Amirhadi Anvari

هر 1 دلار برابر: 10615 ریال ایران، 79/0(0ممیز79) منت آذربایجان، 7/1(1ممیز7) لیره ترکیه، 47 افغانی، 87 روپیه پاسکتانی، 368 درم ارمنی و هزار دینار عراقی. هر 1 دلار برابر: 10615 ریال ایران، 4 بولیوار فورته ونزوئلا، 4 ریال سعودی، 2/4(4ممیز2) پزوی آرژانتینی، 25/5(5ممیز25) کرون دانمارکی، 7 راند آفریقای جنوبی، 30 باهات تایلند و 1800 پزو کلمبیا است.

ظاهرا پس از سال‌ها ناگهان مسوولان اقتصادی به یاد ارزش برابری واحد پول ایران با دلار و «پرستیژ» واحد پولی‌ افتادند، این عجب که درست در زمان هیاهوی حذف صفر و تغییر نام واحد پولی و اعلام نرخ تورم و…هم این خبر‌ها می‌رسد.

اما ظاهرا چیزی حدود یک دهه با تاخیر این مطالب عنوان می‌شود، همین 6-7 سال قبل هم نرخ برابری ریال و دلار زیاد با امروز فرق نمی‌کرد. مثلا در سال 84 هم قیمت هر دلار چیزی حدود 9 هزار ریال بود‌ که حالا نزدیک به 10 هزار ریال شده است. بر اساس دغدغه‌ها و نگرانی‌های جدیدی که مسوولان اقتصادی برای «پرستیژ» واحد پولی کشورمان یافته اند، دیروز محمدرضا فرزین، معاون اقتصادی وزیر امور اقتصادی و دارایی بدون وجود موضوع خاص یا نشست و کنفرانس خاصی گفت‌و‌گوی کوتاهی با ایسنا کرده و ادعای جالبی نیز مطرح نموده است. فرزین با بیان اینکه از بین 64 کشور‌ ارزش پول ایران در مقابل دلار به همراه ‌«‌دونگ» ویتنام در رتبه آخر است، گفت: اگر بخواهیم ارزش ریال را به دلار بیان کنیم هر ریال معادل عدد 942 با پنج صفر پس از اعشار دلار است‌ به گونه‌ای که عملا ارزش ریال در مقابل دلار به سمت صفر میل می‌کند و از این لحاظ پرستیژ ملی صحیح نیست.فرزین با تاکید بر اینکه نزدیک شدن واحد پول ملی جدید به دلار برای پرستیژ ملی مناسب است، افزود: بجز فعالان بانکی، عامه مردم و اقتصاددانان کمتر از واحد پول ملی که ریال است استفاده می‌کنند و ریال کارکرد اصلی خود را در ذهن مردم از دست داده است.

ارزش واحد پول کشورهای همسایه ایران دربرابر دلار

5 واحد پول کم پرستیژ دنیا

از آنجا که سخنگوی تحول اقتصادی نسبت به پرستیژ واحد پول ایران اظهار‌نظر کرده است، حالا می‌توان نگاهی به نرخ برابری واحد پول کشورهای دنیا در مقایسه با دلار کرد.

آمار جدیدی از قیمت دلار در زیمبابوه در دست نیست‌ اما بنا بر آخرین آمارها، هر دلار آمریکا برابر 5/2 میلیون دلار زیمبابوه بود. حدودا دو سال قبل بود که دولت زیمبابوه به دلیل نداشتن هیچ پشتوانه‌ای واحد پول خود را به مدت یک سال از گردونه خارج کرد.

التون مانگوما، وزیر اقتصاد و برنامه‌ریزی زیمبابوه در مصاحبه‌ای تلویزیونی در آن زمان گفت که دولت تصمیم گرفته است تا واحد پول زیمبابوه را که در حال حاضر نیز اثری از آن در مبادلات نیست‌ به مدت یک سال متوقف کند.رتبه بی‌پرستیژ‌ترین واحد پول دنیا برای ویتنام است، قیمت هر دلار آمریکا در ویتنام برابر 20 هزار و 800 دونگ ویتنام است. در جمهوری دموکراتیک سائوتومه و پرینسیپ در غرب آفریقا نیز هر دلار برابر 17075 دوبرا ست‌. پس از سائوتومه و پرینسیپ  نوبت به ایران می‌رسد که در آن هر دلار برابر 10615 ریال است. البته بعد از ایران نیز هر دلار در اندونزی برابر 8550 روپیه است.

