بایگانی

بایگانی آذر

بررسی مقایسه ای لوایح بودجه سال های 94 و 93

۲۲ آذر ۱۳۹۳ 1 دیدگاه
مقایسه منابع بودجه عمومی دولت در لوایح سال های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۳ | کاهش ۲۵ درصدی سهم نفت |دولت چگونه ۴۸ هزار میلیارد را پر میکند؟ | کاهش سهم مالیات بر ثروت و افزایش سهم مالیات بر کالا و خدمات | مالیات بر بنزین بیش از دو برابر سال قبل | ۴ برابر شدن درآمد دخانیات | دو برابر شدن خدمات بهداشتی-درمانی | سرانه ۲۳۰ هزار تومانی جریمه رانندگی | درآمد ۸۰۰ میلیاردی سیگاری | رشد ۶۷ درصدی فروش اوراق مشارکت | کاهش ۹۶ درصدی وصولی تسهیلات منابع خارجی | افزایش ۱۰۷ درصدی واگذاری ها | بودجه انقباضی و بودجه انبساطی | امکان تحقق منابع | مصارف عمومی دولت در لوایح سال ۹۴ و ۹۳ | بررسی فصل ها ی مصارف | مصارف فصول عمده در لوایح سال ۹۳ و ۹۴ | بودجه وزارت خانه ها | افزایش سهم ستاد مشترک سپاه از بودجه | بودجه ارگان های نظامی | افزایش ۱۰۰ درصدی بودجه شورای نگهبان و ۵۰ درصدی مجلس| بودجه برخی مراکز و دستگاه های وابسته به قوا و حاکمیتی | حذف دو معاونت و اضافه شدن سازمان برنامه | بودجه برخی مراکز و دستگاه های وابسته به دولت و استانداری ها | + مفاهیم اصطلاحات پر کاربرد در بودجه

مقایسه منابع بودجه عمومی دولت در لوایح سال های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۳ | کاهش ۲۵ درصدی سهم نفت |دولت چگونه ۴۸ هزار میلیارد را پر میکند؟ | کاهش سهم مالیات بر ثروت و افزایش سهم مالیات بر کالا و خدمات | مالیات بر بنزین بیش از دو برابر سال قبل | ۴ برابر شدن درآمد دخانیات | دو برابر شدن خدمات بهداشتی-درمانی | سرانه ۲۳۰ هزار تومانی جریمه رانندگی | درآمد ۸۰۰ میلیاردی سیگاری | رشد ۶۷ درصدی فروش اوراق مشارکت | کاهش ۹۶ درصدی وصولی تسهیلات منابع خارجی | افزایش ۱۰۷ درصدی واگذاری ها | بودجه انقباضی و بودجه انبساطی | امکان تحقق منابع | مصارف عمومی دولت در لوایح سال ۹۴ و ۹۳ | بررسی فصل ها ی مصارف | مصارف فصول عمده در لوایح سال ۹۳ و ۹۴ | بودجه وزارت خانه ها | افزایش سهم ستاد مشترک سپاه از بودجه | بودجه ارگان های نظامی | افزایش ۱۰۰ درصدی بودجه شورای نگهبان و ۵۰ درصدی مجلس| بودجه برخی مراکز و دستگاه های وابسته به قوا و حاکمیتی | حذف دو معاونت و اضافه شدن سازمان برنامه | بودجه برخی مراکز و دستگاه های وابسته به دولت و استانداری ها | + مفاهیم اصطلاحات پر کاربرد در بودجه

هفته گذشته لایحه بودجه سال 1394 منتشر شد از برخی حاشیه ها و سو تفاهمات نظیر خبر کاهش بودجه سپاه توسط دولت، که در همین گزارش به آن پرداخته شده است که بگذریم، بودجه سال 94 اولا از نظر منابع بسیار حائز اهمیت است، کاهش کم نظیر قیمت نفت و به تبع آن، کاهش درآمدهای دولت از محل فروش نفت مهم ترین آنهاست. درآمد پیشبینی شده دولت در سال 94 از محل فروش نفت اگر به دلار محاسبه شود تقریبا نصف سال 89 است! اما از آنجا که مصارف – لا اقل با نرخ تورم افزایش داشتند – دولت باید بتواند منابعی برای مصارف دست و پا کند.

بر همین اساس بخش درآمدهای دولت و از آن میان درآمدهای مالیاتی اهمیت خود را نشان می دهد، البته در تحقق این درآمدها ابهاماتی وجود دارد، برای مثال چنانکه در ادامه خواهید خواند، تحقق دوبرابر شدن درامد مالیات بر بنزین، کمی مبهم است.

با نگاهی به لوایح، قوانین و عملکرد سال های گذشته، در میابیم که در ایران، در اکثر اوقات، این “واگذاری دارایی های سرمایه ای” بوده که بیش از همه در منابع مطابق با لایحه محقق شده است و از آنجا که سهم این ردیف در منابع (از انجا که درامدهای نفتی زیر مجموعه آن است) زیاد بوده، بنابراین مشکلی وجود نداشته. اما در سال 94 وضع فرق کرده، دولت ناگزیر از کاهش سهم درامدهای نفتی و افزایش سایر منابع است. سایر منابعی که در بودجه سال های گذشته تحقق آن مثل واگذاری دارایی های سرمایه ای مطمئن نبودند. برای مثال واگذاری دارایی های مالی، معمولا در عمل مطابق لوایح محقق نمیشود.  در اینجا لوایح بودجه سال های 94 و 93 با هم مقایسه شدند.

مــــــــــــــــــــنابع 

در لایحه بودجه سال 1394 به روال هر سال، منابع از سه فصل «درآمدها»، «واگذاری دارایی های سرمایه ای»، «واگذاری دارایی های مالی»و «درآمدهای اختصاصی دولت» تامین می شود. عمده منابع 267 هزار و 357 میلیارد و 729 میلیون تومانی بودجه عمومی دولت از سه فصل اول که در طبقه «منابع عمومی» جمع شدند تامین می شود.

در لایحه سال 1394 درآمد های دولت 119 هزار و 556 میلیارد و 256 میلیون تومان، واگذاری دارایی های سرمایه ای بالغ بر 73 هزار و 621 میلیارد و 755 میلیون تومان و واگذاری دارایی های مالی 31 هزار و 183 میلیارد و 353 میلیون تومان پیشبینی شده که جمع این سه فصل منابع عمومی 224 هزار و 361 میلیارد و 365 میلیون تومانی بودجه دولت را تشکیل دادند.

این سه به اضافه 4 هزار و 299 میلیارد و 636 میلیون تومان درآمدهای اختصاصی دولت کل منابع بودجه عمومی دولت را تشکیل دادند.

برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

حالا به بودجه عمومی دولت « منابع شركتهاي دولتي ، موسسات انتفاعي وابسته به دولت و بانكها » که در سال 1394 بالغ بر 596 هزار و 666 میلیارد و 988 میلیون تومان پیشبینی شده است اضافه می شود و پس از كسر ارقامي كه دوبار منظور شده بودند، منابع بودجه 837 هزار و 907 میلیارد و 548 میلیون تومانی کل کشور بدست میرسد.

