Amirhadi Anvari

بانك مركزی هم دیگر گزارش از قیمت خرده فروشی مواد غذایی نمی دهد. همان گزارشهایی كه با قیمت فروشگاه های زنجیره ای فرق داشت هم دیگر از 27 خرداد بروز نشده است. نفت كه سر سفره ها نیامد، اما بنزین 80 تومانی 700 تومان شد، برق 10 تومانی 130 تومان شد، گاز 8 تومانی 225 تومان شد، تخم مرغ 1000 تومانی هم 5000 تومان شد… منصف باشیم؛ اقتصاد واقعا متحول شد.

اگر چند روزی اظهارات خارق العاده و رویایی مطرح نشود، جریان انحرافی ساكت باشد و تحلیل خارق العاده تر سیاسی در مورد آنها منتشر نشود، تازه وقت خواهیم داشت در مورد قیمت چند قلم جنس صحبت كنیم. نه رقم ها و آمار پیچیده، اجازه بدهید قیمت برق و گاز و بنزین و… تا قیمت گوجه فرنگی و تخم مرغ را بر اساس آمار های رسمی به تماشا بنشینیم.

افزایش قیمت های بالای 1000 درصدی را در كنار رشد 345 درصدی درآمدهای نفتی دولت نهم و دهم به تماشا بنشینیم. این حال و روز ماست. جریان انحرافی و اظهارات خارق و العاده یك حسن دارند، فراموش می كنیم روزگاری را كه هر لیتر بنزین 80 تومان بود و تازه از گرانی گله هم می كردیم.

یاد روزهایی كه گازوئیل 16 تومان بود بخیر، چه خبر از برق 10 تومانی، امروز كه هر كیلووات ساعت برق(متوسط) 130 تومان شده. دیگر كسی یادش نمی آید، روزهایی كه گاز را به قیمت هر متر مكعب 8 تومان مصرف می كرد، گاز را باید(به طور میانگین) امروز 225 تومان با شیوه محاسبه پلكانی از دولت تحویل گرفت. یك روز در همین تهران می شد یك شانه تخم مرغ را هزار تومان خرید، امروز اگر به قیمت 5 هزار تومان همان جنس گیر بیاید باید خوشحال بود. البته خوشحالیم كه یارانه در جیبمان است و بخشی از این تفاوت قیمت را جبران می‌كند. اما آن بخش دیگر چه؟

روزی روزگاری، خیلی قبل از امروز كه حتی مسئولان نیز قیمت مرغ را اعلام نكنند، هر كیلو مرغ را می شد حدودا 1500 تومان خرید، امروز مرغ 3 هزار تومانی باید بخریم. از گوشت 5 هزار تومانی اگر در سال 90 حرف بزنیم، احتمالا در مورد یك رویای شیرین است، چون گوشت گاو را هم امروز نمی توان كمتر از 12 هزار تومان خرید.

بانك مركزی هم دیگر گزارش از قیمت خرده فروشی مواد غذایی نمی دهد. همان گزارشهایی كه با قیمت فروشگاه های زنجیره ای فرق داشت هم دیگر از 27 خرداد بروز نشده است. نفت كه سر سفره ها نیامد، اما بنزین 80 تومانی 700 تومان شد، برق 10 تومانی 130 تومان شد، گاز 8 تومانی 225 تومان شد، تخم مرغ 1000 تومانی هم 5000 تومان شد… منصف باشیم؛ اقتصاد واقعا متحول شد.

گاز: افزایش 2712 درصدی

وقتی آقای احمدی نژاد دولت را تحویل گرفت، قیمت هر متر مكعب گاز خانگی 80 ریال بود(ابلاغ شماره 260-1/28 مورخ 5/2/83  وزیر نفت) امروز میانگین قیمت گاز در 12 پله برابر 2250 ریال است.(پشت قبض گاز توزیع شده در خردادماه امسال قیمت تعرفه نوشته شده است) این یعنی افزایش قیمت 2170 ریالی و 2712.5 درصدی.

برق: افزایش 1162 درصدی

آقای احمدی نژاد روزی كه دولت را تحویل گرفت، قیمت هر كیلووات ساعت برق خانگی ۱۰۳ ریال بود(صنعت برق ایران در سال /توانیر1385). امروز تعرفه قیمت هر كیلووات ساعت برق خانگی به صورت میانگین 1300 ریال است. (در وب سایت وزارت نیرو جدول تعرفه ها درج شده است) این یعنی افزایش  ۱۱۶۲ درصدی قیمت برق خانگی.

