افزایش قیمت دلار برنجی در ماه دهم!
دیماه در تقویم واردات برنج به کشور ماه پراهمیتی است، چنانکه سال قبل (1390) تنها در این ماه نزدیک به 26درصد کل برنج خارجی به کشور وارد شده است، این در حالی است که امسال خلاف سال گذشته در دیماه نهتنها واردات برنج به کشور افزایش نداشته، بلکه نزدیک به 17درصد نیز کاهش نشان میدهد. نکته دیگر قیمت هر کیلو برنج وارداتی به قیمت دلاری است که با آن برنج به کشور وارد شده است. در آذرماه جمعا نزدیک به 120 هزار تن برنج به ارزش دلاری 124 میلیوندلار و ارز ریالی نزدیک به دو تریلیارد و 420 میلیاردریال به کشور وارد شد، که نشان میدهد میانگین قیمت دلار برای واردات این محصول غذایی 19472 ریال و میانگین قیمت هر کیلو برنج وارداتی برابر 03/1(1ممیز03) دلار بوده است. حال آنکه در دیماه ذیل تعرفه 10063000 جمعا 100 هزار تن برنج به ارزش دلاری 111 میلیوندلار و ارزش ریالی دو تریلیارد و 699 میلیاردریال برنج به کشور وارد شده، این نشان میدهد قیمت هر دلار برای واردات برنج به کشور برابر 24329 ریال و قیمت هر کیلو برنج وارداتی برابر 11/1 (1ممیز11)دلار است. به بیانی واردات برنج از یک سو با افزایش قیمت ارز و از دیگر سو با افزایش قیمت خود محصول روبهرو بوده است. در دیماه امسال واردات برنج از یک طرف با افزایش 77/7(7ممیز77)درصدی قیمت خود محصول و از دیگر سو با افزایش 94/24 (24ممیز94) درصدی قیمت ارز مورد استفاده روبهرو بوده است که یعنی افزایش نزدیک به 35درصدی قیمت تمامشده برنج خارجی برای بازرگان، که صرفنظر از کاهش قابل توجه 17درصدی واردات برنج در دیماه نسبت به ماه قبل (حال آنکه سال قبل این میزان در دیماه نسبت به آذرماه رشد 424درصد داشت تا بازار سال قبل را تنظیم کند) طبیعتا در بازار اثر خواهد گذاشت، مگر اینکه دولت در سطح گسترده وارد عمل شود.
آمار تجارت خارجی ایراعکین در سال 2012 و 10 ماهه نخست امسال منتشر شد. واردات برنج که سال قبل در دیماه بیش از 400درصد نسبت به آذر 1390 رشد داشت، امسال با کاهش روبهرو شده و قیمت محصول برنج و قیمت ارز مورد استفاده برای واردات آن بیش از 30درصد افزایش یافته است.
آهن و گندم و دانه ذرت دامی در شرایط ناپایدار قیمت دلار و مشکلات واردات، همچنان جزو اقلام عمده وارداتی هستند. اگرچه ارزش واردات کاهش یافته، اما آمارها حاکی از آن هستند که این کاهش واردات به دلیل کاهش ارزش محصولات وارداتی به کشور است. به بیانی اقلام وارداتی از کالاهای با تکنولوژی بالا به سمت واردات خام سوق پیدا کرده است. سال 2012 به پایان رسید، این سال برای تجارت خارجی ایران از اهمیت بالایی برخوردار بود. از یک طرف مشکلات بازرگانان در شیوههای انتقال وجه و از طرف دیگر مسایل مربوط به نوسانات قیمت دلار که هنوز هم ادامه دارد. بر اساس آمار منتشر شده از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران در سال 2012 میلادی مجموعا 41589 هزار تن کالا به ارزش نزدیک به 57 میلیارددلار کالا به کشور وارد شده است که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل از نظر ارزش چیزی نزدیک به 5/6(6ممیز5)درصد کاهش داشته است. همچنین در سال 2012 جمعا 68992 هزار تن کالا به ارزش حدود 34 میلیارددلار صادرات داشتهایم، در این مدت صادرات ایران نزدیک به هشتدرصد رشد داشته است. بر این اساس تراز تجاری ما در سال 2012 میلادی چیزی نزدیک به 23 میلیارددلار بوده است.
کاهش واردات به چه دلیل؟
اگرچه آمارها از افزایش صادرات و کاهش واردات حکایت میکنند اما بررسی وزن و ارزش این مبادلات نشان میدهد علت اصلی کاهش واردات و افزایش صادرات، حجم آن است و نه ارزش آن.
در سال 2011 میانگین قیمت هر کیلو اقلام وارداتی به کشور برابر 6/1 (1ممیز6)دلار بوده است، حال آنکه ارزش هر کیلو کالای وارداتی در سال 2012 به 3/1(1ممیز3)دلار رسیده است.