بودجه در ایران بر اساس واحد «ریال» تدوین می شود، ایران هم مثل حوزه دلار نیست – که تورم سالانه در آن زیر 2 درصد باشد – در ایران ما با تورم 20-30 درصدی سالانه مواجه هستیم،  هنوز سال 93 به پایان نرسیده، اما باید توجه داشت که تورم سال 92 نزدیک به 35 درصد از سوی بانک مرکزی اعلام شده است. بنابراین مقایسه اعداد لایحه سال 94 نسبت به اعداد مشابه لایحه بودجه سال قبل کار منطقی به نظر نمی رسد. یک مثال؛ کل منابع لایحه بودجه عمومی دولت در سال 93 که نزدیک به 219 هزار میلیارد تومان ذکر شده است، ظاهرا نسبت به منابع بودجه عمومی دولت در لایحه بودجه سال 94 که 267 هزار میلیارد تومان آمده، رقم کمتری است، اما اگر تورم 35 درصدی سال 92 را در نظر داشته باشیم، دیگر این مقایسه معنادار نخواهد بود.

مقایسه منابع بودجه عمومی دولت در لوایح سال های 1394 و 1393(ارقام به هزار میلیارد تومان)

لایحه سال 1393

سهم از منابع بودجه عمومی دولت (درصد)

لایحه سال 1394

سهم از منابع بودجه عمومی دولت (درصد)

تغییرات سهم (درصد)

درآمدها

92.71

42.37

119.56

44.72

5.53

واگذاری دارایی های سرمایه ای

79.88

36.51

73.62

27.54

24.57-

واگذاری دارایی های مالی

22.41

10.24

31.18

11.66

13.89

جمع منابع عمومي دولت

195.00

89.12

224.36

83.92

5.84-

درآمدهای اختصاصی دولت

23.80

10.88

43.00

16.08

47.84

منابع بودجه عمومي دولت

218.80

100

267.36

100

0.00

کاهش 25 درصدی سهم نفت

وقتی در لایحه بودجه از منابع 73.62 هزار میلیارد تومانی حاصل از «واگذاری دارایی های سرمایه ای» سخن به میان می آید، در واقع باید آن را عواید دولت از فروش «نفت» دانست. این بخش از سه بند « منابع حاصل از نفت و فرآورده هاي نفتي »، «منابع حاصل از فروش و واگذاري اموال منقول و غير منقول» و « منابع حاصل از واگذاري طرح هاي تملك دارائي هاي سرمايه اي »  تشکیل شده است. بند اول یعنی «نفت» به تنهایی ارزشی بالغ بر 71 هزار میلیارد تومان دارد، بند دوم یعنی فروش و واگذاري اموال منقول و غير منقول تنها 1.5 هزار میلیارد تومان و بند سوم که حاصل از واگذاري طرح هاي تملك دارائي هاي سرمايه اي است تنها یک هزار میلیارد تومان برآورد شده است.

واگذاری دارایی های سرمایه ای – که همان نفت است – در لایحه بودجه سال 1393 سهمی بالغ بر 36.51 درصد از کل منابع بودجه عمومی دولت داشته است، این در حالیست که سهم این ردیف در لایحه بودجه سال 1394 به 27.54 درصد رسیده است، که بیانگر کاهش نزدیک 24.57 درصدی سهم این ردیف از کل منابع بودجه عمومی دولت است.

البته باید توجه داشت که واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای تنها آن بخشی از پول نفت است که به صورت مستقیم در بودجه‌ سنواتی کشور درج می‌شود، اما منابع دیگری هم هستند که علی‌رغم این‌که از راه فروش نفت حاصل شده‌اند، اما در قسمت‌های دیگری ثبت می‌گردند. به‌عنوان مثال منابع حاصل از هدفمندی یارانه‌ها، سود سهام و مالیات عملکرد شرکت‌های مرتبط با نفت و سود سهام و مالیات عملکرد بانک مرکزی از این دست است که علی‌رغم ماهیت نفتی‌، در بخش‌های دیگری از بودجه ثبت شده‌اند.

دولت چگونه 48 هزار میلیارد را پر میکند؟

سال دوم دولت یازدهم و دولت دهم را مقایسه کنیم. در لایحه بودجه سال 1389، درآمدهای نفتی بالغ بر 43.5 هزار میلیارد تومان ذکر شده بود که با نرخ رسمی دلار در آن سال (1036تومان)چیزی بالغ بر 42 میلیارد دلار است، اما در لایحه امسال که در آمدهای نفتی در آن 69.5 هزار میلیارد تومان برآورد شده، با همین نرخ رسمی دلار فعلی یعنی چیزی نزدیک به 26 میلیارد دلار.

مشاهده میشود که در لایحه بودجه سال 1394 (سال دوم دولت یازدهم) درآمدهای نفتی تقریبا نصف درآمدهای نفتی در لایحه بودجه سال 1389(سال دوم دولت دهم) است.

از سوی دیگر هم که به موضوع بپردازیم، بازهم شرایط خاص به نظر می رسد، دولت چاره ای جز تامین منابع از سایر ردیف ها ندارد، بنابراین شاهد افزایش چشم گیر سهم «درآمدهای مالیاتی» در ردیف منابع بودجه سال 94 هستیم.

منابع بودجه عمومی دولت در لایحه سال 94 بالغ بر 267.4 هزار میلیارد ریال برآورد شده، در حالی که این رقم در لایحه سال 93 برابر 218.8 هزار میلیارد تومان بوده که این نشان دهنده افزایش 22 درصدی این ردیف – برابر 48.6 هزار میلیارد تومان- است.

جمع منابع بودجه عمئومی دولت در حالی در سال 94 نسبت به سال 93 نزدیک به 49 هزار میلیارد تومان افزایش یافته، که در ردیف «واگذاری دارایی های سرمایه ای» که سهم 27 درصدی در منابع بودجه عموملی دولت دارد شاهد کاهش 6.3 هزار میلیاردی هستیم. این 6.3 هزار میلیارد تومان کاهش و آن 48 هزار میلیارد تومان افزایش در کل منابع بودجه عمومی دولت باید از محلی جبران شود.

بنابراین شاهد افزایش 26.85 هزار میلیاردی ردیف درآمدها، افزایش 8.8 هزار میلیاردی «واگذاری دارایی های مالی» و افزایش 19.2 هزار میلیاردی درآمدهای اختصاصی دولت هستیم.

کاهش سهم مالیات بر ثروت و افزایش سهم مالیات بر کالا و خدمات

از مجموع 119.56 هزار میلیارد تومان  درآمدهایی که دئولت در بخش منابع بودجه عمومی خود پیشبینی کرده، 87 هزار میلیارد آن مربوط به درآمدهای مالیاتی است. درآمدهای مالیاتی دولت در لایحه سال 94 نسبت به لایحهع سال 93 بیش از 30 درصد افزایش داشته است.

در بین 5 بند مالیاتی، به ترتیب: مالیات بر کالا و خدمات، مالیات بر واردات، مالیات اشخاص حقوقی و مالیات بر درآمدها با رشد: 64، 25، 17 و 13 درصد بیشترین رشد و بند مالیات بر ثروت کاهش 11 درصدی در لایحه سال 94، نسبت به سال 93 نشان می دهد.

اما از نظر سهم، مالیات بر کالا و خدمات با پیشبینی رقم 31.5 هزار میلیارد سهم 36 درصدی از مجموع درآمدهای مالیاتی را به خود اختصاص داده است. سهم این بند از مجموع درامدهای مالیاتی در لایحه سال 94، نسبت به لایحه سال 93 (برابر 28 درصد از کل درامدهای مالیاتی) بیش از 26 درصد رشد داشته است.

پس از آن، بند مالیات بر اشخاص حقوقی قرار دارد که سهم بیش از 32 درصدی از مجموع درآمدهای مالیاتی را به خود اختصاص داده، دولت با پیشبینی رقم 28 هزار میلیارد تومانی برای این بند، سهم آن را از مجموع درامدهای مالیاتی نزدیک به 10 درصد نسبت به لایحه سال 93 – که سهم ان از مجموع درامدهای مالیاتی برابر 36 درصد بوده – کاهش داده است.

