Amirhadi Anvari

کم پيش مي آمد که آنها را ببينيم.با اين حال اگر فرصتي مي يافتند وتنفس در هواي خمپاره و نارنجک را رها مي کردند، خسته و سوخته مي ديديمشان با يک دنيا حرف و در ددل وناگفتني از جنگ. جنگي ناخواسته که آنها عليه اش به پا خواسته بودند.
اين روزها اما همه چيز تغيير کرده.رزمندگان ديروز،امروز سوداي صنعتگري دارند.پل مي سازند،تاير توليد مي کنند.بورس را از سقوط نجات مي دهند و اکنون شده اند ستون »تپيکس« محور بورس تهران.
سپاهيان فقط آنهايي نيستند كه در ماه هاي اخير در خيابان ها حضور داشتند ونظم شهر را در دست گرفته بودند. اهالي سپاه در بنگاه هاي اقتصادي عظيم و پروژه هاي عمراني عظيم تر حضور دارند. حضوري كه در چهار سال قبل پررنگ تر هم شده است. در كشور پروژه هاي بزرگي را مي بينيم كه روي تابلوي آن نوشته شده، مجري: قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا. در تهران هم پل ها و بزرگراه هاي زيادي توسط اين قرارگاه ساخته شده است.
اين گزارش درپي نفي يا اثبات سرمايه گذاري هاي سپاه نيست که قصد داريم تولد يک بنگاه بزرگ اقتصادي و سرمايه گذاري را اعلام کنيم.بنابراين بايد به اين نکته اشاره کنيم که مراكز فني و سازندگي و تجاري سپاه آنقدر زياد است كه در اين گزارش نمي توان به همه آنها اشاره كرد اما يكي از معروف ترين آنها»قرارگاه خاتم« است. نام اين قرارگاه در فعاليت هاي عمراني تهران،در پروژه هاي نفتي عسلويه،در سرمايه گذاري هاي بازار سهام ودر فعاليت هاي بازار پول بيشتر از هميشه به چشم مي خورد.
اين قرارگاه تا كنون بنابر برخي آمارها حدود 1500 طرح و پروژه عمراني و سازندگي را به انجام رسانده و در حال حاضر نيز حدود 247 طرح ديگر را در دست اجرا دارد.
از نكات جالب آنكه اكثر شخصيت هاي سياسي فعلي كشور به نوعي به اين قرارگاه مربوط مي شوند و در آن سابقه اي داشته اند. اشخاصي چون سرلشكر فيروزآبادي، محمد باقرقاليباف، محسن رضايي و حتي پرويز فتاح وزير نيرو، وزير همان وزارت خانه اي كه امروزه در شرکت توسعه منابع آب و نيروي ايران ( بزرگ ترين كارفرماي سد و نيروگاه هاي آبي ايران) در بين نام شركت هاي همكار آن نام شركت هاي نظامي چون: قرارگاه خاتم الانبيا/ قرارگاه خاتم الانبيا(قرب نوح)/ قرارگاه خاتم الانبيا(موسسه حرا)/ قرارگاه خاتم الانبيا(موسسه رهاب)/ قرارگاه خاتم الانبيا(موسسه ساحل)/ قرارگاه خاتم الانبيا(موسسه عمران)/ قرارگاه خاتم الانبيا(موسسه مکين)/ قرارگاه بازسازي نيروي زميني سپاه و قرارگاه قائم/ ارتش جمهوري اسلامي (قرارگاه منطقه جنوب) به چشم مي خورد.

خاتم بازوي اقتصادي سپاه
قرارگاه خاتم الانبياي سپاه پاسداران که از آن به عنوان مهمترين واحد اقصادي سپاه نام برده مي شود و در حال ‏حاضر بزرگ ترين پيمانکار پروژه هاي دولتي در ايران به حساب مي آيد سال 69 با موافقت رهبر انقلاب تاسيس شده است. اين قرارگاه تاکنون بنابر برخي آمارها بيش از 1500 پروژه ‏دولتي را در بخش هاي مختلف اقتصادي ‏کشور در‎ ‎اختيار گرفته و‏‎ ‎در سه سال اخير مهمترين مجري ‏پروژه هاي دولتي‎ ‎در بخش نفت و گاز بوده است.‏
در سال 85 قرارگاه خاتم الانبياي سپاه پاسداران طي قراردادي به ارزش يک ميليارد و 300 ميليون دلار با ‏شرکت ملي گاز ايران، احداث خط لوله 900 کيلومتري انتقال گاز عسلويه به ايرانشهر را در استان سيستان و ‏بلوچستان بر عهده گرفت. ديگر پروژه بزرگي که از سوي وزارت نفت به سپاه پاسداران واگذار شده، طرح ‏توسعه فازهاي 15 و 16 ميدان پارس جنوبي است. قرارداد توسعه فازهاي 15 و 16 پارس جنوبي به ارزش‏‎ ‎مالي ‏‏2 ميليارد و 97 ميليون دلار با ترک تشريفات مناقصه دو سال پيش به قرارگاه سازندگي خاتم ‎الانبيا واگذار شد اما ‏سپاه پاسداران نتوانست در زمان مقرر اجراي آن را به پايان برساند.
متعاقبا در اول تيرماه 87 خبرگزاري ها ‏گزارش دادند که به دستور آقاي احمدي نژاد اختصاص وام ‏يك ميليارد دلاري ديگر به طرح توسعه فازهاي 15و16 ‏پارس جنوبي‎ ‎قطعي شده است.
رستم قاسمي، فرمانده قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا اعلام کرد که وام يک ميليارد ‏دلاري مورد اشاره از‏‎ ‎محل صندوق ذخيره ارزي به اين قرارگاه اختصاص يافته و خاطرنشان کرد: »با تاكيد ‏رئيس جمهور و با هدف تسريع در‎ ‎مرحله اجرايي اين دو فاز، مجوز لازم از شوراي ‏اقتصاد و هيات امناي حساب ‏ذخيره ارزي‎ ‎توسط بانك صنعت و معدن گرفته شد.«
پس از پايان جنگ تحميلي، سپاه پاسداران انقلاب اسلامي وارد فعاليت هاي سازندگي شد و در كنار فعاليت هاي نظامي حضور در عرصه هاي عمراني و زيربنايي را گسترده تر و جدي تر پيگيري کرد. به ويژه اينكه حضور اين نهاد نظامي و امنيتي در عرصه هاي اقتصادي منع قانوني ندارد حتي بر اساس اصل 147 قانون اساسي، دولت موظف به استفاده از توان نيروهاي مسلح در سازندگي و توسعه كشور است. البته اين امر در زماني است كه جنگي وجود نداشته و امنيت در مرزها و داخل كشور حكمفرما باشد. پيش از اين، سپاه به ويژه قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا به عنوان بازوي مهندسي و اجرايي اين نيرو در بسياري از فعاليت هاي عمراني، بازسازي و سازندگي كشور حضور داشته است .