افزایش قیمت:  برق، گاز، بنزین، گازوئیل و مواد خوراكی در تابستان 90، نسبت به تابستان 84(برای دیدن جداول در اندازه واقعی روی آنها كلیك كنید-قیمت ها به تومان)

بنزین: افزایش 587 درصدی

دكتر احمدی نژاد بنزین را به بهای هر لیتر 80 تومان از دولت خاتمی تحویل گرفت. امروز در خوشبینانه ترین حالت، میانگین قیمت بنزین نیمه یارانه ای و بی یارانه 550 تومان است. این یعنی افزایش 587 درصدی قیمت بنزین در دولت آقای احمدی نژاد. البته اگر از آن یارانه محدود بنزین 400 تومانی چشم پوشی كنیم و همان بنزین 700 تومانی را در نظر بگیریم، افزایش قیمتی برابر 775 درصد خواهیم داشت.

گازوئیل: افزایش 837 درصدی

آقای احمدی نژاد در سال 84، گازوئیل لیتری 16 تومانی را تحویل گرفت و امروز هر لیتر گازوئیل حمل و نقل و كشاورزی 150 تومان است. البته آقای رویانیان اسفند سال گذشته اعلام كرد نرخ پیش‌بینی‌ شده برای گازوئیل در زمان اجرای مرحله نخست هدفمند سازی یارانه‌ها 350 تومان بوده است كه با توجه به مشكلاتی كه برخی معادن به آن دچار شدند، نرخ تعدیلی برای گازوئیل مصرفی آن‌ها در نظر گرفته شد! از اینها كه بگذریم، یعنی در گازوئیل نیز با رشدی برابر 837 درصد مواجه هستیم.

یك نكته مهم: یارانه هم داریم

البته این نكته را باید اشاره كرد كه یارانه انرژی در جیبمان است و تكافوی بخشی از این افزایش قیمت را به نسبت قبل از هدفمندی می كند. اما بخشی از این كالاها مثل مرغ و تخم مرغ و خوراكی ها یارانه ای نیستند. به علاوه هدفمند بودن یارانه ها گام مهمی در شفاف سازی اقتصاد كشور است و جلوی قاچاق سوخت به ویزه گازوئیل را می گیرد.

درآمد دولت از فروش نفت: افزایش 345 درصدی

بر اساس اعلام بانك مركزی، درآمد دولت از محل فروش نفت در سال 1389، چیزی نزدیك به 670هزار میلیارد  ریال بوده است(درآمد ایران از محل فروش نفت در سال 89، مهر، 10خرداد 1390) در سال 1383، مجموع درآمد نفتی دولت تنها 150 و نیم هزار میلیارد ریال بوده است.

این یعنی رشد 345 درصدی درآمدهای نفتی دولت در سال 1389، نسبت به سال 1383، یعنی آخرین سال فعالیت دولت اصلاحات.

گرانی خوراكی ها: 180 درصد

بانك مركزی در 27 خردادماه امسال كلا آمار دادن و گزارش دادن از وضعیت قیمت مواد خوراكی در تهران را كنار گذاشت. پیش از آن با مراجعه به سایت این بانك، میشد قیمت خرده فروشی مواد غذایی در تهران را دید. هر چند، همان قیمت ها هم با قیمت مواد غذایی در فروشگاه هایی مثل رفاه و شهروند، كه اولی دولتی و دومی برای شهرداری بود تفاوت داشت.

در آرشیو بانك مركزی، جدول خرده فروشی مواد غذایی تا قبل از خرداد 1386 موجود نیست، اما هنوز هم در آرشیو مطبوعات قیمت دوران سال 1384 ، به نقل از گزارش های بانك مركزی موجود است.

در این بخش مقایسه ای انجام شده بین قیمت مواد غذایی اعلامی از سوی بانك مركزی به نقل از خبرگزاری فارس در هفته اول مردادماه 1384، با هفته آخر خردادماه 1390.

میانگین افزایش قیمت ها در هفته آخر خردادماه امسال، در مقایسه با هفته اول مردادماه سال 84(ابتدای ریاست جمهوری دكتر احمدی نژاد) حدود 180 درصد است.

به ترتیب گروه های: تخم مرغ با 307 درصد، گوشت قرمز با 201.6 درصد، سبزیجات با 199.3 درصد، برنج با 191 درصد، روغن با 153.5، قند و شكر با 146.5 درصد، لبنیات با 112.9 درصد، گوشت مرغ با 110.5 درصد و چای با 71.4 درصد، در آخرین هفته خرداد ماه امسال، در مقایسه با اولین هفته از اولین ماه آغاز به كار دكتر احمدی نژاد افزایش قیمت داشتند.