به نوشته لایحه سال 94 دولت، مالیات بر واردات درامدی نزدیک به 14 هزار میلیارد تومان عاید دولت خواهد کرد، این یعنی سهم نزدیک به 16 درصدی از مجموع درامدهای مالیاتی سال 94 که نسبت به زمان مشابه سال قبل – که سهم ان از مجموع درامدهای مالیاتی نزدیک 17 درصد بود – کاهش 4 درصدی را نشان می دهد.

مالیات بر درآمدها، سهمی بالغ بر 13 درصدی از مجموع درامدهای مالیاتی دولت در سال 94 دارد، که این میزان نشانگر ان است که سهم این بند، نسبت به سال گذشته – یعنی لایحه بودجه سال 93 که سهم ردیف مالیات بردرامدها بیش از 15 درصد مجموع درامدهای مالیاتی دولت ذکر شده بود – نزدیک به 13 درصد کاهش نشان می دهد.

در پایان سهم بند مالیات بر ثروت که برای آن سهمی بالغ بر 3 درصد از مجموع درامدهای مالیاتی در سال 94 ذکر شده است، نسبت به سال قبل تر که سهم مالیات بر ثروت نزدیک 4 درصد از کل درامدهای مالیاتی بوده، چیزی برابر 32 درصد کاهش یافته است.

برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

مالیات بر بنزین بیش از دو برابر سال قبل

در بخش درآمدهای مالیاتی موارد جالبی نیز به چشم میخورد. از آن جمله می توان به پیشبینی 76 میلیارد تومان ماليات نهادها و بنيادهاي انقلاب اسلامي این ردیف در بودجه سال 93 68 میلیارد تومان برآورد شده بوده است.

همچنین بنابراین لایحه دولت بنا دارد در سال 94 ذیل بخش مالیات بر درآمد، نزدیک به 3 هزار میلیارد از کارکنان بخش های عمومی و 4 هزار میلیارد تومان از کارکنان بخش های خصوصی مالیات در یافت کند. این ارقام در لایحه سال 93 به ترتیب 3.6 هزا میلیارد و 2.8 هزار میلیارد تومان برآورد شده بوده است.

در بخش مالیات بر واردات، پیشبینی 11.8 هزار میلیارد تومان حقوق ورودي ساير كالاها و نزدیک به 1.4 هزار میلیارد تومان حقوق ورودي خودرو جالب توجه به نظر می رسد. نکته آنکه این ارقام در لایحه بودجه سال 93 به ترتیب 9.3 هزار میلیارد و 1.2 هزار میلیارد تومان ثبت شده بودند.

در بخش مالیات بر کالاها و خدمات، دولت برآورد کرده است که در سال 1394 چیزی نزدیک به 3.8 هزار میلیارد تومان از محل «ماليات بر بنزين به ميزان 20 درصد قيمت مصوب فروش» کسب خواهد شد. این در حالیست که همین ردیف با همین عنوان در لایحه بودجه سال 93  برابر 1.8 هزار میلیارد تومان برآورد شده بوده است.

4 برابر شدن درآمد دخانیات

در بند «درآمدهاي حاصل از مالكيت دولت» مورد «سود سهام شركتهاي دولتي در حال واگذاري» قابل توجه به نظر می رسد، در حالی که رقم این ردیف در لایحه بودجه سال 93 نزدیک به 6.2 میلیارد تومان برآورد شده بود، این رقم در لایحه بودجه سال 94 به 3.4 میلیارد تومان تقلیل یافته است.

در همین بند، مورد «درآمد شركت دخانيات ايران بابت هالوگرام وساير حقوق انحصار محصولات دخاني» نیز قابل توجه است. در حالی که عواید این ردیف در بودجه سال 93 تنها 60 میلیارد تومان ذکر شده بود، دولت برای سال 94 این ردیف عایدی 230 میلیارد تومانی را پیشبینی کرده است.

دو برابر شدن خدمات بهداشتی-درمانی

یکی از جالب ترین موارد «درآمد حاصل از خدمات بهداشتي – درماني» ذیل بند «درآمدهاي حاصل از خدمات» از بخش «درآمدهاي حاصل از فروش كالاها و خدمات» است که مجموع آن 20.2 هزار میلیارد تومان ذکر شده است، این ردیف در لایحه بودجه سال 93 تنها 9.2 هزار میلیارد تومان ذکر شده بوده است.

افزایش رقم «درآمد حاصل از اخذ عوارض بابت صدور ،تعويض و تمديد گذرنامه» از 262 میلیارد در سال 1393 به 300 میلیارد تومان در سال 94 وقتی معنا دار میشود که توجه شود این عوارض در هر دو سال همان 75 هزار تومان ثابت مانده و این افزایش به معنای آن است که دولت احتمال افزایش سفرهای خارجی شهروندان ایرانی را به هر ترتیب می دهد.

سرانه 230 هزار تومانی جریمه رانندگی

در بخش «درآمدهاي حاصل از جرايم و خسارات» حدود نیمی از درآمدها به «درآمدهاي حاصل از جرايم رانندگي» اختصاص دارد، این ردیف ارزشی بالغ بر 2.2 هزار میلیارد تومان را به خود اختصاص داده که نسبت به زمان مشابه سال قبل 1.6 هزار میلیارد تومان  رشد 37 درصدی را نشان می دهد. براساس آخرین آمار بانک مرکزی 44.4 درصد از خانوارهای ایرانی دارای خودروی شخصی هستند(بررسي بودجه خانوار در مناطق شهري ايران در سال 1392، جدول شماره 28) با توجه به بعد خانوار در این تاریخ این یعنی حدود 9.6 میلیون خانوار ایرانی خودروی شخصی دارند. بر این اساس 2.2 هزار میلیارد تومان جرایم رانندگی به معنی آن است که به ازای هر خانواده ایرانی دارای خودروی سواری، چیزی نزدیک به 230 هزار تومان در سال 1394 جریمه رانندگی در نظر گرفته شده است!

درآمد 800 میلیاردی سیگاری

دولت در لایحه امسال، علاوه بر درآمد 60 میلیارد تومانی که برای شركت دخانيات ايران بابت هالوگرام وساير حقوق انحصار محصولات دخاني در بند درآمدهاي حاصل از مالكيت دولت پیشبینی کرده است. یک درآمد 437 میلیارد تومانی تحت عنوان « ماليات بر فروش سيگار » ذیل بند ماليات بر كالاها و خدمات، یک درآمد 180 میلیارد تومانی « حاصل از افزايش 20 درصد به قيمت هرنخ سيگار توليد داخل و 40 درصد به قیمت سیگار و توتون قليان وارداتي،توتون پيپ وساير كالاهاي ساخته شده دخاني و 30 درصد به قیمت توليدات مشترك » ذیل بند درامدهای متفرقه و یک درآمد 120 میلیارد تومانی تحت عنوان « درآمد حاصل از 20 ريال افزايش به قيمت هر نخ سيگار وارداتي » ذیل همین بند برآورد کرده است که مجموع این درآمدها نزدیک به 800 میلیارد تومان خواهد بود.

