي مسافربري جابه جا مي شوند، به بياني قطعه يي از هواپيمايي كه در آشيانه است را جدا مي كنند و روي هواپيماي ديگري كه قرار است پرواز كند نصب مي كنند، دست بر قضا اين شايعه درباره بويينگ ها در ايران قوي تر هم هست، اين تعويض ها روي ايمني هواپيماها تاثيرگذار نيست؟ شما در اين باره نظري داريد؟
البته اين هم يك رويه نرمال و روتين در هواپيمايي نيست، البته نمي توانم بگويم پيش نمي آيد. گاهي اوقات شما شاهد هستيد كه يك هواپيمايي يك قطعه را كم آورده و از سويي بايد پروازي را هم انجام دهد، در چنين شرايطي، امكان دارد چنين اتفاقي بيفتد، يعني يك قطعه يي را عجالتا از هواپيماي ديگري باز كنند و روي هواپيماي ديگر نصب كنند، تا بتواند پرواز كند، تا اينكه قطعه بعدي به صورت استندباي بيايد و سر جاي آن بنشيند. اما من فكر نمي كنم اين خطري را براي پرواز به وجود بياورد.
ظاهرا اين اتفاق براي پرواز اروميه ـ كه آن هم بويينگ 727 بوده است ـ افتاده.
خير، من چنين چيزي نشنيده ام!
با همين سيستمي كه درباره چك ها فرموديد، اين هواپيماي شما هم چك شده بوده، يعني چرخ ها بازديد شده بودند و شما هم براي پرواز هواپيما را بر اساس اين بازرسي ها پذيرفته بوديد؟
بله، اين هواپيما در ماه هاي قبل، روزهاي. . . پرواز كرده بود و همه قطعاتش هم سالم بود و چنين سانحه يي برايش رخ نداده بود، در همين پرواز مسكو هم ما هواپيما را چك كرديم. كتابش را مطالعه كرديم و سابقه اش را چك كرديم (براي اينكه اشكالات قبلي را مرور كرده باشيم) هيچ نوع اشكالي اين هواپيما نداشته و از نظر فني هم ريليز شده بود، به خاطر همين هم ما اين پرواز را انجام داديم! حتي در مسكو بدون هيچ مشكلي ما نشستيم، به سلامت هم از مسكو تيك آف كرديم.
حد اقل آسیب در قسمت جلوی هواپیما پس از فرود بدون چرخ/ برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید
خب پس چرا چرخ باز نشد؟
من حدس مي زنم اين يك مشكل اتفاقي و تصادفي بود. كه ممكن است براي هر هواپيمايي ـ حتي هواپيماي نو ـ هم پيش بيايد.
در گفت وگويي از قول شما نوشته شده بود به «زنجان» رفتيد! عجيب است، اگر امكان داريد دقيقا شرح ماوقع را بفرماييد.
ما زنجان نرفتيم: اين روت پرواز ما است، متاسفانه يكي از خبرنگاران كه با من صحبت كرده بود و از نظر فني وارد نبود چنين چيزي را از قول من نقل كرده بود، حتي من «رود شور» گفتم، ايشان از قول من «شورآباد» نوشته بودند.
موضوع زنجان هم از اين قرار بود كه چون ايشان كنجكاو بود بداند من كجا ديسنت (كم كردن ارتفاع) را آغاز كردم، گفتم حدودا زنجان البته بسته به ارتفاع، خلبان تشخيص مي دهد كجا شروع به كم كردن ارتفاع كند كه من با توجه به ارتفاع 37 هزار پايي كه داشتم، تصميم گرفتم كه حول و حوش 125 مايل (ناتيكايل مايل كه هر ناتيكال مايل برابر 8/1 كيلومتر است) ديسنت كنم. اين هم به اين خاطر بود كه يك خلبان حرفه يي بايد سوار هواپيما باشد و حتما جلوتر از هواپيمايش تصميم بگيرد، نه اينكه هواپيما او و مسافرانش را هر جا خواست با خود ببرد. ما به اين مي گوييم پري پلنينگ، اين كاهش ارتفاع هم بر اساس همين پلنينگ بود كه طبق برنامه و بر اساس پروفايلي كه داشتم در آنجا شروع به كم كردن ارتفاع و كم كردن سرعت براي نشستن كردم، براي نشستن در فرودگاه اي كا (فرودگاه امام خميني(ره)) كه شروع كردم هواپيما را كانفيگور كردن (هواپيما با سرعت خودش اوج مي گيرد، اگر سرعت هواپيما كاهش يابد، هواپيما ليفت خود را از دست مي دهد و ارتفاع كاهش مي يابد) بعد فلپ (كه اصطلاح فارسي آن را شهپر مي گويند) گرفتم. بر اساس استاندارد هاي كمپاني سازنده هواپيما در مقطعي هم بايد چرخ را مي گرفتم، كه من از خلبان همكارم خواستم كه طبق چك ليستم چرخ را پايين بدهد، وقتي كه ايشان اين كار را كرد به من گفت كه چرخ جلوي هواپيما پايين نيامد.