انگور، سیب گلاب و خربزه به ترتیب با: 459.1 درصد، 384.8 درصد و 359.5 درصد در بین اقلام مورد بررسی در اینجا صاحب بیشترین افزایش قیمت ها و  پنیر پاستوریزه، پرتقال درجه یك و شیر، به ترتیب با: 33.2 درصد، 48.7 درصد و 66.6 درصد كمترین رشد قیمت ها را داشتند. ریز قیمت ها و تغییرات را می توانید در نمایه ها و جداول مشاهده كنید.

جدول متوسط قیمت برخی اقلام خوراكی در تهران در مرداد 84 و خرداد 90

توضیح: واحد تمامی اقلام به جز: پنیر پاستوریزه، تخم مرغ، چای، روغن نباتی جامد و مایع كه به ترتیب: بسته 450 گرمی، شانه دو كیلویی، بسته 500 گرمی، حلب 5 كیلویی و لیتر هستند، كیلو است.

———-

این مطلب در سایت آینده، مورخ 21 تیرماه 1390، با کد 32401 منتشر شد.

مشاهده می شود که محدوده سبز رنگ که کم مصرف ترین مشترکان هستند، باید در 7 ماهه گرم سال، گاز بهایی 100 درصد بیشتر از ماه های سرد سال بپردازند.

محدوده زرد رنگ یا مشترکانی با مصرف متوسط باید در ماه های گرم سال، گاز بهایی 77 درصد بیشتر از ماه های سرد سال بپردازند و پرمصرف ترین مشترکان، تنها 16 درصد بیشتر از مصرف در ماه های سرد سال، در ماه های گرم سال می پردازند.

در مورد آمار پشت پرده حرف نمیزنیم، حرفی هم از محاسبات پییچیده و احتمالا شاخص و مناقشه بر سر سال پایه  و…. در میان نیست، عجالتا هر تهرانی می تواند به کیف، پاکت یا صندوق نگهداری قبض های منزل خود مراجعه کند و پشت دو قبض خود را ملاحظه کند.

دو تاریخ قرائت اخیر؛ یعنی قبض گاز فروردین 90 و قبض گاز خرداد 90 را ببینید. پشت این قبوض «جدول تعرفه فروش گاز به ازای میانگین مصرف ماهانه هر واحد خانگی طی دوره قرائت کنتور» را ملاحظه می فرمایید.

در هر دو جدول، سه نوع مصرف با سه رنگ سبز، زرد و سرخ مشخص شده است. اولی در پله های 1 و 2 است، دومی از پله 3 شروع و در پله 5 به اتمام میرسد و سومین پله، یعنی پله سرخ، که مربوط به پرمصرف هاست(که احتمالا شامل حال مرفهان بی درد است) از پله 6 آغاز و تا پایان، یعنی پله 12 پیش می رود.

این گزارش در مورد افزایش قیمت همین پله هاست. شرکت گاز برای واقعی کردن قیمت گاز، کمترین گاز بها را در 5 ماه سرد سال از مشترکان دریافت و بیشترین گاز بها را در 7 ماهه گرم سال از ایشان اخذ می کند.

قاعدتا با این شیوه، تعرفه گاز بها و دامنه پله ها در زمان تغییر فصل، همراه با گرم شدن هوا تغییر می کند. اما جالب است بدانید در این میان کم مصرف ترین مشترکان، بیشترین رشد قیمت را دارند و پر مصرف ترین مشترکان کمترین رشد قیمت را شاهد هستند.

به بیانی رشد قیمت گاز بها در ماه های گرم سال، نسبت به ماه های سرد سال، برای کم مصرف ترین مشترکان(در پله های 1 و 2) 100 درصد، برای مشترکان با مصرف متوسط(از پله 3 تا5)  77 درصد و برای پر مصرف ترین مشترکان (از پله 6 تا 12) تنها 16 درصد است.

متوسط رشد قیمت گاز در ماه های گرم سال، نسبت به ماه های سرد سال  برای تمامی مشترکان 27 درصد است، که در این بین، بیشترین فاصله را با این میانگین، کم مصرف ترین مشترکان دارند.