رشد 67 درصدی فروش اوراق مشارکت

در حالی که به نظر می رسد دولت در ایفای تعهدات خود نسبت به اوراق فروخته شده در دولت یازدهم هم اکنون دچار مشکل باشد، بر اساس مندرجات لایحه بودجه سال 94 ظاهرا قصد دارد 5 هزار میلیارد تومان اوراق مشارکت جدید تحت عنوان «منابع حاصل از فروش اوراق مشاركت براي اجراي طرح هاي تملك دارائي هاي سرمايه ای» و 5 هزار میلیارد تومان اسناد خزانه اسلامی تحت عنوان « منابع حاصل از فروش اسناد خزانه اسلامي » ذیل بند « منابع حاصل از فروش اسناد خزانه اسلامي و اوراق مشاركت و صكوك اجاره » ارایه کند. گفتنی آنکه رقم این دو در لایحه بودجه سال 93، برابر 3 هزار میلیارد بوده که نشان دهنده رشد 67 درصدی این بخش هاست.

 کاهش 96 درصدی وصولي تسهيلات منابع خارجي

در ردیف « وصولي از محل تسهيلات ساير بانكها و منابع خارجي » ذیل بند « منابع حاصل از استفاده از تسهيلات خارجي » رقم ناچیز 6.4 میلیارد تومان ذکر شده، این رقم در لایحه بودجه سال 93 بالغ بر 16.4 میلیارد تومان بوده – که البته آنهم زیاد قابل توجه نیست – این نشانگر کاهش 96 درصدی این بخش است. همچنین منابع حاصل از دريافت اصل وامهاي خارجي دولت نیز رقمی بالغ بر 3 میلیارد تومان دارد.

افزایش 107 درصدی واگذاری ها

در لایحه بودجه سال 94 ارزش واگذاری شرکت های دولتی تحت عنوان «منابع حاصل از واگذاري شركتهاي دولتي» ذیل بندی به همین عنوان 14.5 هزار میلیارد تومان ذکر شده که در مقایسه با رقم سال قبل یعنی 7 هزار میلیارد تومان، نشان دهنده افزایش ارزش 107 درصدی این ردیف است.

بودجه انقباضی و بودجه انبساطی

چنانچه در یک سال، پیش‌بینی منابع بودجه بیشتر از مصارف باشد، به چنین بودجه‌ای، بودجه‌ی انقباضی گفته می‌شود. طبیعتا مابقی درآمدهای دولت صرف بازپرداخت دیون، وام‌ها و اصل اوراق مشارکت خواهد شد. درحقیقت چنانچه خالص تملک دارایی‌های سرمایه‌ای مثبت باشد، گفته می‌شود بودجه انقباضی است. به‌عکس چنانچه پیش‌بینی گردد که منابع بودجه کمتر از مصارف باشد و لذا دولت ناچار به استقراض ‌شود، به آن بودجه‌ی انبساطی گفته می‌شود.

سیاست بودجه‌ی انبساطی عمدتا در شرایطی که اقتصاد علی‌رغم وجود ظرفیت‌های تولیدی، به‌دلیل کمبود قدرت خرید مردم در رکود قرار گرفته‌است توصیه می‌شود. در حقیقت چنانچه بخش عرضه‌ی اقتصاد در افزایش تولید مشکلی نداشته و صرفا رکود ناشی از کمبود تقاضا باشد، دولت با افزایش هزینه‌ها می‌تواند باعث خروج اقتصاد از رکود شود. البته بهای اجرای این سیاست پذیرفتن تورم است. هرچقدر ظرفیت‌های تولیدی در اقتصاد بیشتر و مشکلات پیش‌روی تولید کمتر باشد، تورم کمتری بروز خواهد کرد.

در مقابل، سیاست بودجه‌ی انقباضی در شرایطی که اقتصاد دچار بی‌ثباتی، تورم و عدم تعادل است توصیه می‌گردد. در این مورد دولت با کاهش هزینه‌های خود، از طریق کاهش تقاضا سعی در مهار تورم می‌نماید. بهای این سیاست بروز رکود در کوتاه‌مدت است، هرچند در بلندمدت رکود از بین خواهد رفت.

امکان تحقق منابع

یکی از اصلی ترین مسائلی که هر سال مورد بحث قرار میگیرد امکان تحقق منابعی است که دولت در لایحه به آنها تکیه کرده و بر اساس آن مصارف را مشخص می کند، چنانکه در بخش قبل هم گفته شد، همین پیشبینی منابع است که می تواند انقباضی یا انبساطی بودن بودجه را مشخص کند.

کاهش وابستگی به بودجه نفتی از یک سو اتفاق بسیار مبارکی به نظر می رسد اما از سوی دیگر، تکیه بر بخش درآمدها و واگذاری دارایی های مالی (اوراق مشارکت و…) میتواند ابهام در این بخش را پر رنگ کند.

برای مثال دولت درآمد ناشی از مالیات بنزین را در لایحه بودجه سال 94 دوبرابر لایحه بودجه سال 93 پیشبینی کرده است.

اولا: مبنای این پیشبینی قیمت مصوب است، خوب یا بد معیار تعیین قیمت بنزین در ایران قیمت فوب خلیج فارس بوده است. امسال که قیمت نفت به شدت کاهش یافته طبیعتا قیمت جهانی بنزین هم کاهش خواهد یافت، بنابراین مبنای افزایش قیمت بنزین چه خواهد بود؟

دوما: به نظر نمیرسد دولت روی افزایش مصرف بنزین، آنهم طی یک سال حسابی کرده باشد و این دو برابر شدن، احتمالا بر اساس افزایش قیمت بنزین است، بر فرض که مبنای افزایش قیمت بنزین هم فراهم شود، آیا واقعا با بنزین دو هزار تومانی موافقت خواهد شد؟ آیا جامعه ای که دچار تورم از یک سو و رکود از سوی دیگر است توان افزایش قیمت دوبرابری بنزین را خواهد داشت؟

از سوی دیگر، فروش 5 هزار میلیارد تومان اوراق مشارکت، آنهم در شرایطی که دولت هنوز تعهدات میراث دولت گذشته را بر دوش دارد خود در سال های آینده بر این بار خواهد افزود.

اما در مجموع به نظر می رسد کاهش قیمت نفت، توفیقی اجباری نصیب کرده که اگر درست از آن استفاده شود چون دولت ناگزیر به تامین منابع خود از بخش های دیگر (نظیر مالیات ها) خواهد شد، میتواند “اجبارا ” هم که شده چرخ اقتصاد را به گردش در آورد و البته قطعا شرایط سختی پیش رو خواهد بود.

برخی اصطلاحات

  • درآمدها: درآمدهای دولت شامل انواع درآمدهای مالیاتی مثل مالیات بر درآمد، مالیات بر واردات (تعرفه) و مالیات بر شرکت‌ها، سود سهام شرکت‌های دولتی و درآمدهای حاصل از ارائه‌ی خدمات دولتی می‌باشد.

  •  واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای: منظور از واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای، فروش سرمایه‌هایی است که نگهداری آن در اختیار دولت است. عمده‌ترین قلم از این ردیف را منابع حاصل از فروش نفت و فرآورده‌های نفتی تشکیل می‌دهد و جزء بسیار ناچیزی هم از فروش دارایی‌های دولت (مثل املاک و ساختمان‌های دولتی و …) حاصل می‌گردد.

  •  واگذاری دارایی‌های مالی: منظور از واگذاری دارایی‌های مالی آن دسته از منابع است که یا در قبال آن‌ها برای دولت تعهداتی در آینده ایجاد می‌شود؛ مانند استقراض از بانک‌های داخلی و خارجی و  فروش اوراق مشارکت؛ و یا شامل برداشت دولت از ذخایر مالی کشور می‌باشد مثل برداشت از حساب ذخیره‌ی ارزی. همچنین فروش سهام شرکت‌های دولتی (خصوصی‌سازی) نیز در این دسته قرار می‌گیرد.