دماغه سالم هواپیما بعد از فرود/ برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید
در اينجا چه كار كرديد، وقتي چرخ باز نشد؟
ما اينجا هم دستورالعمل هايي داريم براي باز كردن چرخ. معمولاچرخ را ريسايكل مي كنيم چون من فكر مي كردم فرود نرمالي خواهيم داشت، احتمال اين موضوع را نمي دادم، وقتي طبق دستورالعمل (موقع باز نشدن چرخ ها) عمليات را انجام داديم و باز هم چرخ باز نشد، از فرودگاه اي كا درخواست كردم كه بروم به منطقه «رودشور».
چرا «رودشور»؟
دور و بر هر فرودگاهي نقاطي را مشخص كردند، هواپيمايي كه براي آن اشكالي پيش بيايد، مثل اتوبان، كه منطقه پارك اضطراري براي خودروها كنار اتوبان در نظر مي گيرند، براي هواپيماها هم چنين مناطقي را در نظر مي گيرند. براي فرودگاه امام رود شور (بين ساوه و پادگان پرندك) كه 11 مايلي فرودگاه امام است، اين منطقه در نظر گرفته شده است. من از برج درخواست هلدينگ (مسير بيضي مانند كه هواپيما در آن چرخ مي زند و در اين حين دستورالعمل هاي كمپاني سازنده هواپيما را براي رفع مشكل انجام مي دهد و چون در مسير تردد نيست براي ساير هواپيماها مشكلي ايجاد نمي كند) رودشور را كردم، در رودشور تمام دستورالعمل ها را انجام داديم، چون باز نشدن چرخ جلوي هواپيما مساله خطرناكي است، ما تمام تلاش مان را براي باز شدن چرخ كرديم. مي دانيد تمام قطعات و عملكردهاي هواپيما بك آپ (پشتيبان- جايگزين) دارند، مثل خلبان، كه در پرواز يك خلبان نمي گذارند، دو خلبان مي گذارند تا هميشه جايگزيني باشد.
قاعدتا بايد بنزين هواپيما را تخليه مي كرديد، چقدر بنزين داشتيد؟
ما بنزيني كه به هواپيما لود كرده بوديم از مسكو تا تهران (اي كا) بود، به اضافه يك آلترنيت، كه اگر نتوانستيم در اي كا بنشينيم، بتوانيم تا اصفهان يا شيراز برويم، اين بنزين را هم گرفته بوديم، به اضافه اين، بنزيني براي چرخيدن 30 دقيقه يي روي يك هلدينگ در اصفهان را هم داشتيم، به اضافه 10درصد بنزين اضافه، كه همه طبق برنامه بود. كه در رودشور مقداري را سوزانديم.
هيچ كدام از سيستم هاي نرمال، ريسايكل، منوآل و… براي باز كردن كار نكرد؟
ما همه اين كار ها را كرديم، هيچ كدام عمل نكرد، كاپيتان اقدايي كه كنار من بودند، سعي كردند كه چرخ را باز كنند كه متاسفانه باز نشد.
حتی چرخ هواپیما بعد از فرود تقریبا سالم مانده است/ برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید
درباره تيم پرواز، كي به مسافران اين را اطلاع داديد، شايعه شده كه در پرواز ميهمانداران هم دستپاچه شده بودند؟
البته تا موقعي كه از حل نشدن مشكل فني اطمينان پيدا نكرديم به مسافران نگفتيم. اما درباره تيم پرواز، ابدا چنين موضوعي پيش نيامد. همين جا براي اينكه حق همكاران من ضايع نشود اين را به شما بگويم كه در اين هواپيما به خاطر ديوتي زياد، دو ست كرو (تيم پرواز كه شامل خلبان، كمك خلبان و مهندس پرواز و… است) در نظر گرفته مي شود. در اين پرواز تمام كرو پروفشنال و حرفه يي بودند، پرسابقه و معلم بودند و از همه كوچك تر من بودم. كاپيتان رستگارفر و كاپيتان قربانپور، از مهرآباد تيك آف كردند و در اي كا نشستند، در آنجا مسافران مسكو را سوار كردند و در مسكو نشستند. در مسكو لندينگ كردند، در آنجا شيفت مان عوض شد، من به همراه كاپيتان اقدايي به كابين خلبان آمديم. همه اين كرو و سابقه يي كه داشتند پشت گرمي من شده بود.