برای دیدن جداول و نمودارها در ابعاد واقعی روی آنها کلیک کنید// درصد رشد قیمت گاز بها در خرداد 90(آغاز 7 ماهه گرم سال) نسبت به فروردین 90(آخرین قرائت قبوض دوره 5 ماهه سرد سال) - محدوده سبز: کم مصرف ترین ها، محدوده زرد، مشترکان با مصرف متوسط و محدوده سرخ، مشترکان با بیشترین مصرف

قیمت پله های مصرفی در فرودین 90

محدوده سبز، کم مصرف ترین ها: شاید مرفهان بی درد هم اهل صرفه جویی باشند، اما آنها از سر اجبار صرفه جو نیستند. آنها که غم قبض آخر برج را دارند، سعی میکنند خودشان را در محدوده سبز قرار بدهند. این محدوده شامل پله 1 و 2 می شود، که تعرفه گازبها در آنها در فروردین امسال به ترتیب: 300 و 500 ریال بوده است. میانگین تعرفه گاز بها در این محدوده برای هر متر مکعب 400 ریال بوده است.

تعرفه قیمت گاز بها در همین پله های 1 و 2 به ازای هر متر مکعب مصرف در خردادماه امسال، یعنی دومین دوره قرائت قبوض گاز امسال به ترتیب برابر: 700 و 900 ریال شده که میانگین آن برابر 800 ریال است.

محدوده زرد، متوسط ها: در این گروه مشترکان متوسط قرار میگیرند. معمولا شومینه ندارند، طبقه زیر همکف آنها هم سونای خشک و تر و جکوزی ندارد، آنقدرها هم پخت و پز نمی کنند… به طور کلی یا از طبقه  مرفه بی درد هستند که خودشان را در مصرف گاز با صرفه جویی ـ نه از سر فقر، که از سر حفظ منافع ملی و سرمایه های کشورـ اینجا طبقه می کنند، یا حسب قاعدته متوسط هستند و بیشتر از این نمیتوانند مصرف کنند. به هر حال، در فروردین 90، قیمت سه پله مصرفی این گروه از پله 3 تا 5، به ترتیب برای هر متر مکعب مصرف گاز برابر است با: 700، 900 و 1100 ریال. میانگین تعرفه گازبها در این محدوده برابر 900 ریال بوده است.

تعرفه قیمت گاز بها در محدوده زرد و پله های 3، 4 و 5 به ازای هر متر مکعب مصرف در دومین دوره قرائت قبوض گاز امسال به ترتیب برابر: 1200، 1600 و 2000 ریال شده که میانگین آن برابر 1600 ریال است.

جدول تعرفه گاز بهاء در 12 پله و سه محدوده مصرفی، در دو دوره 5 ماهه سرد سال و 7 ماهه گرم سال

برای دیدن جدول در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید// *جدول بالا قرائت فروردین ماه-مربوط به 5 ماهه سرد سال/ **جدول پایین قرائت خردادماه-مربوط به 7 ماهه گرم سال- قیمت ها به ریال و با واحد مترمکعب است. محدوده سبز: کم مصرف ترین ها، محدوده زرد، مشترکان با مصرف متوسط و محدوده سرخ، مشترکان با بیشترین مصرف

محدوده سرخ، مرفهان پرمصرف: اینها یا فقیر و متوسط هستند که زیاد مصصرف میکنند، یا مرفه بی درد هستند. خانه بزرگ و استراحت عصرانه در سونا و جکوزی،  مصرف بیشتر را هم میطلبد، حسب استدلال های دکتر احمدی نژاد، این گروه به دلیل تمکن مالی که دارند، نیاز چندانی هم به یارانه ندارند، بنابراین در این گروه مصرفی، قیمت ها کمی بالاتر می رود. در محدوده سرخ که از پله 6 شروع میشود و به پله 12 ختم می شود، قیمت تعرفه گاز برای هر متر مکعب (در فروردین امسال) به ترتیب عبارت است از: 1600،1900،2200،2500،2800،3200و3500 ریال. متوسط گاز بها در این گروه نیز در فروردین ماه برابر 2528 ریال بوده است.

حال سوال اینجاست که شعارهای اصلی دولت، مبنی بر اجرای هدفمندی یارانه ها به شکلی که منافع قشر فرودست جامعه تامین شود، در این نوع قیمت گذاری تحقق یافته است. بی شک مجلس و سیاست گذاران کلان، وارد بحث قیمت گذاری تعرفه ها و تعیین پلکان نمی شوند. در قوانین تکلیفی به دولت، عموما جزئیات مطرح نشده و به بیان کلیات اکتا می شود و این دولت است که باید به نحوی عمل کند که منویات قانون گذار را تحقق بخشد.