  • هزینه‌ها: این بخش شامل مواردی مانند پرداخت حقوق و دستمزد کارمندان دولتی، یارانه‌ها، هزینه برای رفاه اجتماعی و استفاده‌ی دولت از کالاها و خدمات می‌شود.

  • تملک دارایی‌های سرمایه‌ای: منظور از تملک دارایی‌های سرمایه‌ای، آن دسته از پروژه‌های عمرانی است که دولت دستور ساخت و احداث آن‌ها را می‌دهد و هزینه‌های آن را پرداخت می‌کند و در نهایت مالک آن می‌شود. ساخت انواع راه‌ها، سدها، بیمارستان‌ها، مدارس و … از این دست می‌باشد.

  • تملک دارایی‌های مالی: منظور از تملک دارایی‌های مالی بازپرداخت دیونی است که از سال‌های قبل برای دولت ایجاد شده است. بازپرداخت تسهیلات بانکی، بازپرداخت اصل اوراق مشارکت و واگذاری سهام در این بخش جای می‌گیرند.

 

 

مصــــــــــــــــــــــــــــــارف

 

نگاهی کلی به مصارف بودجه سال 94 در لایحه نشان می دهد سهم هزینه ها از مجموع مصارف عمومی دولت کمتر از یک درصد نسبت به لایحه سال 93 کاهش یافته اما از سوی دیگر سهم تملک دارایی های سرمایه ای از مجموع مصارف نزدیک به 2 درصد نسبت به لایحه سال 93 افزایش یافته اما در بخش تملک دارایی های مالی شاهدت کاهش چشم گیر نزدیک به 2.5 درصدی هستیم.

از نظر ریالی جمع مصارف عمومی دولت در لایحه سال 94 نسبت به لایحه سال 93 بیش از 15 درصد افزایش یافته، هزینه ها 16 و تملک دارایی های سرمایه ای 26 درصد افزایش داشتند و از دیگر سو تملک دارایی های مالی 25 درصد کاهش یافته است.

نکته دیگر افزایش قابل ذکر 4 درصدی سهم « مصارف شركتهاي دولتي ، موسسات انتفاعي وابسته به دولت و بانكها » از «مصارف بودجه کل کشور» است. در سال 1393 که این ردیف در لایحه 587.9 هزار میلیارد تومان برآورد شده بود، امسال در لایحه بودجه همین ردیف 596.7 هزار میلیارد تومان برآورد شده است. مجموع مصارف بودجه کل کشور در لایحه سال 93 بالغ بر 783.2 هزار میلیارد بود، در حالی که در لایحه سال 94 چیزی برابر 937.9 هزار میلیارد تومان پیشبینی شده است. این یعنی سهم ردیف « مصارف شركتهاي دولتي ، موسسات انتفاعي وابسته به دولت و بانكها » از مجموع مصارف بودجه کل کشور در سال 93 بیش از 71 درصد بوده، در حالی که در لایحه سال 94 این سهم بیش از 75.1 درصد پیشبینی شده است. همچنین مصارف از محل درآمدهاي اختصاصي دولت، همچنانکه در بخش منابع نیز به آن اشاره شد تقریبا دوبرابر شده است.

مصارف عمومی دولت در لوایح سال 94 و 93

(ارقام به هزار میلیارد تومان)

سال 93

سال 94

سهم ازمصارف عمومي دولت 93

(درصد)

سهم ازمصارف عمومي دولت 94

(درصد)

رشد

هزينه ها

143.0

166.0

73.3

74.0

16.1

تملك دارايي هاي سرمايه اي

37.8

47.8

19.4

21.3

26.4

تملك دارايي هاي مالي

14.2

10.6

7.3

4.7

-25.4

جمع مصارف عمومي دولت

195.0

224.4

100.0

100.0

15.1

بررسی فصل ها 

بررسی برآورد اعتبارات هزينه اي و تملك دارايي هاي سرمايه اي فصل های مختلف در لایحه بودجه سال 1394 نشان میدهد بیشترین سهم را فصل رفاه و تامين اجتماعي به خود اختصاص داده است، این فصل در لایحه 94 با بهره مندی از 50.5 هزار میلیارد تومان از کل اعتبارات سهمی بالغ بر 19.65 درصد از کل اعتبارات را به خود اختصاص داده است، پس از این فصل، فصل بهداشت و سلامت قرار دارد که اعتبار آن در لایحه بودجه سال 94 بالغ بر 40.2 هزار میلیارد تومان برآورد شده که با این حساب این فصل 15.64 درصد از مجموع اعتبارات را به خود اختصاص داده است. پس از آن، فصل آموز با بهره مندی از اعتبار 38.4 هزار میلیارد تومانی 14.95 درصد از مجموع اعتبارات را به خود اختصاص داده است.

سهم این فصول از مجموع اعتبارات در لایحه بودجه سال 93 به ترتیب: 22.25 درصد، 12.36 درصد و 15.06 درصد بوده، بر این اساس مشاهده می شود که تنها بخش بهداشت سهم خود را به طرز قابل توجهی از مجموع اعتبارات پیشبینی شده در لایحه بودجه سال 94 نسبت به سال قبل افزایش داده است.

برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

در بخش « امور عمومي » بیشترین سهم از مجموع اعتبارات به ترتیب به: فصل امور قضائي، فصل توسعه علوم و فناوري، فصل خدمات مالي ، فني ، مديريت و برنامه ریزی، فصل اداره امور عمومي و فصل قانونگذاري اختصاص دارد، این فصول به ترتیب: 1.88، 1.5، 1.44، 1.06 و 0.24 درصد از مجموع اعتبارات را به خود اختصاص دادند. در این بخش تنها نکته قابل ذکر افزایش سهم فصل قانون گذاری است، این سهم این فصل در لایحه بودجه سال 93 از مجموع اعتبارات 0.18 درصد بود که در لایحه بودجه سال 94 به 0.24 درصد رسیده است.

در بخش «امور دفاعي و امنيتي» ، فصل دفاع سهمی بالغ بر 11.15 درصد از مجموع اعتبارات را به خود اختصاص داده است، این در حالیست سهم این فصل در لایحه بودجه سال 93 چیزی نزدیک به 10 درصد بوده است. در مقابل فصل نظم و امنيت عمومي با برخورداری از بودجه 7.5 هزار میلیارد تومانی اگرچه از نظر ریالی نسبت به اعتبار 6 هزار میلیارد تومانی لایحه بودجه سال 93 رشد نشان می دهد، اما سهم این فصل از مجموع اعتبارات 2.91 درصد است، این سهم در لایحه سال قبل 2.95 درصد بوده است.

در بزگترین بخش اعتبارات که « امور اجتماعي و فرهنگي » است همچنانکه گفته شد، سه فصل که بیشترین سهم را از اعتبارات دارند یعنی « فصل رفاه و تامين اجتماعي »، « فصل بهداشت و سلامت » و « فصل آموزش » قرار دارند که تغییرات و سهم آنها ذکر شد. اما جز این سه فصل، فصل فرهنگ و هنر ، رسانه هاي جمعی و گردشگری با برخورداری از اعتبار 5 هزار میلیارد تومانی، در حالی که اعتبار این فصل در سال گذشتهع 4.1 هزار میلیارد تومان بوده، سهمی بالغ بر 1.95 درصد از مجموع اعتبارات را به خود اختصاص داده است، توجه داشته باشید که سهم این بخش در سال گذشته از مجموع اعتبارات بیش از 2 درصد بوده است. در آخر فصل تربیت بدنی قرار دارد که اعتبار آن در لایحه سال 94 بالغ بر 4 هزار میلیارد در نظر گرفته شده است، سال گذشته بودجه این فصل 3.1 هزار میلیارد تومان بوده، سهم این فصل از اعتبارات سال 94 چیزی نزدیک به 0.41 درصد است، این در حالیست که سهم این بخش در لایحه سال گذشته 0.36 درصد بوده است.