درباره زمان اطلاع و نحوه اطلاع به مسافران مي گفتيد.
بعد از اينكه ما در رود شور دستورالعمل ها را انجام داديم و ديديم به هيچ وجه چرخ جلو بازنمي شود، با تيم پرواز مشورت كرديم و بعد من به اين نتيجه رسيدم كه يك: مسافران بايد مطلع شوند، چون ديگر قطع اميد كردم. من چون مي دانستم هواپيما را بايد بدون چرخ بنشانم، با راهنمايي دوستانم، به سرميهماندار، آقاي خان محمدي، اطلاع داديم و به ايشان گفتيم كه بايد به مسافران اطلاع دهيم. يكي از وظايف خلبان همين است كه به مسافران بگويد مشكلي پيش آمده، ولي نگران نباشيد، خطري پيش نخواهد آمد «ما براي همين مواقع آموزش ديديم» كه بعد سرميهماندار به من گفت كه چون اكثر مسافران روس هستند، خيلي فارسي را متوجه نمي شوند و از طرفي انگليسي هم خوب بلد نيستند: از نگاه كردن مسافران براي سرميهماندار مشخص شده بود كه مسافران خوب متوجه اطلاع رساني نشدند، من هم به سرميهماندار گفتم سر من شلوغ است، خودت بايد به مسافران به نحوي كه مطلع شوند اطلاع بدهي. سرميهماندار رفت و پس از مدتي آمد و گفت يك ايراني كه روسي خوب بلد بوده از بين مسافران پيدا كرده است و از او خواسته تا موضوع را به زبان روسي به مسافران روس تفهيم كند. آنها هم كاملامتوجه شده بودند و حالت هايي را كه بايد مسافران در حالت هارد لندينگ (نشستن در مواقع بروز چنين حوادثي) رعايت كنند، تمام اينها را با راهنمايي همكارم كاپيتان قربانپور شرح داده بودند.
چون به مسافران اطلاع داده بوديم، وضع فوق العاده يي پيش نيامده بود. البته اين را هم بگويم، پاي شما از زمين كنده شده، در آسمان هستيد و قرار هم هست بدون چرخ بنشينيد، خب درصدي از استرس و نگراني طبيعي است، اما در اين پرواز اتفاق خارق العاده يي رخ نداد، يعني استرس طبيعي بود، ولي بهم ريختگي وجود نداشت.
هواپیما بعد از فرود تقریبا سالم مانده است/ برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید
فيلم را چه كسي گرفته بود؟
من هم ديدم، نمي دانم چه كسي گرفته بود ولي به هر حال يكي از دوستاني كه من را مي شناخت و فيلم را ديده بود، به من اطلاع داد و كليپ را به من هم داد.
چرا به مهرآباد رفتيد، چرا در فرودگاه امام خميني ننشستيد؟
مقصد پرواز ما فرودگاه امام بود. در هر كشوري ممكن است فرودگاه هاي مختلفي در اطراف شهري وجود داشته باشند، اينكه مقصد كجا تعيين شده اجباري به خلبان نمي كند كه در فلان فرودگاه بنشيند. مثلادر اين پرواز من با همكارانم مشورت كردم و چند مساله را مد نظر قرار داديم و بر اساس آنها فرودگاه مهرآباد را به جاي فرودگاه امام انتخاب كرديم. اولافرودگاه امام يك باند بيشتر ندارد و اين فرودگاه اينترنشنال كشور است. اگر من آنجا مي نشستم و هواپيمايم آتش مي گرفت، باند فرودگاه اي كا، لااقل 5 تا 8 ساعت بسته مي شد، هواپيماهاي ديگر چه كار مي كردند؟ اين از نظر سياسي براي كشور ما خوب نبود، اما فرودگاه مهرآباد دو باند داشت، اين يك مساله. مساله ديگر آن است كه من فكر مي كردم كه امكانات در فرودگاه مهرآباد، مثل آتش نشاني، امكانات پزشكي و… بهتر خواهد بود. البته من نمي دانستم كه قرار است سالم بنشينم، من احتمال مي دادم كه ممكن است خداي نكرده هواپيمايم آتش بگيرد و مسافرانم هم بسوزند، حتي خودم هم بسوزم. اينها را نمي شد اطمينان داشت، بنابراين ترجيح مي دادم جايي بنشينم كه به شهر نزديك تر باشد، البته نمي گويم در فرودگاه اي كا امكانات پزشكي و آتش نشاني وجود ندارد، همه اين تجهيزات در اي كا هم هست، ولي بعد مسافت هم مهم بود، مثلااگر در هواپيماي من يك مريض بدحال بود، اگر مي خواستند اين مريض بدحال را از فرودگاه امام خميني به بيمارستان مجهزي در تهران برسانند حداقل دو، سه ساعت در راه مي ماند، اگر بدحال بود، احتمالافوت مي كرد. اما در مهرآباد اين زمان به 15 دقيقه مي رسيد.