این یعنی کاهش 15درصدی «ارزش» اجناسی که به کشور در سال 2012 وارد شده است. به بیانی باید دید چه کالاهایی به کشور کمتر از سال قبل وارد شدند؛ بیشک اقلامی با تکنولوژی بالا، وزن پایین و ارزش بالا دارند اما در شرایطی که اقلام عمده وارداتی کشور را به ترتیب: آهن (کد تعرفه: 72061000)، گندم (کد تعرفه: 100111000) و دانه ذرت دامی (کد تعرفه 10051020) تشکیل داده است مشخص است که ارزش واردات نیز کاهش مییابد.
این موضوع را آمارهای گمرک نیز تایید میکند، در حالی که واردات نزدیک به ششدرصد از نظر ارزش کاهش یافته است، اما از نظر وزن شاهد رشد 10درصدی واردات هم هستیم (منبع: جدول شماره خ. 1-1) در نگاه اول شاید کاهش «ارزش» واردات خوشحالکننده باشد، اما واردات اقلامی نظیر آهن، گندم و ذرت دامی آن هم در شرایط ویژه فعلی کشور و نوسانات قیمت ارزش، نهتنها مثبت نیست، بلکه بیثباتی را نیز افزایش میدهد. این دست کالاها به صورت مستقیم میتواند روی زندگی روزمره مردم اثرگذار باشند. بنابراین با کوچکترین تغییری در نحوه مبادلات خارجی، زندگی مردم نیز متاثر خواهد شد.
میانگین قیمت ارز برنجی در ماه دهم در مقایسه با سایر ماهها
برنج یکی از محصولاتی است که متاسفانه طی سالهای گذشته به جمع اقلام عمده وارداتی کشور تبدیل شده است. تا قبل از سال 88 و 89 شاید این موضوع با توجه به درآمدهای نفتی چشمگیر دولت موضوع زیاد پراهمیتی نبود و حتی برای تنظیم قیمت بازار به خصوص در ماههای پایانی سال موسوم به شب عید، به کمک دولت هم میآمد، اما با توجه به وضعیت فعلی برنج وابستگی به برنج وارداتی آثار سوء خود را به نمایش گذاشته است. در 10 ماهه نخست سالجاری جمعا 998 هزار تن برنج به کشور وارد شده است که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل یعنی 1260 هزار تن کاهش 78/20(20ممیز78)درصدی را نشان میدهد. همچنان که 30 دیماه نیز «شرق» در گزارشی در صفحه 4 اشاره کرد، بالاترین میزان مصرف برنج سالانه کشور (که وزارت صنعت، معدن و تجارت به آن معتقد است) سه میلیون و ۱۰۸ هزار تن و پایینترین که وزارت جهاد کشاورزی به آن اعتقاد دارد برابر دو میلیون و ۳۶۸ هزار تن است، بر این اساس میتوان گفت میانگین مصرف برنج در سال بر اساس اعلام این دو وزارتخانه برابر دو میلیون و ۷۳۸ هزار تن است. بر اساس اعلام انجمن برنج ایران سال گذشته (۱۳۹۰) حدود دو میلیون و ۳۰۰ هزار تن برنج در کشور تولید شده است و امسال نیز این میزان بدون تغییر اعلام شده است؛ یعنی تا تابستان (فصل برداشت محصول) دو میلیون و 300 هزار تن برنج در کشور تولید شده و در 10 ماهه نخست امسال نیز نزدیک به 100 هزار تن برنج به کشور وارد شده است.