دربخش « امور اقتصادي » بیشترین اعتبار برای فصل حمل و نقل در نظر گرفته شده، سهم این فصل از مجموع اعتبارات بالغ بر 2.6 درصد است، البته باید متذکر شد که سهم این فصل در لایحه سال قبل 2.8 درصد بود. پس از آن فصل منابع آب قرار دارد که سهم 1.98 درصد از کل اعتبارات است، فصل مسكن و عمران شهري، روستایی و عشایر از مجموع اعتبارات لایحه بودجه سال 94 برابر 1.88 درصد سهم دارد، این فصل در لایحه بودجه سال قبل تر سهمی 2 درصدی داشت. فصل كشاورزي و منابع طبيعي نیز 1.57 درصد از مجموع اعتبارات را به خود اختصاص داده، سهم این فصل در لایحه سال گذشته از مجموع اعتبارات 1.5 درصد بود، فصل های: انرژي، صنعت و معدن، بازرگاني و تعاون، ارتباطات و فناوري اطلاعات و محيط زيست به ترتیب: 0.84، 0.39، 0.37، 0.2 و 0.12 درصد از مجموع اعتبارات لایحه بودجه سال 94 را به خود اختصاص دادند.

در پایان اعتبارات رديفهاي متفرقه در لایحه بودجه 94 برابر 43.6 هزار میلیارد تومان پیشبینی شده است، این رقم در لایحه سال گذشته 39.2 هزار میلیارد بوده، اما سهم 19.18 درصدی این ردیف از مجموع اعتبارات لایحه بودجه سال 93 به 16.98 درصد از مجموع اعتبارات لایحه سال 94 تقلیل یافته است.

مصارف فصول عمده در لوایح سال 93 و 94

(هزار میلیارد تومان)

بودجه سال 1393

بودجه سال 1394

درصد رشد

امور عمومي

فصل قانونگذاري

0.4

0.6

69.7

فصل اداره امور عمومي

2.1

2.7

32.7

فصل امور قضائي

3.9

4.8

25.3

فصل خدمات مالي ، فني ، مديريت و برنامه ریزی

2.7

3.7

35.4

فصل توسعه علوم و فناوري

2.3

3.9

67.4

امور دفاعي و امنيتي

فصل دفاع

20.1

28.6

42.4

فصل نظم و امنيت عمومي

6.0

7.5

23.9

امور اجتماعي و فرهنگي

فصل آموزش

30.8

38.4

24.5

فصل فرهنگ و هنر ، رسانه هاي جمعی و گردشگری

4.1

5.0

21.2

فصل بهداشت و سلامت

25.3

40.2

58.8

فصل رفاه و تامين اجتماعي

45.5

50.5

10.8

فصل تربيت بدني

0.7

1.0

42.6

امور اقتصادي

فصل كشاورزي و منابع طبيعي

3.1

4.0

30.9

فصل منابع آب

4.1

5.1

25.3

فصل صنعت و معدن

0.8

1.0

29.8

فصل محيط زيست

0.2

0.3

35.5

فصل بازرگاني و تعاون

0.8

0.9

22.7

فصل انرژي

1.9

2.2

15.6

فصل حمل و نقل

5.7

6.7

17.8

فصل ارتباطات و فناوري اطلاعات

0.3

0.5

46.5

فصل مسكن و عمران شهري، روستایی و عشایر

4.1

4.8

16.8

اعتبارات رديفهاي متفرقه

39.2

43.6

11.2

جمع كل اعتبارات

204.6

256.8

25.5

وزارت خانه ها

از نظر مصارف، در لایحه بودجه سال 1394، بیشترین سهم به وزارت آموزش و پرورش اختصاص یافته، بودجه امسال این وزارت خانه بالغ بر 233,625,152 میلیون ریال تعیین شده که نسبت به لایحه بودجه سال 1393 چیزی نزدیک به 21 درصد رشد نشان میدهد، پس از آموزش و پرورش، وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي قرار دارد که سهم آن برابر 171,320,540 میلیون ریال است که نسبت به لایحه بودجه سال 1393 رشد 14 درصدی را نشان می دهد. وزارت نیرو با سهم 71,934,379 میلیون ریالی در لایحه بودجه سال 1394، رشد نزدیک به 31 درصدی نسبت به لایحه بودجه سال 1393 داشته است.

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي سهم 51,419,927 میلیون ریالی از بودجه سال 1394 به خود اختصاص داده که نسبت به لایحه بودجه سال 1393 رشدی نزدیک به 71 درصد را نشان می دهد.

در رتبه بعدی، وزارت دفاع قرار دارد که با رشد 27 درصدی سهم خود در لایحه بودجه سال 1394 را به 26,646,266 میلیون ریال رسانده است.

وزارت اطلاعات بودجه ای بالغ بر 22,477,712 میلیون ریال را به خود اختصاص داده، که نسبت به رقم سال گذشته، رشد قابل توجه 41 درصدی را نشان می دهد.  وزارت کشور با بودجه 14,479,467 میلیون ریالی نسبت به لایحه بودجه سال 1393 رشد 30 درصدی را نشان می دهد. سهم وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري از بودجه سال جاری بالغ بر 12,370,227 میلیون ریال است که نسبت به لایحه بودجه سال 1393 تنها نزدیک به 8 درصد رشد داشته است.

وزارت جهاد کشاورزی با رشد 9 درصدی نسبت به لایحه بودجه سال 1393، سهم خود را در بودجه سال 1394 به 10,861,064 میلیون ریال رسانده است.

پس از وزارت جهاد کشاورزی از نظر ارزش، وزارت امور خارجه قرار دارد که بودجه آن در لایحه بودجه سال 1394 بالغ بر 10,257,510 میلیون ریال پیشبینی شده، که نسبت به سال قبل حاکی از رشد 22 درصدی است.

بودجه وزارت خانه ها

(میلیون ریال) 

نام دستگاه

لایحه 94

لایحه 93

درصد رشد

آموزش و پرورش

233,625,152

192,426,660

21.4

تعاون، كار و رفاه اجتماعي

171,320,540

150,020,540

14.2

نيرو

71,934,379

54,966,408

30.9

راه و شهرسازي

63,278,465

46,503,983

36.1

بهداشت، درمان و آموزش پزشكي

51,419,927

30,104,430

70.8

دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح

26,646,266

20,929,320

27.3

اطلاعات

22,477,712

15,882,170

41.5

كشور

14,479,467

11,140,957

30.0

علوم ، تحقيقات و فناوري

12,370,227

11,476,575

7.8

جهاد كشاورزي

10,861,064

9,948,801

9.2

امور خارجه

10,257,510

8,379,148

22.4

فرهنگ و ارشاد اسلامي

7,693,207

6,239,398

23.3

امور اقتصادي و دارايي

7,027,484

5,480,466

28.2

صنعت، معدن و تجارت

5,555,162

4,317,951

28.7

ورزش و جوانان

4,657,834

3,034,340

53.5

ارتباطات و فناوري اطلاعات

2,450,417

2,224,594

10.2

نفت

1,640,564

1,245,866

31.7

دادگستري

1,415,554

1,217,000

16.3

بودجه وزارت اقتصاد با نزدیک به 28 درصد رشد به 7,027,484  میلیون ریال و بودجه وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز با نزدیک به 29 درصد افزایش نسبت به لایحه بودجه 1393، به 5,555,162 میلیون ریال رسیده است.بودجه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در لایحه بودجه سال 1394 نزدیک به 23 درصد رشد داشته، بر این اساس سهم این وزارت خانه از بودجه سال 1394 برابر 7,693,207 میلیون ریال پیشبینی شده است.