مسیر اولین برخورد دماغه هواپیما با باند تا توقف کامل/ برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید
دقيقا چند نفر در پرواز بودند؟
97 نفر مسافر و كرو بودند.
در صورت بروز يك سانحه چقدر خسارت به وجود مي آمد؟
اگر مي توانيد بگوييد چند نفر ممكن بود كشته شوند اين را هم من به شما جواب مي دهم، هر حادثه يي محتمل بود. ممكن بود يك بال بشكند، ممكن بود 20 نفر كشته شوند و…
حداكثر و حداقل را بگوييد، چون سوال بعدي من اين بود كه چقدر شما از بروز خسارت جلوگيري كرديد، كه بتوانيم به نتيجه يي برسيم!
كلااز بين رفتن همه چيز.
«مرحوم خلبان» عبارت آشنايي است كه در پي بروز هر سانحه يي مي شنويم، اگر سانحه يي با خسارت بالارخ دهد، هميشه اين «مرحوم خلبان» است كه مقصر شناخته مي شود، خوشبختانه در اين سانحه اين اتفاق نيفتاد. بروز هر سانحه يي بويژه سوانح هوايي با توجه به جو منفي عليه تمام ايرلاين هاي داخلي به خاطر تحريم هايي هوايي عليه كشور، مي تواند مشكلات ايرلاين ها و نهايتا دولت را تشديد كند، اين پرواز مي توانست به ليست سوانح هوايي كشور كه با توجه به سرانه پرواز زيادتر از حد معمول ارزيابي مي شود اضافه شود، خواهش مي كنم تواضع و شكسته نفسي را كنار بگذاريد چون بازبيني فيلم و تحليلي كه در سايت هاي بين المللي از اين فرود به دست مي دهد، نشان مي دهد كار خارق العاده يي انجام شده است و اين كار صرفنظر از بعد انساني و معنوي، هزينه بالايي كه ممكن بود به دولت و مسوولان امر تحميل شود را از بين برده، مي خواهيم بدانيم از شما تقديري بابت اين اقدام به عمل آمد، يعني همان قدري كه اگر خداي ناكرده شما در اين سانحه كشته مي شديد، از شما به عنوان عامل سانحه در برنامه هاي مفصل و چندساعته سيما نام برده مي شد، حالابه عنوان عامل جلوگيري از سانحه نام برده شد؟
البته اين به نظرم به يك كار كارشناسي توسط متخصصان نياز دارد كه قاعدتا در تخصص من نيست. اما من هم مثل شما اين گله را از رسانه هاي فراگير دارم، نمي توانم بگويم از چه كسي، اما به صورت خودماني مي توانم بگويم از صدا و سيما، از همكاران شما گله دارم.
امدادگران و مسئولان در لحظات اولیه کنار هواپیما/ برای دیدن در ابعاد واقعی روی تصویر کلیک کنید
بين ما ضرب المثل است كه هميشه منتظرند خلبان بميرد، بعد بگويند چند نفر كشته داشته و خلبان هم مقصر بوده است. اما حالاكه لطف خدا شامل حال ما شد و اين پرواز سالم به زمين نشست، به نظر شما چند خبرنگار در آن فرودگاه بود؟
من به شما مي گويم «هيچ خبرنگاري نبود»، اما اگر خداي نكرده هواپيما آتش مي گرفت و همه مسافران در عرض چند ثانيه مي سوختند، همه رسانه ها موضوع را پوشش مي دادند. من از اين مساله متاسفم كه بعد از چندين روز، صدا و سيما حتي به من و مسوولان اداره من حتي يك اس ام اس هم نداده است، من توقع داشتم لااقل اگر از من كه جزء كوچكي از يك سازمان و نظام آموزشي هستم تقديري نشد، لااقل از ساير اجزاي اين سازمان بزرگ تشكري مي شد.