اما در گروه مرفهان پر مصرف هم تغییراتی به چشم می خورد. تعرفه قیمت گاز بهای پر مصرف ترین مشترکان، یعنی کسانی که در پله دوازدهم  و محدوده سرخ رنگ قرار گرفتند، هیچ تغییری ندارد و در هر دو قبض به ازای مصرف هر متر مکعب باید هم در ماه های گرم و هم در ماه های سرد 3500 ریال پرداخت کنند.

اما در پله های این گروه که از پله 6 آغاز و به پله 12 ختم می شود، بهای مصرف هر متر مکعب گاز به ترتیب: 2200،2500، 2800، 3000، 3200، 3400 و 3500 ریال است. میانگین قیمت گازبهای این گروه نیز برابر 2942 ریال است.

محدوده رنگین کمان، همه مردم- 1766 ریال: جمع بندی تمام این 12 پله و 3 محدوده نشان میدهد میانگین قیمت گاز بها در محدوده های سبز، زرد و سرخ در فروردین ماه امسال، برابر 1766 ریال، برای هر متر مکعب بوده است. در قبوض قرائت شده در خردادماه امسال، میانگین بهای گاز مصرفی تمامی گروه ها برابر 2250 ریال است.

افزایش ها- کم مصرف ها بیشترین، پر مصرف ها کم ترین

میانگین رشد قیمت گاز بها در ماه های گرم سال، در سه محدوده و 12 پله،  نسبت به 5 ماهه سرد سال 27 درصد است.

حسب آنچه گفته شد، در محدوده سبز، میانگین گاز بها در 5 ماه سرد سال برابر 400 ریال به ازای هر مترمکعب است که در 7 ماهه گرم سال به 800 ریال تغییر میابد، این یعنی رشد 100 درصدی تعرفه گازبها در محدوده سبز رنگ یا کم مصرف ها.

در محدوده زرد رنگ و مصرف کنندگان متوسط، میانگین تعرفه گاز بها در 5 ماه سرد سال برابر 900 ریال است که در 7 ماهه گرم سال، این رقم به 1600 ریال ارتقا میابد. این یعنی رشد حدود 77 درصدی تعرفه گاز بها در ماه های گرم سال، نسبت به ماه های سرد سال در محدوده زرد رنگ.

اما در محدوده سرخ رنگ، یعنی پر مصرف ترین ها، میانگین تعرفه گاز در ماه های سرد سال برابر 2528 ریال بوده که در ماه های گرم سال به 2942 ریال افزایش یافته، به بیانی در این محدوده شاهد رشد تعرفه گاز بها برابر 16 درصد بوده است.

مشاهده می شود که محدوده سبز رنگ که کم مصرف ترین مشترکان هستند، باید در 7 ماهه گرم سال، گاز بهایی 100 درصد بیشتر از ماه های سرد سال بپردازند.

محدوده زرد رنگ یا مشترکانی با مصرف متوسط باید در ماه های گرم سال، گاز بهایی 77 درصد بیشتر از ماه های سرد سال بپردازند و پرمصرف ترین مشترکان، تنها 16 درصد بیشتر از مصرف در ماه های سرد سال، در ماه های گرم سال می پردازند.

برای دیدن نمودار در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید// نمودار افزایش تعرفه گاز بهاء در 12 پله مصرفی به تفکیک هر پله / رنگ زرد ماه های گرم، رنگ ابی ماه های سرد، واحد ریال بر متر مکعب

در جدوال مشاهده می شود که دامنه مصرف در دو گروه ماه های گرم سال و ماه های سرد سال با یکدیگر تفاوت دارد، اما پله ها، محدوده ها و نسبت آنها مشابه است. در بیان ساده، سه گروه مشترک کم مصرف، با مصرف متوسط و پر مصرف در هر دو گروه اصلی ماه های گرم سال و ماه های سرد سال مشترک هستند، حال به تناسب ماه های گرم و سرد، به صورت منطقی دامنه مصرف متفاوت است. یعنی دامنه مصرفی که در زمستان جزو کم مصرف ترین مشترکان است(تا 200 متر مکعل) در تابستان در پله 5 (از 196 تا 245) قرار می گیرد، که این نیز طبیعیست چون در فصول گرم سال، وسایل گرمایشی مورد استفاده قرار نمی گیرند.

اما آنچه مشخص است، دسته بندی سه محدوده اصلی مصرفی، یکی است و تغییری ندارد. با این حال، بیشترین رشد قیمت گاز بها، در کمر مصرف ترین گروه مشاهده می شود و کمترین رشد قیمت گاز بها در پر مصرف ترین گروه است!