وزارت ورزش و جوانان با رشد حیرت انگیز 53 درصدی، سهم 4,657,834 میلیون ریالی در لایحه بودجه سال 1394 را به خود اختصاص داده است و پس از آن وزارت ارتباطات با بودجه 2,450,417 میلیون ریالی قرار دارد که نسبت به لایحه سال 1393 رشد 10 درصدی داشته است.

اما وزارت نفت با سهم 1,640,564 میلیون ریالی از مصارف بودجه سال 1394، نیسبت به سال قبل تر رشد 32 درصدی را نشان می دهد و در آخر بودجه وزارت دادگستری قرار دارد که بالغ بر 1,415,554 میلیون ریال است و نسبت به لایحه بودجه سال 1393 رشد 16 درصدی داشته است.

رشد بودجه برخی دستگاه ها در لایحه بودجه سال 94 نسبت به لایحه سال 93 / برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

رشد بودجه برخی دستگاه ها در لایحه بودجه سال 94 نسبت به لایحه سال 93 / برای دیدن در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

افزایش سهم ستاد مشترک سپاه از بودجه

شاید به دلیل سو تفاهم در هفته گذشته خبری در یکی از خبرگزاری های وابسته به سپاه پاسداران منتشر شد که به طور گسترده ای منتشر شد. خبر این بود: «دولت بودجه جاری ستاد مشترک سپاه را ۳۶ درصد کاهش داد» دلیل این سوء تفاهم مقایسه «لایحه بودجه» با «قانون بودجه» بود. در واقع اصولا نمیتوان لایحه را با قانون مقایسه و در نهایت نتیجه گیری کرد، اگر چنین باشد، نه سپاه بلکه بودجه بسیار از دستگاه های دیگر نیز کاهش یافتند! اصولا کمیسیون های تخصصی مجلس شورای اسلامی و جلسات علنی بررسی بودجه کشور به خاطر همین موضوع است.

از این موضوع که بگذریم، مشاهده میشود بودجه سپاه و سایر نهادهای نظامی و مراکز وابسته نه تنها در لایحه بودجه سال 94 کاهش نیافته، بلکه شاهد رشد قابل توجه و کم نظیر بودجه این مراکز نیز هستیم؛ البته اگر «لایحه سال 94» را با «لایحه سال 93» مقایسه کنیم و نه لایحه را با قانون!

برای مثال بودجه ستاد مشترك سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، در لایحه بودجه سال 93 بالغ بر 11.1 هزار میلیارد تومان بوده، که این رقم در لایحه بودجه سال 94 به 17.4 هزار میلیارد تومان رسیده است، از نظر سهم، بودجه ستاد مشترك سپاه پاسداران در لایحه بودجه سال 93 نزدیک به 7 درصد جمع مصارف دستگاههاي اجرايي ملي در همان سال بوده که این سهم در لایحه بودجه سال 94 به 9 درصد جمع مصارف دستگاههاي اجرايي ملي رسیده است. این 7 درصد سهم لایحه بودجه سال 93 هم ربطی به دولت یازدهم ندارد، نگاه کنید به لایحه بودجه سال 89 یعنی سال دوم دولت دهم، در زمان احمدی نژاد هم بودجه ستاد مشترک سپاه پاسداران 5.3 هزار میلیارد تومان بود که در مقابل جمع مصارف دستگاههاي اجرايي ملي که در لایحه آن سال 76.1 هزار میلیارد تومان برآورد شده بود، سهم 7 درصدی بوده است.

از این سوء تفاهم که بگذریم، اگر بخواهیم طبقه بندی – و نه فصل بندی بودجه – مختصری از لایحه بودجه سال 1394 داشته باشیم، بیشترین سهم به این بخش اختصاص میابد. در این بخش بودجه مراکز و نهادهای امنیتی و نظامی و مراکز وابسته به آنها قرار دارند. ستاد مشترك سپاه پاسداران انقلاب اسلامي با سهم 174,289,273 میلیون ریالی از بودجه سال 1394 در راس قرار دارد، پس از آن سازمان تامين اجتماعي نيروهاي مسلح و بعد نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران قرار دارد که سهم آن از مصارف بودذجه سال 1394 در لایحه بودجه 53,482,314 میلیون ریال پیشنهاد شده است. ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران  با سهم 53,109,065 میلیون ریالی از مصارف بودجه در رتبه بعدی قرار دارد و پس از آن وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح قرار گرفته که بودجه آن بالغ بر 26,646,266 میلیون ریال است و نسبت به سال گذشته 27.3 درصد رشد نشان می دهد.

بودجه برخی از ارگان های نظامی

(میلیون ریال)

درصد رشد

لایحه 94

لایحه 93

نام دستگاه

57.4

174,289,273

110,759,445

ستاد مشترك سپاه پاسداران انقلاب اسلامي

19.0

137,763,319

115,743,319

سازمان تامين اجتماعي نيروهاي مسلح

18.4

53,482,314

45,164,484

نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران

4.0

53,109,065

51,085,584

ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران

27.3

26,646,266

20,929,320

وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح

41.5

22,477,712

15,882,170

وزارت اطلاعات

28.8

18,770,428

14,578,148

ستاد فرماندهي كل نيروهاي مسلح جمهوري اسلامی ایران

41.2

8,859,138

6,272,500

سازمان بسيج- ارتش 20 ميليوني

5.1

1,503,000

1,430,252

ستاد مبارزه با مواد مخدر

6.0

683,447

644,662

موسسه تحقيقات دفاعي

24.7

529,024

424,387

سازمان قضايي نيروهاي مسلح

9.3

420,000

384,231

دانشگاه صنعتي مالك اشتر

34.3

359,000

267,352

سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح

14.9

271,036

235,857

دانشگاه علوم و فنون دريائي خرمشهر

1.4

152,300

150,190

شوراي عالي امنيت ملي

0.2

152,000

151,683

سازمان عقيدتي سياسي ارتش جمهوري اسلامی ایران

12.1

141,600

126,261

سازمان عقيدتي سياسي نيروي انتظامي

14.8

137,530

119,848

سازمان حفاظت اطلاعات نيروي انتظامي

6.5

93,620

87,881

دانشگاه عالي دفاع ملي

63.6

90,000

55,000

دانشگاه هاي افسري ارتش

22.2

90,000

73,640

سازمان مركزي حفاظت اطلاعات ارتش  جمهوري اسلامی ایران

7.9

82,000

76,000

دانشگاه علوم انتظامي

11.4

81,106

72,830

سازمان حفاظت اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

0.0

55,000

55,000

دانشگاه افسري و تربيت پاسداري امام حسين

44.1

52,000

36,080

دانشگاه علوم پزشكي ارتش جمهوري اسلامي ایران

0.0

47,598

47,598

دانشگاه جامع امام حسين (ع

23.1

41,250

33,520

هيات عالي گزينش

108.7

33,000

15,810

سازمان حفاظت اطلاعات وزارت دفاع

0.0

31,442

31,442

دانشگاه علوم پزشكي بقيه الله الاعظم (عج)

356.4

27,500

6,025

عقيدتي سياسي وزارت دفاع و سازمانهاي وابسته

افزایش 100 درصدی بودجه شورای نگهبان و 50 درصدی مجلس

اما اگر نگاهی به بودجه دستگاه های سایر قوا و غیر دولتی بیاندازیم، به ترتیب بیشترین افزایش در لایحه سال 94 نسبت به لایحه سال 93 در: شورای نگهبان، سازمان بازررسی کل کشور (وابسته به قوه قضائیه) و مجلس شورای اسلامی قرار دارند. رشد بودجه این این سه به ترتیب: 98.9 درصد، 72.4 درصد و 59.2 درصد بوده است. بودجه پیشبینی شده برای این دستگاه ها در لایحه بودجه سال 94 و 93 را در جدول ملاحظه می کنید.