اين بعد معنوي بوده، به لحاظ مادي، خود ايران اير و سازمان شما از شما تقديري نكرد، به هر حال ممكن بود يكي ديگر از بويينگ هاي ايران اير بطور كلي از بين برود (مثل سانحه اروميه) تعدادي مسافر آن هم مسافر روس در اين پرواز كشته شوند و آبروي ايران اير برود، به لحاظ معنوي هم ـ چون گفتيد از رسانه ها گله داريد و نمي دانيد چطور بايد روند طي مي شد ـ بايد خود ايران اير لااقل يك نشست خبري ترتيب مي داد، فيلم نشستن فوق العاده شما را براي خبرنگاران همراه با مباحث كارشناسي براي آنها شرح مي داد، سرانجام سازمان شما بايد ما را در جريان مي گذاشت، پيش از انتشار فيلم در اينترنت كه ممكن بود منتشر هم نشود كه ما خبر نداشتيم!
البته من اين سوال را نمي توانم جواب بدهم، چون من مسوول اينها نيستم. اما يكي از دوستانم ـ درست يا غلط تعريف مي كرد، خلباني در امريكا چنين مشكلي برايش پيش آمده است، خلبان هواپيما را با 50 مسافر در رودخانه نشانده است، تعدادي از مسافران هم كشته شدند، باز هم با اين حال، آقاي اوباما نشان قهرماني آن كشور را به خلبان آن پرواز داده است. حالامن كه نشان قهرماني و مدال و… نمي خواهم، از همكاران من قدرداني كنند، البته شايد هم بگويند، لااقل بگويند «دستتان درد نكند» البته اين را هم بگويم كه شايد در حال برنامه ريزي هستند، بي انصاف نباشيم.
سايت هاي بين المللي هستند كه تمام سوانح هوايي را گزارش مي كنند و تحليلي هم روي سوانح وارد مي كنند، شما آنها را ديده ايد: درباره سانحه شما چه نوشتند؟
معروف ترين آنها هرالداويشن و ايرلاينر. نت است، من اين دو را كه ديدم، عينا سانحه را در ساعات اوليه نقل كردند، كه البته كامنت ها و نظراتي را هم مردم گذاشته بودند، كه خستگي من از نظرات آنها واقعا به در شد.
مي خواستم بدانم تحليلشان از سانحه چه بود، نوع نگاهي كه داشتند، سانحه را بي سابقه يا كم سابقه ارزيابي كردند، نقش خلبان را چطور توصيف كردند؟
تقريبا به اين صورت وجود نداشته، در واقع اگر بي سابقه نباشد، كم سابقه است. البته نمي خواهم بگوييد شكسته نفسي مي كنم، اما اين يك كار تيمي بود، باهوش بودن و حرفه يي بودن همكارانم باعث شد كه اين به جاي سانحه بودن، نرمال باشد. در سايت هايي در نروژ و سوئد كه خواندم، موضوع را تحليل كرده و از خلبان پرواز تقدير مي كنند، چون اين فرود را غيرقابل باور ارزيابي كرد ه اند. شنيدم در ژاپن هم تصميم دارند از اين كليپ براي آموزش استفاده كنند.
تمام اطلاعات ما از آن پرواز به آن فيلم بازمي گردد، فيلم هاي ديگري از سوانح مشابه كه در يوتيوب و… و سايت ها وجود دارد، در هيچ كدام در سانحه مشابه، تا اين قسمت زير كابين خلبان روي زمين نمي نشيند، براي مخاطبان ما نوع عملكردتان هنگام نشستن را توضيح مي دهيد؟
براي نشستن هواپيما، تكنيك هاي عمومي وجود دارد، بعد از آن هر خلباني براي خودش تكنيك خاصي دارد. مثل رانندگي مي ماند. خيلي از خلبانان هم هستند كه مهارت شان از من هم بيشتر است.