خاتم در نفت
هرچند فرماندهان قرارگاه خاتم هرگز اتهام برخورداري از امتيازات ويژه در واگذاري مناقصه ها را نپذيرفتند و حتي محمود احمدي نژاد نيز يك بار از آنها در برابر اين نقدها دفاع كرد اما نقد جدي بخش خصوصي به قرارگاه خاتم و فعاليت هاي آن هميشه اين بوده كه رقابت اين قرارگاه به دليل برخورداري از و برخي معافيت ها مثل معافيت هاي مالياتي و…. با شركت هاي بخش خصوصي رقابتي عادلانه نيست. براي مثال دو مورد از اين قراردادها كه بيشتر در رسانه ها مطرح شدند، دو پروژه احداث خط لوله گاز 900 كيلومتري و توسعه فازهاي 15 و 16 پارس جنوبي را بدون برگزاري مناقصه برده است.
قرارداد بين شركت ملي گاز ايران و قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا منعقد شد. اين قرارداد احداث خط لوله گاز براي انتقال ۵۰ ميليون متر مكعب از گاز عسلويه از طريق استان هرمزگان به استان سيستان و بلو چستان به طول 900 کيلومتر است. مبلغ قرارداد1/3 ميليارد دلار است. در مراسم امضاي اين قرارداد که مهم ترين پروژه نفتي واگذار شده به سپاه پاسداران است کاظم وزيري هامانه وزير نفت و سردار سيد يحيي رحيم صفوي فرمانده وقت سپاه پاسداران حضور داشتند. در قرارداد ديگر، توسعه فازهاي 15 و 16 پارس جنوبي به قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا سپرده شد. مبلغ قرارداد 5/2ميليارد دلار است.
در ارديبهشت ماه امسال نيز مديرعامل شرکت مهندسي نيروي نفت وگاز سپانير وابسته به قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا از توافق جديد با شرکت نفت وگاز پارس براي حفر يک حلقه چاه اکتشافي در حاشيه ميدان مشترک گازي پارس جنوبي خبر داد. سردار خواجه علي حجم کل پروژه هاي عمراني قرارگاه خاتم الانبيا را 15 هزار ميليارد تومان اعلام کرد.
در قراردادي ديگر اين قرارگاه با دولت نهم، قرارگاه »خاتم الانبيا« با مشارکت گروه صنعتي »سديد« ‏برنده مناقصه 320 ميليون يورويي شرکت ملي گاز ايران شده است.‏مسعود صادقي، ‎مديرفروش گروه صنعتي سديد به واحد مرکزي خبر گفت: »اين مناقصه مربوط به پروژه خط‎ ‎انتقال گاز نائين- ميامي به طول 283 کيلومتر است که ظرف مدت 18 ماه به صورت کامل‏‎ ‎از سوي سديد با ‏همکاري قرارگاه خاتم الانبيا اجرا مي شود.« ‏به گفته صادقي از 283 کيلومتر لوله هاي قطور فولادي موردنياز‎ ‎اين پروژه 162 کيلومتر آن از طريق شرکت ‏لوله و تجهيزات سديد تامين مي شود و مابقي آن از شرکت لوله سازي ماهشهر تهيه خواهد‎ ‎شد.
‏
خاتم در مسكن
سال گذشته در همين روزها فرمانده قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا توسعه بخش مسكن كشور را يكي از سياست هاي جديد اين قرارگاه عنوان كرد و گفت: در اين زمينه طرحي با عنوان طرح صنعتي سازي مسكن ارائه شده كه در هيات وزيران مورد تصويب قرار گرفته است.
سردار رستم قاسمي فرمانده قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا به تشريح عملكرد فعاليت هاي عمراني و اقتصادي اين قرارگاه پرداخت.وي گفت: قرارگاه با رويكرد جديد و با هدف حمايت از بخش خصوصي فقط در پروژه هاي خاص عمراني و اقتصادي كشور كه بخش خصوصي توان اجراي آن را ندارد، مشاركت مي كند.باگذشت يكسال، هنوز خبري از فعاليت هاي اين قرارگاه در بخش مسكن منتشر نشده است.

خاتم در بنادر
يكي از حوزه هاي عمده فعاليت اين قرارگاه، ساخت و تجهيز اسكله ها و بنادر است. در ارديبهشت ماه سال 87 مديرعامل شركت توسعه بندر و فرودگاه كيش گفت: قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا برنده مناقصه احداث اسكله ۱۲هزار تني بندرگاه جزيره كيش شد. بشير خليلي افزود:با احداث اين اسكله كشتي هاي ۱۲هزار تني مي توانند براي بارگيري و تخليه كالاهاي خود در اين بندرگاه پهلو بگيرند. وي، مبلغ قرارداد احداث اسكله ۱۲هزار تني بندرگاه كيش را ۳۲۰ميليارد ريال عنوان كرد و گفت: طول اين اسكله نيز حدود ۴۵۰متر است و عمق آن ۹ متر تعيين شده است. پيش از آن در بهمن ماه سال ۸۵ قرارداد ساخت مخازن ذخيره سازي، تاسيسات بندري و اسكله طرح »ايران ال ان جي« را با مشاركت شركت »دايلم« كره جنوبي و قرارگاه سازندگي خاتم الانبياء، منعقد كرد. از ساير اسكله هايي كه اين قرارگاه در ساخت و تجهيز آنها مشاركت داشته است مي توان به: اسكله هاي شهيد بهشتي و پست پانامات در بندر امام خميني(ره) اشاره كرد.

خاتم در راه آهن
قرارگاه خاتم، در بخش راه هاي ريلي نيز پروژه هايي را انجام داده و مي دهد. 23 بهمن ماه سال 85 شهردار منطقه ۱۷تهران از امضاي تفاهمنامه مشترك ميان شهرداري تهران، شركت راه آهن و قرارگاه خاتم الانبيا براي انتقال بخشي از خط آهن تهران – تبريز به زير زمين خبر داد. اين طرح قرار بود طي مدت ۲۴ماه و با هزينه تقريبي ۶۰۰ميليارد ريال انجام شود. دي ماه همان سال نيزعمليات ريل گذاري راه آهن زاهدان – بم از زاهدان به سمت بم آغاز شد. پيمانكار اين پروژه نيز قرارگاه خاتم بود.
رستم قاسمي، فرمانده قرارگاه خاتم، در ماه هاي پاياني سال گذشته در خصوص طرح هاي انجام شده و در دست اجراي اين قرارگاه گفته بود: در بخش شمال کشور قرارگاه خاتم طرح گازرساني ارمنستان را انجام داد و طرح گازرساني خط 11 ميامي به گلستان به زودي آغاز خواهد شد و اميدوارم خط 9 انتقال سراسري گاز هم آغاز شود.
وي از اجراي خط لوله انتقال گاز دوستي ايران و پاکستان توسط اين قرارگاه خبر داد و افزود: اين طرح در يک زمان کمتر از 30 ماه به مرحله بهره برداري خواهد رسيد.
آب رساني به شهر قم، پروژه انتقال آب از سد کرج به تهران، ساخت »سد گتوند« که در سفر استاني احمدي نژاد کلنگ آن زده شد، از اجراي خطوط انتقال گاز در منطقه خرم آباد، پروژه راه آهن شيراز و ساخت راه آهن بم- زاهدان و… از جمله پروژه هاي عمراني بودند كه در پايان سال گذشته به گفته قاسمي قرارگاه خاتم در حال انجام آنها بوده است.گفتني است در دوره تصدي فتاح بر وزارت نيرو، پروژه هاي عمراني زيادي به اين قرارگاه سپرده شده است.