مقایسه قیمت ارز و هر کیلو برنج وارداتی در دیماه 1391 در مقایسه با ماه قبل / برای دیدن جدول در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید
اما دیماه در تقویم واردات برنج به کشور ماه پراهمیتی است، چنانکه سال قبل (1390) تنها در این ماه نزدیک به 26درصد کل برنج خارجی به کشور وارد شده است، این در حالی است که امسال خلاف سال گذشته در دیماه نهتنها واردات برنج به کشور افزایش نداشته، بلکه نزدیک به 17درصد نیز کاهش نشان میدهد. نکته دیگر قیمت هر کیلو برنج وارداتی به قیمت دلاری است که با آن برنج به کشور وارد شده است. در آذرماه جمعا نزدیک به 120 هزار تن برنج به ارزش دلاری 124 میلیوندلار و ارز ریالی نزدیک به دو تریلیارد و 420 میلیاردریال به کشور وارد شد، که نشان میدهد میانگین قیمت دلار برای واردات این محصول غذایی 19472 ریال و میانگین قیمت هر کیلو برنج وارداتی برابر 03/1(1ممیز03) دلار بوده است. حال آنکه در دیماه ذیل تعرفه 10063000 جمعا 100 هزار تن برنج به ارزش دلاری 111 میلیوندلار و ارزش ریالی دو تریلیارد و 699 میلیاردریال برنج به کشور وارد شده، این نشان میدهد قیمت هر دلار برای واردات برنج به کشور برابر 24329 ریال و قیمت هر کیلو برنج وارداتی برابر 11/1 (1ممیز11)دلار است. به بیانی واردات برنج از یک سو با افزایش قیمت ارز و از دیگر سو با افزایش قیمت خود محصول روبهرو بوده است. در دیماه امسال واردات برنج از یک طرف با افزایش 77/7(7ممیز77)درصدی قیمت خود محصول و از دیگر سو با افزایش 94/24 (24ممیز94) درصدی قیمت ارز مورد استفاده روبهرو بوده است که یعنی افزایش نزدیک به 35درصدی قیمت تمامشده برنج خارجی برای بازرگان، که صرفنظر از کاهش قابل توجه 17درصدی واردات برنج در دیماه نسبت به ماه قبل (حال آنکه سال قبل این میزان در دیماه نسبت به آذرماه رشد 424درصد داشت تا بازار سال قبل را تنظیم کند) طبیعتا در بازار اثر خواهد گذاشت، مگر اینکه دولت در سطح گسترده وارد عمل شود.
افزایش 23درصدی دلار وارداتی در دیماه
افزایش قیمت نرخ ارز تنها در مورد برنج اتفاق نیفتاده است. سایر کالاها نیز از این قاعده مستثنا نبودند. در آذرماه میانگین قیمت هر دلار برای واردات محصولات برابر 19هزار و452ریال بوده است، حال آنکه در دیماه میانگین قیمت هر دلار برای واردات اقلام وارداتی به 24هزار و11ریال رسیده است که حاکی از رشد نزدیک به 23درصدی قیمت ارز مورد استفاده برای واردات در دیماه است. این افزایش نرخ ارز مورد استفاده برای واردات، احتمالا خود را در بازار داخلی در اواخر بهمن و اسفند نشان خواهد داد.
خودرو: تداوم صادرات و واردات
در حالی که خودروسازان داخلی با وجود بهرهمندی از ارزش ارزانقیمت برای واردات محصولات مورد استفاده خود بر طبل افزایش قیمت محصولات خود میکوبند، آمارها نشان میدهد همچنان صادرات خودرو به سایر کشورهای جهان سوم ادامه دارد. بر اساس جدول شماره ت. 1-1 در 10 ماهه نخست امسال جمعا 46 هزار و 591دستگاه خودرو به ارزش 274 میلیوندلار به کشورهای عراق، اوکراین، آذربایجان و… صادر شده است. در دیماه امسال که بازار خودرو داخل ملتهب بوده، خودروسازان داخلی نزدیک به دو هزار دستگاه خودرو به ارزش 17میلیوندلار به کشورهای مزبور صادر کردند که میانگین قیمت هر دستگاه خودرو صادراتی آنها نزدیک به 9هزاردلار بوده است. از دیگر سو در دیماه نزدیک به چهار هزار دستگاه خودرو سواری به ارزش 107میلیوندلار به کشور وارد شده است. از ابتدا تا پایان دیماه نیز شاهد واردات 34هزار دستگاه خودرو به کشور به ارزش 813 میلیوندلار هستیم.
وابستگی بازار و دردسر شب عید
طی هشت سال گذشته، دولت نهم و دهم برای کنترل بازار مصرف داخل با واردات گسترده قصد تزریق «مسکن» به بازار را داشت و منتقدان را به عدم درک شرایط متهم میکرد. هماینک که اقلام عمده وارداتی را آهن (اصلیترین نیاز صنعت)، گندم و ذرت دام تشکیل داده و از طرف دیگر، دولت توانایی ندارد نظیر سالهای گذشته ارز ارزانقیمت و تکنرخی در اختیار بازرگانان قرار دهد، به نظر میرسد به آن شرایطی که نسبت به آن هشدار داده میشد نزدیک شده است. قیمت ارز مورد استفاده واردکنندگان افزایش یافته است، مسوولان بیپروا از اثر تغییرات قیمت ارز و مشکلات در مسیر بازرگانی روی بازار داخل سخن میگویند، حال باید پرسید چه کسی مسوول چنین شرایطی است؟ محصولاتی نظیر گندم و برنج به طور مستقیم در سفرههای مردم جای دارند و محصولاتی نظیر آهن و فولاد به طور غیرمستقیم روی محصولاتی که هر روزه مردم از آنها استفاده میکنند اثر میگذارد. باید دید دولت میتواند در این شرایط، بازار شب عید را به روال سالهای قبل کنترل کند.
——————–
این مطلب در روزنامه شرق، مورخ 14 بهمن 1391، صفحه 4 منتشر شد