در ايران كه از شما بابت كاري كه كرديد، حتي در سطح سايت هاي اروپايي هم تقدير نشده، پيشنهاد كار در ساير ايرلاين هاي غيرايراني به شما نشده، احتمالاحقوق بيشتري در ايرلاين هاي حاشيه خليج فارس هم خواهيد داشت؟
من به همين كه دارم قانع هستم و دوست دارم در كشور خودم كار كنم. متاسفانه درباره كار در ايرلاين هاي كشورهاي حاشيه خليج فارس هم بايد حرف شما را تاييد كند. متاسفانه خلبانان ايراني كه براي آموزش آنها هزينه هاي زيادي در ايران مي شود، هر ساله به اين كشورها براي كار مهاجرت مي كنند.
درباره بويينگ 727 چه نظري داريد؟
اين هواپيما توليدش سال هاي زيادي است كه متوقف شده است: البته اينها قابل استفاده هستند، سه موتور دارند، نسبت به خيلي از هواپيماها امنيت بيشتري دارند. قسمت فني شركت ما هم از اينها به خوبي استفاده مي كند، خب من هم از اين هواپيما استفاده مي كنم، اگر جز اين بود كه پرواز نمي كردم.
يعني خودتان هواپيمايتان را انتخاب مي كنيد؟
نه، اين را شركت تعيين مي كند كه چه خلباني با چه نوع هواپيمايي پرواز كند.
يعني نمي توانيد مثلابا يك هواپيما پرواز نكنيد؟
خب اگر دليل قانع كننده يي وجود داشته باشد، قابل قبول است. ولي وقتي هواپيما چك شده باشد، كتابش ريليز شده و بايد پرواز كند.
دليل قانع كننده به چه مي گوييد؟
يعني يك جاي هواپيما اشكال دارد، اشكال برطرف نشده است. من براي پروازم، به يك حداقل استانداردهايي نياز دارم، اگر اين استانداردها انجام شده باشد، بايد پرواز كنم. وقتي اينها را به من مي دهند، من دليلي ندارم پرواز نكنم، وقتي 727 من بازرسي شده به موقع قطعاتش عوض شده، چه اشكالي دارد، بايد پرواز كنم.
اين اتفاق براي 727 اروميه هم افتاد، چرا براي آن پرواز آن سانحه اتفاق افتاد؟
اين را بايد از مسوولان بالاتر از من بپرسيد، در صلاحيت من نيست.
داستان گواراند كردن خلبان در پرواز اروميه كه مي گفتند علت سانحه بوده است، چه بوده؟
ما در پرواز كردن چند فاز پرواز داريم، تيك اف، كروز، ديسنت و لندينگ و فاز گواراند هم داريم. «گواراند» يك فاز پروازي نرمال است، يك فاز آنرمال نيست، من خلبان هر لحظه كه احساس كنم هواپيمايم را نمي توانم امن به زمين بگذارم، گواراند مي كنم و كارشناسان هم مي گويند اين كار را بكنيد بهتر است، چون اين يكي از فاز هاي پرواز است، گواراند كردن كه بهتر از كوبيدن هواپيما به زمين است!
مسافران چه برخوردي با شما كردند؟
خب ميهمانداران قوت قلبي به مسافران قبل از فرود داده بودند، طوري كه وقتي چرخ هاي عقب به زمين رسيد، شروع كردند به كف و هورا كشيدن، غافل از اينكه تا لحظاتي ديگر قسمت دماغ هواپيما با زمين برخورد خواهد كرد. البته من مي دانستم، ولي مسافران كه نمي دانستند، بعد از اينكه دماغ هواپيما با زمين برخورد كرد، صداي بسيار وحشتناك غيرمعمولي درست شد، مخصوصا اينكه اين صدا از ناحيه زير پاي من در كابين خلبان بود. ولي بعدا مسافران فوق العاده از من تشكر كردند، در اينترنت هم پيام هاي زيادي داشتم كه واقعا دلگرمم كرد.
اكثر مسافران روس بودند، آيا از سفارت روسيه از شما تشكري نشد؟
از طريق سفارت هيچ پيامي نداشتم، ولي شنيدم از كسي كه بعد از اين واقعه، مسافران بيانيه يي دادند چون اصلابرايشان باورپذير نبود، خود روس ها در ترمينال نوشته يي حاضر كردند كه از من قدرداني كردند.
این مطلب در روزنامه اعتماد، شماره 2297 به تاريخ 7/8/90، صفحه 1 منتشر شد/ با این شرح که این گفتگو را به همراه خانوم وطن خواه گرفتیم.