محسن رضايي، بنيانگذار خاتم اقتصادي
پس از پايان جنگ ايران و عراق، محسن رضايي تحصيلات مهندسي خود را نيمه کاره گذاشت و در رشته اقتصاد به ادامه تحصيل پرداخت. وي توانست دکتراي خود را در اين رشته از دانشگاه تهران دريافت كند. وي در زمان فرماندهي سپاه پاسداران، دانشگاه امام حسين، دانشگاه علوم پزشکي بقيه الله و دانشکده فرماندهي سپاه را تاسيس کرد. سال ۱۳۶۸ و پس از پايان جنگ، او قرارگاه بازسازي خاتم الانبيا در سپاه پاسداران را راه اندازي كرد و اجراي چند طرح عمراني را زيرنظر دولت هاشمي رفسنجاني بر عهده داشت. اين آغاز فعاليت هاي غيرنظامي قرارگاهي به نام خاتم بود

فيروزآبادي، جانشين موسوي در خاتم
حسن فيروزآبادي پس از پيروزي انقلاب اسلامي با صدور پيام امام خميني(ره) مبني بر تاسيس جهاد سازندگي به آن سازمان پيوست و به عنوان موسس و عضو شوراي مرکزي جهاد خراسان سپس در سال ۱۳۵۹ با حکم نخست وزير وقت به عضويت شوراي مرکزي جهاد سازندگي کشور منصوب و مشغول کار شد. سال ۱۳۶۰ توسط شهيدرجايي به عنوان رئيس جمعيت هلال احمر و از سال ۱۳۶۴ از سوي مهندس مير حسين موسوي نخست وزير به سمت معاون امور دفاعي نخست وزير منصوب و در طول دفاع مقدس 8 ساله مسووليت جانشين نخست وزير در قرارگاه خاتم(ص) (البته در آن دوره اين قرارگاه وارد فعاليت هاي اقتصادي نشده بود)، ستاد امداد و درمان جنگ کشور، امور پناهگاه ها و دفاع غيرعامل، پدافند شيميايي، ميکروبي و هسته اي، مهندسي صنعتي جنگ، کميته ساخت موشک زمين به زمين و… را به عهده گرفت.

قاليباف: فرمانده سه ساله
قاليباف در سن ۲۲ سالگي فرمانده لشکر پنج نصر خراسان در جنگ ايران و عراق بود. او که دوره خلباني نيز گذرانده است سال ۱۳۷۳ فرمانده قرارگاه خاتم الانبيا شد و سال ۱۳۷۶ به فرماندهي نيروي هوايي سپاه پاسداران منصوب شد و در سال ۱۳۷۹ براي فرماندهي نيروي انتظامي انتخاب شد. شايد به خاطر حضورش در قرارگاه خاتم است حالاكه به عنوان شهردار تهران شناخته مي شود، حجم زيادي از عمليات راه سازي و پل سازي را به اين قرارگاه و شركت هاي تابعه واگذار مي كند.

پرويز فتاح، وزير احمدي نژاد
پرويز فتاح وزير نيروي احمدي نژاد، از قرارگاه خاتم به اين وزارتخانه راه يافته است. سيدپرويز فتاح از جمله مديراني است که از قرارگاه خاتم به دولت احمدي نژاد راه پيدا کرد و در سابقه اجرايي وي فعاليت در جهاد سازندگي طي سال هاي 58 تا 59، مسوول کميته فرهنگي جهاد استان آذربايجان غربي، حضور در عرصه هاي مختلف جنگ تحميلي در طول دوران جنگ تحميلي، مسووليت هاي مديريتي و فرماندهي (آخرين مسووليت: قائم مقام فرماندهي لشکر ويژه پاسداران)، مسوول ستاد نظامي نيروهاي سازمان ملل در ايران طي سال هاي 68 تا 70، مدير امور قراردادي پروژه هاي عمراني در قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا(ص) به مدت دو سال، قائم مقام شرکت مهندسي سپاسد و معاون فني در طول 11 سال و مدير پروژه سدهاي کرخه و گتوند طي 4 سال در سپاسد را مي توان ديد. در دوره وزارت فتاح در وزارت نيرو، شرکت هاي تابعه قرارگاه خاتم به عنوان مشاور و مجري پروژه هاي اين وزارتخانه حضور داشتند.

احمدي نژاد: حضور بچه هاي قرارگاه به آدم اطمينان مي دهد
آبان ماه سال 87 رئيس جمهوري در مراسم آغاز عمليات اجرايي طرح انتقال آب از سرشاخه هاي دز به قم ر ود، گفت: براي ساختن کشور نيازمند روحيه جهادي، حزب اللهي و ايماني هستيم. حضور بچه هاي قرارگاه به آدم اطمينان خاطر مي دهد که مي توان کارهاي بزرگي در کشور انجام داد ولي بعضي اظهارنظرهاي نادرست و از روي عدم اطلاع مي کنند و مي گويند حضور قرارگاه در پروژه هاي کشور راه را براي حضور ساير بخش ها تنگ مي کند؛ در صورتي که اين حرف غلط و از روي عدم اطلاع است.

نگاه ما به پروژه هاي کلان و استراتژيک کشور است
در پي طرح انتقادات از ورود قرارگاه خاتم به پروژه هاي عمران مسوولان اين قرارگاه معتقدند كه در طرح هاي اجرا شده و در حال اجرا تنها از 30 درصد توان مهندسي و تجهيزاتي سپاه استفاده شده و 70 درصد ديگر در بخش دفاعي به كار گرفته شده است. از سوي ديگر، مسوولان قرارگاه خاتم معتقدند كه اين قرارگاه هيچ گاه مانعي بر سر راه فعاليت و توسعه شركت هاي پيمانكار بخش خصوصي كشور نبوده است. خردادماه سال جاري، جانشين فرمانده قرارگاه سازندگي خاتم الانبياء(ص) در آخرين اظهارنظر خود در اين خصوص با بيان اينکه ما در داخل کشور قصد ورود به پروژه هايي که پيمانکاران داخلي توان اجراي آن را دارند، نداريم، گفت: ما به دنبال جايگزيني شرکت هاي بزرگ و پيمانکاران خارجي هستيم و نگاهمان به پروژه هاي کلان و استراتژيک کشور است.به گزارش حيات به نقل از روابط عمومي کل سپاه، سردار رستم قاسمي جانشين فرمانده قرارگاه سازندگي خاتم الانبياء(ص) در همايش مسوولان و مديران پشتيباني قرارگاه با بيان اينکه قرارگاه سازندگي خاتم الانبيا(ص) در بين پيمانکاران داراي ويژگي خاصي است، گفت: ما در داخل کشور قصد ورود به پروژه هايي که پيمانکاران داخلي توان اجراي آن دارند را نداشته و به دنبال جايگزيني شرکت هاي بزرگ و پيمانکاران خارجي هستيم و نگاه ما به پروژه هاي کلان و استراتژيک کشور است. قاسمي با تاکيد بر اينکه در کشور به اندازه کافي کار براي همه پيمانکاران وجود دارد و پروژه هاي بزرگ نيز در کشور کم نيستند، خاطر نشان کرد: امروز پيشرفت تکنولوژي لحظه اي است و دائما بايد مطابق با روز پيشرفت کرد. جانشين فرمانده قرارگاه سازندگي خاتم الانبياء(ص) مديريت و برنامه ريزي و تامين منابع مالي و تجهيزات و نيروي انساني ماهر و متخصص را سه رکن اساسي در اجراي هر پروژه اي خصوصا در پروژه هاي بزرگ و پيچيده دانست که در هر سه مرحله پشتيباني آن نقش اصلي را ايفا مي کند. وي با اشاره به شرکت در انتخابات، آن را وظيفه و تکليف شرعي دانسته و شاخصه هاي مورد اشاره رهبر  انقلاب را ملاک اصلي عنوان کرده و افزود: بايد با قصد قربت در اين انتخابات شرکت کنيم تا نقشه دشمنان که کم رنگ کردن مشارکت مردم هدف آنان است نقش بر آب شود. اولين همايش مسوولان و مديران پشتيباني قرارگاه سازندگي خاتم الانبياء(ص) با هدف بررسي عملکرد سال 87 و نحوه اجراي برنامه هاي سال 88 و چگونگي پياده سازي فرامين مقام  رهبري در خصوص اصلاح الگوي مصرف در سازمان در زمينه هاي تامين و خريد، نت، ماشين آلات، حمل و نقل و ترابري، نگهداري اموال و املاک، چرخه کالادر مجموعه قرارگاه به همت معاونت پشتيباني اين قرارگاه برگزار شد.