حال سوال اینجاست که شعارهای اصلی دولت، مبنی بر اجرای هدفمندی یارانه ها به شکلی که منافع قشر فرودست جامعه تامین شود، در این نوع قیمت گذاری تحقق یافته است. بی شک مجلس و سیاست گذاران کلان، وارد بحث قیمت گذاری تعرفه ها و تعیین پلکان نمی شوند. در قوانین تکلیفی به دولت، عموما جزئیات مطرح نشده و به بیان کلیات اکتا می شود و این دولت است که باید به نحوی عمل کند که منویات قانون گذار را تحقق بخشد.

زمانی که با تغییر فصل کم مصرف ترین گروه با رشد 100 درصدی گاز بها مواجه و پر مصرف ترین گروه اتفاقا با کمترین رشد و افزایش ناچیز 16 درصدی مواجه می شوند، کدام گروه تشویق خواهد شد و اساسا چه ساز و کاری برای تشویق گروه کم مصرف ها در این شیوه قیمت گذاری پیش بینی شده است.

————————-

این گزارش در روزنامه جهان صنعت، مورخ 19 تیرماه 1390، صفحه اول به چاپ رسید.

بهای برق خانگی از ابتدای دهه 80 تاکنون بیش از 1680 درصد و از ابتدای کار دولت نهم تا کنون بیش از 1162 درصد رشد داشته است. این در حالیست که قیمت برق در پایان کار دولت هشتم، نسبت به سال آغازبکار این دولت، 41 درصد رشد داشته است.

امروز ما بابت هر کیلو وات برق در تهران حدودا 1300 ریال پرداخت می کنیم، اکثرا قبض های برق را دور میریزیم و شاید یادمان رفته، روزهایی که برق را به قیمت هر کیلووات 103 ریال می خریدیم. در مورد سال 40 شمسی صحبت نمیکنیم، همین شش سال قبل، قیمت قیمت هر کیلووات برق در تهران حدودا 10 تومان بود.

البته آن برق 10 تومانی زمانی به ما عرضه میشد، که دولت یارانه سنگینی را به  برق اختصاص داده بود و حالا آن یارانه را نقدی  و مستقیم به دست مردم میدهد، اختیارش هم دست خود مردم است؛ میتوانند پول برق را بدهند، می توانند پول گاز را بدهند(که در سال جدید 70 درصد گران شده است) شاید هم بخواهند با آن پول سنگک های 500 تومانی بخرند. امروز اگر هر کس اگر حدودا سه و نیم کیلووات  ـ برق هر کیلووات 130 تومانی ـ در مصرف برق صرفه جویی کند، می تواند با آن پول یک سنگک بخرد.

برای دیدن در ابعاد واقعی کلیک کنید/ اگر یک مشترک خانگی در ماه 225 کیلووات ساعت برق مصرف کند، مبلغ قبض او به صورت پلکانی حساب خواهد شد. یاد آور می شود که به این مبلغ طبق قانون مالیات بر ارزش افزوده نیز اضافه می شود.

قیمت برق بعد از هدفمندی تغییر چندانی نکرده، به عبارتی، قبل از هدفمندی هم قیمت برق در سال 89، همین هر کیلو وات 1300 ریال بود، اما در سال جدید و با هدفمندی، شیوه محاسبه قیمت برق فرق کرده، مناطق کشور به پنج دسته مختلف تقسیم شده و بر اساس دسته ها و زمان ها  قیمت برق مشترکان خانگی را محاسبه می کنند. از سوی دیگر تعرفه های برق صنعتی و کشاورزی نیز در دسته بندی ها و با فرمول های خاصی محاسبه می شود.

رشد 298 درصدی شاخص “برق و گاز و ساير سوخت ها” در فرودین 90

این قیمت ها از گزارش های رسمی توانیر که در دسترس عموم است اخذ شده است، با این حال مبنای محاسبه تاثیر تغییرات قیمت برق در تورم سسالانه، بانک مرکزی است. در گزارش شاخص قیمت کالا و خدمات مصرفی اداره امار بانک مرکزی، ردیف جداگانه ای به قیمت برق اختصاص داده نشده است. برق در گروه چهارم گروه های اصلی ذیل عنوان «مسكن ، آب، برق و گاز و ساير سوخت ها» جای میگیرد. این گروه کلا 28.6(28ممیز6) درصد در کل کالا ها و خدمات مصرفی وزن دارد و زیر گروه های آن عبارت است از: اجاره بهاي مسکن غيرشخصي(با وزن 5.8 درصد )، ارزش اجاري مسکن شخصي(با وزن 19.17 درصد )، تعميرات و خدمات ساختماني (با وزن 1.82 درصد )، آب(با وزن 0.44 درصد ) و برق و گاز و ساير سوخت ها(با وزن 1.37 درصد ).