بودجه برخی مراکز و دستگاه های وابسته به قوا و حاکمیتی

(میلیون ریال) 

درصد رشد

لایحه 94

لایحه 93

نام دستگاه

24.7

545,500

437,500

مجمع تشخيص مصلحت نظام

50.9

272,000

180,300

مجلس شوراي اسلامي-مركز پژوهشها

11.2

163,000

146,600

مجلس شوراي اسلامي-كتابخانه ،موزه و مركز اسناد

59.2

5,309,000

3,335,000

مجلس شوراي اسلامي

98.9

825,428

415,000

شوراي نگهبان

5.9

455,528

430,000

شوراي حل اختلاف(كمك

8.8

5,349,332

4,915,402

سازمان زندانها و اقدامات تاميني و تربيتي کشور

7.4

1,163,774

1,083,111

سازمان ثبت اسناد و املاك كشور

15.3

756,401

655,958

سازمان ثبت احوال كشور

-6.4

693,485

741,056

سازمان پزشكي قانوني كشور

72.4

845,001

490,065

سازمان بازرسي كل كشور

25.6

2,017,000

1,606,000

ديوان محاسبات كشور

33.7

292,593

218,890

ديوان عدالت اداري

4.7

31,010

29,615

دبيرخانه مجلس خبرگان رهبري

24.3

25,963,584

20,894,222

دادگستري جمهوري اسلامي ايران

27.1

172,000

135,354

دادستاني ويژه روحانيت

57.3

153,843

97,772

دانشگاه علوم قضايي و خدمات اداري

حذف دو معاونت و اضافه شدن سازمان برنامه

در بخش هایی که وابسته به دولت هستند و زیر نظر ریاست جمهوری فعالیت می کنند پیش از همه حذف ردیف های: معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رييس جمهور و معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور جالب به نظر میرسد، این دو ردیف که میراث دولت دهم بودند در لایحه سال 93 نیز به چشم میخوردند.

به جای این دو، در لایحه بودجه سال 94، ردیف «سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور» اضافه شده است. آن دو معاونت حذف شده در سال 93، بودجه ای بالغ بر 4,385,359 میلیون ریال داشتند و برای سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور در لایحه بودجه امسال بودجه ای بالغ بر 7,653,611 میلیون ریال در نظر گرفته است. نکته جالب دیگر کاهش 5 درصدی بودجه نهاد ریاست جمهوری است.

اما در مقابل بودجه «معاونت علمي و فناوري رييس جمهور» و «معاونت اجرايي رييس جمهور» در لایحه بودجه سال 94 نسبت به لایحه بودجه سال 93 به ترتیب 190 و 186 درصد رشد داشتند. بودجه این مراکز به اضافه استانداری ها را در جدول مربوطه ملاحظه می کنید.

بودجه برخی مراکز و دستگاه های وابسته به دولت و استانداری ها

(میلیون ریال)

درصد رشد

لایحه 94

لایحه 93

نام دستگاه

-5.2

4,399,947

4,639,363

نهاد رياست جمهوري

190.1

12,044,480

4,151,584

معاونت علمي و فناوري رييس جمهور

233,775

معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رييس جمهور

2,279,997

معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور

185.8

2,132,000

745,976

معاونت اجرايي رييس جمهور

7,653,611

سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور

19.0

5,035,833

4,230,852

گمرك جمهوري اسلامي ايران

1.8

235,558

231,481

كميته ملي المپيك ايران

24.0

734,021

591,882

شركت سهامي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوان

19.4

622,400

521,439

سازمان هواشناسي كشور

8.7

516,500

475,000

سازمان هواپيمايي كشوري

2.2

52,079

50,969

سازمان هدفمند سازي يارانه ها

28.7

4,830,785

3,753,060

سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگری

27.2

1,049,782

825,085

سازمان مركزي تعاون روستايي ايران

11.8

49,000

43,847

سازمان مديريت بحران كشور

19.7

726,160

606,637

سازمان شيلات ايران

23.8

64,000

51,710

سازمان سرمايه گذاري و كمكهاي اقتصادي و فنی ایران

18.5

823,613

695,032

سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني کشور

27.6

601,464

471,410

سازمان خبرگزاري جمهوري اسلامي

15.4

792,135

686,279

سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي

7.8

2,870,000

2,662,073

سازمان تامين اجتماعي

12.8

8,382,060

7,429,344

سازمان انرژي اتمي ايران

17.0

15,501,180

13,250,000

سازمان امور مالياتي كشور

30.0

1,804,400

1,388,500

سازمان امور شهرداري ها و دهياري هاي كشور

43.9

639,739

444,514

سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ایران

15.5

75,685

65,518

موسسه كار و تامين اجتماعي

21.3

226,058

186,315

استانداري استان يزد

27.0

277,962

218,936

استانداري استان همدان

36.3

273,617

200,691

استانداري استان هرمزگان

19.4

241,590

202,404

استانداري استان مركزي

50.6

401,124

266,307

استانداري استان مازندران

26.6

228,477

180,521

استانداري استان لرستان

25.8

361,198

287,024

استانداري استان گيلان

24.9

252,114

201,816

استانداري استان گلستان

39.0

212,925

153,216

استانداري استان كهگيلويه و بويراحمد

18.7

334,766

281,917

استانداري استان كرمانشاه

25.2

394,751

315,291

استانداري استان كرمان

23.1

270,370

219,669

استانداري استان كردستان

23.6

138,979

112,402

استانداري استان قم

33.2

169,231

127,075

استانداري استان قزوين

19.4

453,061

379,565

استانداري استان فارس

37.7

358,441

260,376

استانداري استان سيستان و بلوچستان

21.7

186,219

153,016

استانداري استان سمنان

0.0

218,168

218,168

استانداري استان زنجان

37.3

429,623

312,874

استانداري استان خوزستان

18.9

180,291

151,657

استانداري استان خراسان شمالي

15.0

506,073

440,075

استانداري استان خراسان رضوي

29.0

202,058

156,590

استانداري استان خراسان جنوبي

24.0

190,004

153,225

استانداري استان چهارمحال و بختياري

24.1

497,242

400,745

استانداري استان تهران

25.0

275,465

220,458

استانداري استان بوشهر

23.2

362,336

294,210

استانداري استان آذربايجان غربي

21.6

381,019

313,395

استانداري استان آذربايجان شرقي

28.2

198,684

154,973

استانداري استان ايلام

21.6

196,886

161,883

استانداري استان البرز

18.9

433,869

364,836

استانداري استان اصفهان

14.1

248,563

217,793

استانداري استان اردبيل

30.2

1,171,931

900,000

سازمان حفاظت محيط زيست

24.8

14,000

11,216

شركت شهرك هاي كشاورزي

81.0

3,735,288

2,063,780

سازمان جنگلها ، مراتع و آبخيزداري كشور

24.2

1,147,641

923,914

نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور

 

****************************************

این گزارش در روزنامه جهان صنعت مورخ 23 آذرماه 1393 در صفحات 8 و 9 منتشر شد