————————

این مطلب در روزنامه اعتماد ملي > شماره 984 12/5/88 > صفحه 22 (مقاله اقتصادي)

دوم تيرماه، خبري مبني بر فروش مخفيانه دستگاه هاي شنود توسط نوكيا به ايران منتشر شد. پس از آن، گروه ها و جمعيت هاي مختلف ايراني كه بيشتر در اينترنت مستقر بودند نسبت به اين اقدام نوكيا موضع گيري كردند و خواستار روشن شدن ابعاد موضوع شدند. هرچند هيچ جمعيت يا گروه رسمي در كشور هنوز نسبت به اين اقدام نوكيا موضع گيري نكرده است اما به نظر مي رسد مصرف كنندگان به صورت خودجوش درباره محصولات نوكيا تصميم گرفته اند. نشان اين حرکت، گفته هاي فعالان بازار درمورد ريزش قيمت انواع گوشي هاي نوكيا و موج پس فرستادن و تعويض گوشي هاي نوكيا پس از انتشار اخبار شنود است. همچنين فروش گسترده گوشي هاي نوكيا به صورت دست دوم و خريد گوشي هايي با برند هاي ديگر نشانه هايي از واكنش مصرف كنندگان ايراني به اين اقدام نوكياست. فعالان بازار مي گويند: »ظرف سال هاي گذشته، نوکيا انتخاب اول خريداران بود اما اين روزها انتخاب اول خيلي از خريداران نوکيا نيست« امکان تهيه گزارش رسمي از تحولات اخير بازارگوشي تلفن همراه وجود ندارد اما گزارش هاي ميداني و اظهارنظر فروشندگان گوشي تلفن همراه از افت فروش نوکيا در بازارهاي تهران حکايت دارد. مردم معترض به روند شنودهاي تلفني وآنها که از انتشار خبر فروش نرم افزارهاي شنود توسط شرکت نوکيا نگران شده اند، ترجيح مي دهند از گوشي هاي ديگري استفاده کنند. اين روند درحالي شدت يافته است که شرکت مخابرات ايران – سهامي عام- نيزيک روز پيش ازبرگزاري دهمين دوره انتخابات رياست جمهوري سيستم ارسال پيامک را به مدت سه هفته غيرفعال کرد ونارضايتي شديدي ميان مردم وسهامداران خود به وجود آورد. به طور قطع به همين دليل بود که مردم تهران به پيامک تبريک روز پدر و پاسداشت روز تولد امام علي(ع) به شيوه هاي ديگر رو آوردند. شرکت مخابرات هنوز آماري از افت فاحش ارسال پيامک در روز پدر منتشر نکرده اما گفته مي شود حداقل 90درصد افرادي که سال گذشته در روز پدر از پيامک استفاده کرده اند،امسال اين امکان را کنار گذاشته اند درهمين حال گزارش ها نشان مي دهد که مردم تهران درسطحي گسترده بازار نوکيا را کم رونق كرده اند. نوكيا در ايران پيش تر هم تحريم شده بود اما به دلايل ديگري. زماني که نام اين شرکت همچون شرکت هاي نستله، کوکاکولا، فانتا، بنتون وچند شرکت معروف ديگر در فهرست تحريم برخي گروه هاي دانشجويي قرار گرفت، اي بسا مردم سازي ديگر کوک کردند.

نوكيا در ايران
يك دهه بعد از ظهور تلفن همراه در جهان در سال 1367 وزارت پست و تلگراف سابق اقدام به طراحي تلفن سيار كرد و با يك تجديد نظر در اين طرح در سال 1372 تجهيزات آن خريداري شد و در مرداد ماه 1373 فاز اول اين طرح به ظرفيت صد هزار شماره ايجاد شد. طي سال ‏هاي 1373 تا اوايل 1374 تعداد متقاضيان تلفن همراه بيشتراز 1500 نفر نبود چراكه اين سيستم به هيچ عنوان براي مردم شناخته شده نبود به طوري كه در شهريور 74 هنگامي كه آگهي نام نويسي در روزنامه ‏هاي كثير الانتشار كشور منتشر شد، حدود 8 تا 9 هزار نفر ثبت نام كردند به عبارت ديگر استقبال چنداني از اين سيستم پايه و ضروري در جامعه به عمل نيامد و حتي در محافل با واكنش ‏هاي منفي روبه رو شد و تلفن همراه سيستمي زائد و تجملاتي عنوان شد.
در حال حاضر چند اپراتور در كشور در حال فعاليت هستند كه شامل همراه اول، ايرانسل، اسپادان (مخصوص مردم استان اصفهان)، كيش همراه (مخصوص مردم جزيره كيش) مي ‏شوند.
در سال هاي اوليه همزمان با واگذاري سيم كارت، بالاجبار گوشي مربوطه نيز (كه البته تنوع بسياركمي نيز داشت) به مشترك تحويل داده مي شد. وجود تنها يك اپراتور دولتي در بازار تلفن همراه و خدمات بسيار محدود در زمينه استفاده از تلفن همراه باعث شده بود كه توجه چنداني به نوع گوشي مورد استفاده نشود. به تدريج با افزايش اپراتور به 2 شركت و باز شدن جاپاي بخش خصوصي (آن هم از نوع نسبتا خارجي آن) در اين بازار تعداد كاربران به نحو بسيار گسترده اي افزايش يافت و بازار ارتباطات موبايلي ايران روند رو به توسعه اي داشته است. اما از همان ابتدا، نام نوكيا با تلفن همراه در ايران پيوند خورده بود چراكه اولين گوشي ها در ايران نوكيا بود و همچنان، نوكيا بيشترين سهم را در گوشي هاي بازار ايران دارد. نوکيا، يکي از بزرگ ترين توليد کنندگان تلفن همراه در جهان است که در سال 1865 ميلادي در جنوب غربي فنلاند کار خود را با توليد کاغذ آغاز کرد و در سال هاي بعد با توليد لاستيک و کفش، قطعات صنعتي، کت هاي باراني و کابل هاي مخابراتي ادامه داد. تا در سال 1982 و با صنعتي شدن اين شرکت و قرار گرفتن آن در خط توليد ارتباطات راه دور telecommunications موفق شد، اولين تلفن همراه خود را با وزني حدود 8/9 کيلوگرم با قابليت استفاده در اتومبيل طراحي و روانه بازار کند تا نام نوكيا را در اين صنعت جهاني کند. در حال حاضر نيز نوكيا با بيش از 26 سال سابقه در توليد تلفن همراه عنوان پر فروش ترين برند را در جهان به خود اختصاص داده و طبق آخرين آمار به دست آمده در تاريخ 20 مه 2008، اين شرکت حدود 50 درصد از سهم شاخص جهان، 55 درصد از سهم شاخص آسيا و 38 درصد از سهم شاخص ايران را در اختيار داشته و صدر نشين جدول پرفروش ترين برند تلفن همراه جهان در سال 2007 و چهار ماهه نخست سال 2008 شناخته شده است.