همچنانکه مشاهده میکنید، در این زیر گروه ها، کمترین ضریب اهمیت(وزن) متعلق به آب است و پس از آن کمترین ضریب به برق، گاز و سایر سسوخت ها تعلق دارد.

فروردین ماه امسال، در این گزارش، عدد شاخص زیر گروه برق و گاز و ساير سوخت ها با سال پایه 83 برابر 477.6 ذکر شده، که در مقایسه با ماه قبل(اسفند 89) هیچ تغییری نداشته، اما در مقایسه به فروردین سال 89، تغییرات آن برابر ۲۹۸ درصد ذکر شده است. (شاخص بهاي كالاها و خدمات مصرفي در مناطق شهري ايران، اداره آمار اقتصادی بانک مرکزی، جدول شماره یک، صفحه 6، ردیف 4 )

بی انصافی که نکنیم، صرفنظر از قدرت خرید مردم و قیمت برق، استفاده از فرمول های جداگانه برای محاسبه قیمت برق مردم کشور در مناطق مختلف، ابتکار بدی نیست. به بیانی، با این ابتکار، کسی که در منطقه گرمسیر و در تابستان زندگی میکند، طبیعتا قیمت کمتری بابت برق، نسبت به یک پایتخت نشین، با درآمد بیشتر می پردازد.

در اینجا نگاهی داریم به تغییرات قیمت برق در دهه 80 و نحوه محاسبه قیمت برق در دوران حاضر و پس از هدفمندی یارانه ها.

دوران 80 تا 84

در سال 1380، متوسط قیمت هر کیلووات ساعت برابر 73 ریال بود. سال بعد این مبلغ با حدود 16 و نیم درصد رشد، به 85 ریال می رسد.  در سال 1382، قیمت هر کیلووات ساعت برق خانگی حدود 14 درصد رشد دارد و به 97 ریال می رسد.

سال بعد و در سال 83، بهای هر کیلووات ساعت برق خانگی با رشد حدود 9 درصدی به 107 ریال می رسسد، اما در سال 1384، یعنی پایان کار دولت هشتم و آغاز کار دولت نهم، قیمت هر کیلووات ساعت برق خانگی با حدود 4 درد کاهش به 103 ریال می رسد.

از ابتدا تا انتهای دولت هشتم، یعنی در سال 1384، نسبت به سال 1380،  قیمت برق حدودا 41 درصد رشد داشته است.

قانون بودجه سال 85

سال 1384 را نمیتوان تماما به حساب دولت هشتم یا نهم گذاشت، در واقع حدود نیمی از سال در دست دولت هشتم و نیمی دیگر در اختیار دولت نهم بوده است.

در سال 1385، که اولین سال کامل فعالیت دولت نهم به شمار می رود، قانون بودجه توسط مجلس اصولگرای هفتم تصویب می شود. بر اساس بند «ط» از «تبصره 11» این ماده واحده تعیین قیمت برق چنین مشخص شده است:

در اﺟﺮاي ﺗﺒﺼﺮﻩ 4 ﻣﺎدﻩ 3 ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬﺎرم ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدي، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮهنگی ﺟﻤﻬﻮري اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان ﺑﻪ دوﻟﺖ اﺟﺎزﻩ دادﻩ ﻣﻲﺷﻮد ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﻳﻲ در ﻣﺼﺮف ﺑﺮق، اﻟﮕﻮي ﻣﺼﺮف ﺑﺮق درﺑﺨﺶ ﺧﺎﻧﮕﻲ را ﺗﺪوﻳﻦ و اﻋﻼم ﻧﻤﺎﻳﺪ. در ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻟﮕﻮي ﻣﺼﺮف وﻳﮋﮔﻲهﺎي ﺁب و هوایی ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮔﺮﻣﺴﻴﺮ کشور ﺑﺎﻳﺪ ﻟﺤﺎظ ﺷﻮد.