ابزار شنود موبايل به ايران فروختيم
از اواخر خردادماه همزمان با ناآرامي ها و موج دستگيري ها در كشور در اينترنت نيز موجي از فيلترينگ سايت هاي خبري، وبلاگ ها، جوامع مجازي و… نيز آغاز شد و اطلاع رساني بيشتر از طريق ايميل ها صورت مي گرفت. در اين ايام بود كه خبري مبني بر شنود غيرقانوني مكالمات و دسترسي به اطلاعات ايميل ها، يل باكس ها در جوامع مجازي و مطالب تايپ شده در مسنجر منتشر شد. متعاقبا روز اول تيرماه، رسانه ها خبر غير منتظره اي را منتشر كردند. شرکت مخابراتي نوکيا-زيمنس (NSN) فروش تجهيزات شنود مکالمات تلفن همراه به دولت ايران را تاييد کرد، سخنگوي اين شرکت گفت: »بخشIntelligent Solutions که تا ماه مارس سال جاري بخشي از شرکت نوکيا- زيمنس بود، نسخه محدود شده محصولي با نام Monitoring Centre را در نيمه دوم سال 2008 به ايران فروخته است.« بن روم توضيح داد: »امکانات محصول مذکور به کاربران آن اجازه مي دهد روي ايميل، تماس هاي تلفني، پيام هاي متني، پيام هاي ارسال شده توسط ابزارهايي مانند ياهو مسنجر و شبکه هاي اجتماعي مانند فيس بوک »شنود قانوني« داشته باشند.« همين اظهارنظر كافي بود تا در كنار خبر افشاي توليد كننده فناوري ايجاد پارازيت در امواج شبكه هاي ماهواره اي، نسبت به توليد كننده اينگونه فناوري ها كه آنها را به صورت مخفيانه به ايران فزروخته بودند واكنش نشان داده شود. هنوز مردم ايران كه اكثرشان مكالمات خود را با گوشي هاي نوكيا انجام مي دادند در بهت بودند و اين خبر را كاملاباور نكرده بودند. بعد از اينكه سخنگوي شرکت فنلاندي – آلماني »نوکيا زيمنس« فروش تجهيزات پيشرفته شنود تلفن را به ايران در سال 2008 تاييد کرد، چارلز شامر سناتور دموکرات مجلس سناي آمريکا به همراه سناتور جمهوريخواه ليندسي گراهام در پي ارائه طرحي براي تصويب در سنا برآمدند که به موجب آن شرکت هايي که به دولت ايران ابزار پيشرفته شنود مکالمات تلفني و کنترل فضاي وب را فروخته اند در آمريکا مورد تحريم قرار بگيرند.اين دو مدعي شدند دليل ارائه اين طرح خود را متوقف کردن گردش آزاد جريان اطلاع رساني از سوي دولت ايران در پي اعتراضات مردمي به نتايج اعلام شده پس از انتخابات رياست جمهوري مي دانند. روزنامه آمريکايي وال استريت ژورنال در آخرين هفته خردادماه با چاپ گزارشي نوشته بود که دولت ايران تجهيزات پيشرفته اي براي شنود مکالمات تلفني و کنترل ارتباطات اينترنتي شهروندان خود از شرکت سازنده تجهيزات ارتباطي فنلاندي – آلماني »نوکيا زيمنس« خريداري کرده است. اين دو نفر با اشاره به اين گزارش خواستار قطع ارتباط تمامي شرکت هاي بزرگ غربي با دولت ايران شده و افزوده اند: در حالي که شرکت هاي بزرگ آمريکايي قوانين تحريم ايران را رعايت مي کنند اما شرکت هاي ديگر کشورهاي غربي از جمله اروپا با فروش تجهيزات و انتقال تکنولوژي هاي حساس به ايران به دولت اين کشور اجازه مي دهند که گردش آزاد اطلاعات را محدود کند. در طرح دو سناتور مزبور، دولت آمريکا موظف شده است که با تهيه ليستي شرکت هايي را که در ماه ها و سال هاي گذشته تجهيزات پيشرفته محدود کننده آزادي گردش اطلاعات را به دولت ايران فروخته اند، مشخص سازد. پس از اين مرحله و در صورت تاييد اطلاعات اين ليست اين شرکت ها از انعقاد قرارداد با دولت آمريکا محروم مي شوند و شرکت هايي هم که در حال حاضر با دولت آمريکا قرارداد همکاري دارند پس از انقضاي مدت قانوني آن، از تمديد قرارداد خود با دولت آمريکا محروم خواهند شد. شرکت زيمنس هم اکنون بيش از 2 هزار قرارداد همکاري با دولت آمريکا دارد که تنها 300 مورد آن با وزارت دفاع آمريکا (پنتاگون) است. اين شرکت تنها در سال 2009 قراردادهايي را به ارزش 250 ميليون دلار با دولت آمريکا منعقد ساخته است، در حالي که شرکت ادغام شده فنلاندي – آلماني نوکيا زيمنس تنها 6 قرارداد به ارزش 5 ميليون دلار با دولت آمريکا منعقد کرده است.

نوكياهاي ايراني
چه كساني نوكيا را به ايران آوردند. نوكيا تنها توليد كننده گوشي است كه در ايران دفتر دارد. نه تنها گوشي، بلكه ساير تجهيزات مخابراتي نوكيا كه بيشتر در زيرساخت ها مورد استفاده است در ايران مورد استفاده قرار مي گيرند. يكي از نام هايي كه با نوكيا در ايران پيوند خورده است، »ايراتل« است. در روزهاي اخير، همزمان با جدي شدن بحث گوشي هاي ساخت نوكيا، گمانه زني ها برسر اينكه ارتباط نوكيا با ايران از چه طريقي است نيز قوت گرفته است. از طرف ديگر، استفاده از شنودهاي پيشرفته و امكانات امنيتي جديد در داخل شركت ايراتل، دستاويزي براي كساني شده است كه واردكننده اين دستگاه ها چه كسي است؟ از طرفي بعد از اينكه تعرفه هاي واردات گوشي هاي تلفن همراه تغيير كرد، طي سال هاي گذشته، ايراتل به جاي واردات گوشي هاي تلفن همراه و خدمات تعميرات آن، بيشتر به سمت نصب آنتن ها و تجهيزات مخابراتي رفته است. اين شركت از اولين شركت هايي بود كه اقدام به واردات گوشي تلفن همراه و خدمات پس از فروش در ايران كرد اما علاوه بر اين، نام مدير شركت بعضا در مباحث سياسي ديده مي شود.

الف.الف، شهرام جزايري وحسين شريعتمداري
نام مدير ايراني نوكيا، بيشتر به خاطر اشاره هاي معروف مديرمسوول روزنامه كيهان به عنوان چهره اي سياسي مطرح شد. در هفته اول اسفندماه سال 85، در جريان فرار شهرام جزايري، حسين شريعتمداري در يادداشتي به بررسي احتمال دست داشتن برخي از افراد در فرار شهرام جزايري مي پردازد كه به دلايلي از سوي برخي از افراد حمايت مي شدند. در اين يادداشت نامي از اين افراد برده نمي شود و تنها به اشارتي از محل ها و مكان ها اكتفا مي شود. در همين سال (يعني سال 85)، پ-ف، خواهر زاده مدير ايراني نوكيا به روزنامه كيهان مي رود و يك سال بعد كتاب »شواليه هاي ناتوي فرهنگي« را توسط انتشارات كيهان منتشر مي كند. ماجراي جزايري و حاميان او مسكوت مي ماند تا فروردين همين امسال. در 22 فروردين سال 88حسين شريعتمداري در شماره 19332 در ستون »يادداشت روز« سرمقاله اي به امضاي خود تحت عنوان »آنجا چه خبر است؟« نگاشت که تامل برانگيز بود و به موارد مورد ابهام در پرونده جزايري اشاره داشت. نامبرده در اين يادداشت كدهايي داد، كه نمي توان به سادگي از آنها گذشت. در بندهفتم اين يادداشت آمده است: کاش برخي از مسوولان محترم دستگاه قضايي به جاي آنکه گذران اوقات فراغت خود – که متاسفانه خيلي هم زياد هست! – به نقاط خوش آب و هواي کشور رفته و در خانه هاي اشرافي کلان سرمايه داران جا خوش کنند، بخشي از وقت خود – بخوانيد وقت متعلق به ملت- را نيز صرف رسيدگي به امور قضايي بر زمين مانده مردم و بررسي هويت برخي از مديران اين دستگاه مي کردند ـ البته به عنوان وظيفه خويش نه منت به مردم. مثلاچرا تعطيلات نوروزي را در باغ رويايي! و چند ده هکتاري آقاي »الف« – در منطقه خوش آب و هواي شمال سپري کرده و در ويلاهاي آنچناني و اشرافي اين کلان سرمايه دار لم داده اند؟ که خداي نخواسته مجبور باشند بهاي اين »لم دادن« ها را از کيسه ملت هزينه کنند؟! با توجه به اينكه اين مدير در يكي از شهرهاي شمالي كشور، املاك زيادي دارد، برخي از منابع معتقد بودند احتمالامنظور شريعتمداري از »الف.الف« همان مدير شركت ايراتل است.آيا اين گمانه درست است؟

استعفاي مدير نوكيا به دلايل شخصي
۲۶ فروردين ماه امسال (سال 88) مديرعامل نوكيا در ايران استعفا داد. ب-خ در گفت وگو با ايتنا، دليل اين امر را صرفا مسائل شخصي دانست كه موجب تصميم او براي خروج از نوكيا شده است. وي همچنين ارتباط اين موضوع را با مسائل ديگر يا شايعات احتمالي رد كرد.مديرعامل مستعفي بيش از چهار سال در جايگاه مدير عامل نوكيا در ايران كه مهم ترين عنوان اين شركت در ايران تلقي مي شود، فعاليت مي كرد.دوران فعاليت او مجموعا دوراني آرام و در عين حال براي نوكيا نسبتا پررونق بود.به گزارش ايتنا در مراسمي كه از سوي دفتر نوكيا در ايران برگزار شد، ضمن توديع مديرعامل سابق، عليرضا شفيع پور به عنوان مدير عامل جديد، جايگزين نامبرده شد.

نوكيا حامي صهيونيست يا نوكيا فروشنده مخفي
در سال هاي گذشته، همزمان با عمليات مختلف اسرائيل عليه فلسطين و لبنان، گروه هاي مذهبي و سياسي در ايران اقدام به انتشار ليستي از شركت هاي حامي صهيونيست كردند. در بين شركت ها و موسساتي مثل كوكاكولا، فانتا، سي ان ان، كيت كت، نستله و…نام نوكيا نيز به چشم مي خورد و اتفاقا از بين اين برند ها، برندهايي كه بيشتر مورد توجه تحريم كنندگان مذهبي قرار گرفته بود، كوكاكولا، نستله و نوكيا بودند. در همان زمان ها بود كه بسياري از متدينين، به جاي گوشي هاي نوكيا از گوشي هايي مثل سوني اريكسون استفاده مي كردند و حالابعد از گذشت سال ها، يكبار ديگر نام نوكيا به خاطر فروش مخفيانه ابزار شنود بر سر زبان ها جاري شده است با توجه به اظهارات فعالان بازار، اين مساله تا حدود زيادي بر فروش اين محصول در بازار تاثيرگذار بوده است.

انواع وسايل ضد شورش، دفاع شخصي و باتوم هاي چيني در بازار داخل وجود دارند
شرکت هاي چيني از »کلاهخود« مراسم تعزيه گرفته تا »حلقه هاي فلزي« زنجير را توليد و عرضه مي کنند
انواع زنجير بچه گانه چيني(جهت استفاده در عزاداري هاي محرم) بين 500 تا 1000 تومان و نوع بزرگ آن نيز بين 2500 تا 4000 تومان عرضه مي شود
مهر هاي هوشمند يا رکعت شمار – دسته اي از مهر ها که با سازوکار خاص خود مناسب براي افراد سالمند و »کثيرالشک« هستند که علاوه بر مهر بودن، موجب از بين رفتن شک در نماز هم مي شوند – که محصول يک دهه اخير بوده و عمدتا چيني هستند
مدتي است که عرضه سجاده هاي چيني که سفري بوده و بسيارمورد توجه شرکت هاي تبليغاتي قرار گرفته اندکي بازار جانماز و سجاده هاي ايراني را تحت تاثير قرار داده است