دوﻟﺖ ﻣﻜﻠﻒ اﺳﺖ در ﺳﺎل1385 درﻣﻮرد ﻣﺸﺘﺮکین ﺧﺎﻧﮕﻲ ﺑﻬﺎي ﺑﺮق ﻣﺼﺮﻓﻲ دو دهک ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﺼﺮف کنندگان ﺑﺮق را ﺑﺎ ﺗﺨﻔﻴﻒ کامل اﻋﻤﺎل ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﺑﻬﺎي ﺑﺮق ﻣﺼﺮﻓﻲ ﺳﻪ دهک ﺑﻌﺪي ﻣﺼﺮف کنندگان را ﻣﻄﺎﺑﻖ اﻟﮕﻮي ﻣﺼﺮف ﺳﺎل 1383ﺑﺎ ﻗﻴﻤﺖ های  ﺳﺎل 1383 ﺗﺜﺒﻴﺖ و ﻣﺸﺘﺮکین ﺑﺎ ﻣﺼﺎرف ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺁن را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﻠﻜﺎﻧﻲ ﻣﺸﻤﻮل ﺟﺮاﺋﻢ ﻋﺪم رﻋﺎﻳﺖ اﻟﮕﻮي ﻣﺼﺮف ﻗﺮار دهد.

سال 89 و پس از هدفمندی

در سال نود هستیم و حالا می توان قیمت برق را درپایان دهه 80، با ابتدای همین دهه مقایسه کنیم. امروز میانگین بهای هر کیلووات ساعت برق مصرفی خانگی برابر 1300 ریال است. به بیانی قیمت برق خانگی طی یک دهه حدودا 1680.82 درصد رشد داشته است. دولت نهم برق خانگی را به بهای هر کیلووات ساعت 103 ریال تحویل گرفت و اکنون به قیمت 1300 ریال به ازای هر کیلووات ساعت به مصرف کنندگان خانگی عرضه میکند.

ممکن است تصور شود که این بها، اینک در تابستان سال 90 و پس از هدفمندی به این شکل در آمده است. اینطور نیست! توجه داشته باشید که این قیمت با سال قبل، یعنی سال 89 و پیش از اجرای طرح هدفمندی یارانه ها، هیچ تفاوتی ندارد. شایان ذکر است که در حال حاضر، این تعرفه برای ماه های گرم مناطق گرمسیری 1100 درنظر گرفته شده است.

فرمول های جدید برای انواع تعرفه ها

پس از هدفمندی یارانه ها، اگرچه در متوسط بهای قیمت برق تغییر چندانی نسبت به سال 89 مشاهده نمی شود، اما نحوه محاسبه به طرز قابل توجهی متحول شده است. این محاسبه بهای برق مصرفی، در تعرفه های مربوط به بخش کشاورزی، روی دو مولفه اصلی نوع تولید واحد ها و میزان مصرف آنها، در بخش صنعت، روی میزان مصرف، زمان مصرف و نوع مصرف تکیه دارد و بر اساس آنها بهای نهایی قیمت برق محاسبه می شود.

در بخش مصرف خانگی، بدوا برای تعیین واحد بهای برق مصرفی، مصرف کنندگان برق در سراسر کشور در  پنج  گروه اصلی و 19 زیر گروه فرعی تعریف شدند، که پس از یک گروه عادی(که پایتخت را هم شامل می شود) به ترتیب از گرمسیر یک آغاز و به گرمسیر 4 ختم می شوند.

پس از تعیین قیمت پایه بهای برق مصرف خانگی، بر اساس جدول مورد اشاره در همین گزارش، میزان مصرف واحدهای مسکونی مورد توجه قرار گرفته و بهای برق مصرفی آنها به صورت پلکانی محاسبه می شود. جریمه ها و تخفیف هایی نیز ذیل فرمول محاسبه جدید در نظر گرفته شده است. گروه بندی ها را در جداول همین صفحه ملاحظه می کنید.

تعرفه مناطق غیر گرمسیری و مناطق گرمسیری در ماه های عادی

تعرفه مناطق گرمسیری 1

تعرفه مناطق گرمسیری 2

تعرفه مناطق گرمسیری 3

تعرفه مناطق گرمسیری 4

برای دیدن جدول در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید// محدوده قرارگیری مناطق چهارگانه // رنگ زرد: منطقه گرمسیری (1)، رنگ سبز: منطقه گرمسیری (2)، رنگ آبی کمرنگ: منطقه گرمسیری (3)، رنگ آبی پر رنگ: منطقه گرمسیری (4)

————————–

این گزارش در صفحه 4 روزنامه اعتماد، مورخ 15 تیرماه 1390 منتشر شد.