اين روزها همه از کشتار مسلمانان در چين مي گويند اما چيني ها از مدت ها پيش بازار کالاهاي ملي و مذهبي ايران، پرجمعيت ترين کشور شيعه را تصاحب کرده اند. جنس چيني حتي به زير پيشاني ما شيعيان هم خزيده وما هرگز نفهميده ايم جانماز و مهري که با آن نماز مي خوانيم ساخت همان کشوري است که اين روزها مسلمانان را لت وپار مي کند. تاپيش ازاين،کفش و کيف و لباسمان چيني بود، حالاجانماز و تسبيح و مهر مکانيزه چيني هم داريم. اين چشم بادامي هاي پر تلاش اين روزها از مهر ونماز ما هم گذشته اند وحالادست گذاشته اند روي کالاهاي سنتي ما.کار به جايي رسيده که سير و رب گوجه فرنگي و نمک چيني هم سر سفره ما آمده اما تاسف بارتر اين است که مديران ما پرچم هاي ايران ساخت چين روي ميز خود مي گذارند و لباس شخصي ها – که هرگز هويت آنها بر کسي فاش نشده- با باتوم ها وشوکر هاي ساخت چين به »خس وخاشاک« حمله مي کنند. چيني ها ما را محاصره کرده اند و نه تنها در صنعت نفت ما که در بازار کوچک شاه عبدالعظيم و جانماز دوزهاي مشهد و قم هم حضور دارند وبراي ما زنجير عزاداري و کلاهخود تعزيه مي سازند که جز ايران در هيچ جاي ديگر دنيا کاربرد ندارد.کالاهاي چيني، همه جا هستند، از تسبيح، مهر، قليان، تنباکوي ميوه اي، پليور و دوچرخه گرفته تا لباس زير و وسايل پيشگيري از بارداري، همه چيز در ايران چيني »هم« دارد، حتي »پرچم ايران« چيني هم داريم! هرچقدر کالاهاي اروپايي و آمريکايي در ايران ناياب و گرانقيمت هستند، در عوض جنس چيني همه رقم، ارزان. سري به بازارهاي کفش بزنيد، اگر کفش ملي، بلا، توليدکنندگان کوچک کفش ورشکست شده اند يا در آستانه ورشکستگي هستند، در عوض هر روز يک برند که حتي آرم آن کپي استپ از کشور دوست و برادر »چين« در ايران، کيش، قشم، تهران، بالاي شهر، پايين شهر و… هرجاکه پول باشد افتتاح مي شود. خيلي از کشورهاي توسعه يافته ورود کالاهاي بي کيفيت چيني، تازه از نوع درجه يک آن را ممنوع کردند، اين در حالي است که اجناس درجه دو و سه که چين نمي تواند به کشورهاي توسعه يافته و بعضا درحال توسعه صادر کند را گمرک ايران با آغوش باز پذيراست. کاش لااقل جنس چيني خوب بود، بدبختي آنجاست که اجناس درجه دو و سه که چين نمي تواند به اروپا و آمريکا صادر کند، از بازار ايران سر در مي آورد. و مسوولان هم سکوت معناداري کردند. موضوع تا آنجا ادامه پيدا مي کند که با بخشنامه برخي اجناس بنجل چيني از گمرک رد مي شود و در اين بين آنچه به جايي نمي رسد فرياد حقوق مصرف کننده است که جنس را به نام ايتاليا مي خرد در حالي که چيني است.

شعارهاي جديد
اين روزها گوش ما به شعار عادت کرده اما روزي که شنيديم در نماز جمعه عليه دو کشور سابقا کمونيستي شعار داده شده،تعجب کرديم.روزي که اکبرهاشمي رفسنجاني در نماز جمعه تهران حاضر شد تا به غيبت طولاني اش پايان دهد،بعضي نمازگزاران تهراني عليه دو کشور روسيه وچين شعار دادند.درحاشيه نماز جمعه آن روز،مردم بحثي قديمي را پيش کشيدند که قبل ازآن، هم دراينترنت دنبال شده بود وهم از سوي توليدکنندگان ايراني بارها شنيده بوديم. آن روز مردم که تعدادشان کم نبود،براي نخستين بار به صورت گسترده،از تحريم کالاهاي چيني سخن گفتند.بحثي که پيش ازاين بارها توسط تشکل هاي اقتصادي وفعالان بخش خصوصي مطرح شده بود.به اين ترتيب به نظر مي رسد مردم براي نخستين بار کنار تشکل هاي اقتصادي وتوليدي قرار گرفته اند تا کالاهاي بي کيفيت کشوري که دولتش سرکوبگري مي کند را تحريم کنند.اين درحالي است که سايه کالاها وسياست والگوي چيني،بدجوري بر زندگي ما سايه افکنده است.

پرچم ايران: Made In China
هنوز 6 ماه نگذشته؛ بهمن ماه سال 87، در راهپيمايي پرشکوه ايرانيان در 22 بهمن، براي اولين بار بعد از پيروزي انقلاب پرچم هاي کوچک ايران در حجم بسيار گسترده اي بين راهپيمايان توزيع شد. همه جاي دنيا معمول است، پرچم هاي کوچکي که در فستيوال ها و راهپيمايي ها به دست بچه ها و بزرگترها مي دهند تا نشان دهنده حس ميهن دوستي ايشان باشد. در پرچم سه رنگ ايران هم نشانه هاي ميهن دوستي هست، هم نشاني از اسلام. اما نکته آنکه در پايه پرچم، نام سازنده آن »چين« قيد شده بود: »made in china«. چين را اين روزها خوب مي شناسيم. کشوري که حاکمانش مسلمانان را مي کشند و مراجع ايران هم نسبت به بي تفاوتي مقامات چين اين روزها مدام هشدار مي دهند. مباحث ايدئولوژيک سر جاي خود، کشوري که مقامات ايران پرچم ايران را براي استفاده در راهپيمايي سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي از آن وارد مي کنند، کمر توليدکنندگان داخلي را هم شکسته و حالانشان سه رنگ ميهن دوستي ما از چين وارد مي شود. به نظر نمي رسد ساخت اين پرچم هاي کوچک نياز به تکنولوژي خارق العاده اي داشته باشد که توليدکنندگان داخلي از آن بي نصيب مانده باشند و بالاجبار بايد از چين وارد شود.

باتوم و شوک الکتريکي: Made In China
البته مشخص نيست که در ايران مدل توسعه متعادل، نامتعادل، صنايع جايگزين، صنايع مادر يا… کدام مدل مورد استفاده است اما کشورهاي جهان سوم در هر حال که رو به توسعه باشند، تلاش مي کنند تا لااقل بخشي از نيازهاي ساده خود را که به تکنولوژي هاي انحصاري نياز ندارد، خودشان توليد کنند. در اين مسير براي پاگرفتن اين حرکت، دولت تا حدي با وضع پاره اي قوانين مثل تعرفه هاي واردات يا ممنوع کردن واردات برخي کالاها به توليد کنندگان داخلي مهلت مي دهد تا سرپا بايستند. باتوم ها عموما يا پلاستيکي يا فولادي هستند. برخي از آنها ساختار کمي پيچيده اي دارد براي مصارف خاص. در ايران گاهي از باتوم هاي چوبي هم استفاده مي شود. با اين شرايط جاي سوال است که آيا ايران که در زمينه نانوتکنولوژي به دستاوردهايي جهاني رسيده، ايا واقعا نياز دارد از چين وسايل ضد شورش و دفاع شخصي وارد کند؟! وسايل چيني مثل شوکرها، اسپري هاي اشک آور و… قابل قبول هستند اما باتوم و دستبند ديگر وسيله هاي پيچيده اي نيستند. با اين حال شايد برايتان جالب باشد که بدانيد انواع وسايل ضد شورش، دفاع شخصي و باتوم هاي چيني در بازار داخل وجود دارند. با اين توضيح که طي چند سال اخير شرکت هاي خصوصي معدودي به صورت تخصصي اجازه پيدا کردند تا وسايل نظامي و دفاعي را به کشور وارد کنند. اين وسايل توسط شرکت هايي خاص به کشور وارد و تنها به نهادها و مراکز خاصي با طي مراحل لازم فروخته مي شوند. شوکر هاي چيني حدودا 400 الي 500هزارتومان و باتوم ها هم در پيشرفته ترين انواع(فنري) 15 هزار تومان قيمت دارند.

وسايل تعزيه: Made In China
از سازهايي مثل تبل که در دسته هاي عزاداري بگذريم، آنها اکثرا چيني هستند اما ورود چيني ها به کالاهاي ريز و سنتي عزاداري جالب است. شرکت هاي چيني از »کلاهخود« مراسم تعزيه گرفته تا »حلقه هاي فلزي« زنجير را توليد و عرضه مي کنند که قيمت هاي مناسب و کيفيت هاي مشابه با انواع توليد داخل آنها سبب شده تا ميزان استقبال مردم از اين کالاها بيشتر شود.چيني ها توليدات خود را حداقل 20 درصد ارزان تر از توليدات ايراني عرضه مي کنند، مثلاانواع زنجير بچه گانه چيني(جهت استفاده در عزاداري هاي محرم) بين 500 تا 1000 تومان و نوع بزرگ آن نيز بين 2500 تا 4000 تومان عرضه مي شود، در صورتي که نوع ايراني اين کالاها بين 20 تا 50 درصد گران تر هستند.»فانوس هاي چيني« براي استفاده در چلچراغ هاي دسته هاي عزاداري امام حسين(ع) هم مشابه چيني دارد. اين فانوس هاي الکترونيکي به دليل قيمت مناسب در ايام محرم و صفر بسيار مورد توجه هيات هاي عزاداري قرار مي گيرند. حتي هيکلي (کمربند حمل چلچراغ) که تا چند سال قبل از همدان وارد بازارهاي مصرف مي شد طي يکي دو سال گذشته با چرم هاي مصنوعي چيني در دسته هاي عزاداري استفاده مي شود.

مهرهاي رکعت شمار: Made In China
در شهرهاي مقدس به خصوص مشهد و قم، همچنين در کنار اکثر امامزاده ها، فروشگاه هاي خاصي به فروش کالاهاي خاص مذهبي نظير مهر، تسبيح، جانماز و… اختصاص دارند. انواع مهر که از اصلي ترين کالاهاي اين بازارها به شمار مي روند يا از خاک مشهد مقدس ساخته مي شوند که طبيعتا توليد داخل بوده يا از خاک سرزمين مقدس کربلاهستند که به گفته فروشندگان، در کشور عراق توليد و به کشور وارد مي شوند. حدودا از يک دهه اخير »مهر کربلا« در بازار هاي حاشيه اماکن مقدس به صورت گسترده وارد شد. پيش از آن نيز اين مهر ها که از تربت مقدس سرزمين کربلاساخته مي شدند، در بازار ايران که از اصلي ترين مصرف کنندگان اين کالابه شمار مي رود، وجود داشت اما با تغييرات و برداشته شدن برخي محدوديت ها در مرز هاي کشور، ورود اين دست کالاها به کشور با سهولت بيشتري انجام شد. هم اکنون مهر هاي هوشمند يا رکعت شمار – دسته اي از مهر ها که با سازوکار خاص خود، مناسب براي افراد سالمند و »کثيرالشک« هستند که علاوه بر مهر بودن، موجب از بين رفتن شک در نماز هم مي شوند – که محصول يک دهه اخير بوده و عمدتا چيني هستند در تمام بازارها وجود دارند.

سجاده و تسبيح: Made In China
بازهم چيني ها. جانماز و سجاده عمدتا ً در ايران و به خصوص در دو شهر قم و مشهد توليد مي شوند. در اين شهرها کارگاه هاي متعددي به توليد جانماز و سجاده اختصاص دارد اما مدتي است که عرضه سجاده هاي چيني که سفري بوده و بسيارمورد توجه شرکت هاي تبليغاتي قرار گرفته است اندکي بازار جانماز و سجاده هاي ايراني را تحت تاثير قرار داده است. جانماز و سجاده در انواع مختلف و از جنس پارچه هاي مختلف و دوخت هاي متفاوت در اين بازارها وجود دارند. به طور کلي قيمت انواع جانماز و سجاده، براساس نوع پارچه و اندازه و دوخت سجاده و جانماز به طور متوسط از يک هزار تا 10 هزار تومان متغير است. تسبيح ها نيز در چهار دسته سنگي، گلي، چوبي و پلاستيکي وجود دارند که در بازار تمامي اين تسبيح ها، نمونه هاي ايراني،چيني و ترکي به چشم مي خورد که طبيعتا قيمت نوع چيني ارزان تر و به تبع آن پرفروش تر است.

ماست، پنير، خامه: Made In China (يا چيني ها رقيب گاوهاي ايران)
اي كاش فقط اجناسي از اين دست بود. انگار در ايران »گاو« هم نداريم! واردات بي رويه و بي دروپيكر شير خشك كه با آن ماست و لبنيات درست مي كردند فروردين ماه همين امسال صداي دامپروران داخلي را درآورد. ماجرا از اين قرار بود كه دامداران به دليل افزايش قيمت نهاده هاي مورد نياز خود، قيمت شير توليدي شان افزايش يافت. دولت هم به واردات شير خشك در حجم انبوه از كشورهايي مثل چين و نيوزيلند روي آورد. دامداراني كه در آستانه ورشكستگي قرار داشتند مي گفتند: كارخانه داران (توليدكننده مواد لبني) با مخلوط كردن هر كيلو شيرخشك با 10 كيلو آب آن را به قيمت 250 تومان تهيه مي كنند و نيازي به خريد شير تازه از دامداران احساس نمي كنند. مصرف كننده بخت برگشته ايراني، هر شب سر ميز شام قاشق هاي ماستي كه شبيه بستني كش مي آيد را در دهان مي گذارد، شك مي كند كه مزه ماست فرق كرده، روي پاكت را نگاه مي كند نوشته: »تهيه شده با شير تازه گاو« و خبر ندارد، گاو مزبور چشمانش بادامي بوده و شيرش خشك!
واردات با چه توجيهي؟
بديهي است که در بازارهاي ديجيتال و ساير تکنولوژي هاي همتراز يا صادرات فرش که در غفلت مسوولان و سياستگذاران ديگر به دست چيني ها افتاده، چيني ها حضور دارند. اما در اين گزارش تعمدا به ذکر مواردي پرداخته شده که در آنها از تکنولوژي خاصي استفاده نشده و تماما در داخل ايران ظرفيت توليد آنها وجود دارد. نکته جالب آنکه چين از يک طرف مسلمانان را در کشور خودش سرکوب و از طرف ديگر بازار کشورهاي اسلامي نظير ايران را به دست گرفته است. اين در حالي است که شايد در بخش هاي خاصي واردات برخي کالاها براي جمهوري اسلامي ايران ضروري و واردات آنها از چين به صرفه باشد. اما به نظر نمي رسد پرچم پلاستيکي و پارچه اي ايران، باتوم، تسبيح و… کالاهاي پيچيده اي باشند که کشورما ناگزير از واردات آنها باشد.
* در اين گزارش از آرشيو سايت خبري آينده و روزنامه سرمايه استفاده شده است.

————————–

این مطلب در روزنامه اعتماد ملي > شماره 973 30/4/88 > صفحه 22 (اقتصادچيني)