کم ارزش ترین پول های جهان دربرابر دلار

جایگاه ریال در بین همسایگان

نگاهی هم به ارزش واحد پول همسایگانمان در برابر «پرستیژ» واحد پول خودمان داشته باشیم. در حالی که هر دلار در ایران بیش از 10 هزار ریال است، هر دلار در افغانستان برابر 47 افغانی است. در پاکستان نیز ارزش هر دلار آمریکا بیش از 87 روپیه است و در عراق‌ هر دلار ارزشی برابر یک‌هزار دینار عراقی دارد.

به سراغ همسایگان شمالی برویم؛ هر دلار آمریکا در ارمنستان برابر 368 درام ارمنی است‌. در ترکیه، کشور دوست و برادر هر دلار برابر 77/1 لیره جدید است‌ همچنین هر دلار آمریکا در آذربایجان نیز به قیمت 79/0 منات است.

در بین کشورهایی که GDP حدودا همسنگ ایران دارند نیز ریال کم ارزش‌ترین واحد پول است. در اینجا نگاهی داریم به قیمت دلار در هفت کشور ونزوئلا، عربستان، آرژانتین، آفریقای‌جنوبی، تایلند، دانمارک و کلمبیا که GDP آنها نزدیک به ایران است.

هر دلار در ونزوئلا، برابر چهار «بولیوار فورته» می‌باشد و هر دلار در عربستان سعودی برابر چهار ریال سعودی است. در آرژانتین قیمت هر دلار برابر 2/4  پزوی آرژانتینی است و در آفریقای جنوبی‌ هر دلار برابر هفت راند است. در تایلند نیز قیمت هر دلار 30 بات می‌باشد و هر دلار برابر 25/5 کرون دانمارکی است. همچنین هر دلار در کلمبیا نیز 18 پزوی کلمبیایی ارزش دارد. این در حالی است که هر دلار بیش از 10 هزار ریال به نرخ رسمی و بیش از 11 هزار به نرخ آزاد در بازار ایران خرید و فروش می‌شود. این درد نیز درد امروز و دیروز نیست، مدت‌هاست که چنین وضعیتی در کشور به وجود آمده‌ البته خوب است که مسوولان به فکر پرستیژ واحد پول کشورمان باشند‌ اما به نظر‌ این نگرانی تاخیری بوده است!

البته اگر تومان را واحد رایج در نظر بگیریم، جایگاه واحد پولی کشورمان در برابر کشور‌های جهان زیاد هم بد نیست، یعنی نسبت به حالا زیاد بد نیست!

البته اینها همان‌طور که آقای فرزین هم اشاره کرده است‌ بحث پرستیژ است، واقعیت ارزش است! اگرچه تغییر واحد پول ملی، حذف صفر و… در تمام کشورهای دنیا که دچار بحران شدند اقدامی رایج به شمار می‌رود (البته به گفته مسوولان در ایران بحرانی شبیه بحران اقتصادی وجود ندارد و حذف صفر و تغییر نام واحد پول ظاهرا تنها برای بحث‌هایی مثل پرستیژ و… است) از دیگر سو نیز درست است که مسایل روانی همیشه روی بازار و وضعیت اقتصادی تاثیر داشته‌ اما این تاثیر دامنه محدودی دارد و نمی‌تواند وضعیت را به طور کلی دگرگون کند.

ارزش واحد پول کشورهای همسنگ ایران دربرابر دلار

————–

این گزارش در روزنامه جهان صنعت مورخ 16 شهریور 1390 منتشر شد

ارزش مجموع مبادلات ایران و بحرین در دهه 80 برابر با 946 میلیون و 859 هزار و 232 دلار بوده است. از این میزان، 673 میلیون و 435 هزار و 916 دلار سهم بحرین و سود این کشور از محل صادرات به ایران بوده و در مقابل 273 میلیون و 423 هزار و 316 دلار نیز سهم ایران از این رابطه از محل صادرات به بحرین بوده است.

بحرین در حال اعلام کرده که قصد تحریم کالاهای ایرانی را دارد، که اصولا ارزش صادرات ایران به این کشور جدید التاسیس چیزی نیست که بتوان به آن به چشم یک اهرم نگاه کرد. ارزش مجموع مبادلات ایران و بحرین در دهه 80 برابر با 946 میلیون و 859 هزار و 232 دلار بوده است. از این میزان، 673 میلیون و 435 هزار و 916 دلار سهم بحرین و سود این کشور از محل صادرات به ایران بوده و در مقابل 273 میلیون و 423 هزار و 316 دلار نیز سهم ایران از این رابطه از محل صادرات به بحرین بوده است.
بحرین واردات کالا از ایران به کشورش را ممنوع کرده است، این در حالیست که ارزش کل صادرات ما به بحرین طی یک دهه کمتر از 6 درصد صادراتمان در سال 89 به چین است.

تراز تجاری ایران و بحرین در دهه 80

طی سال های 80 تا 84، به وضوح مشاهده می شود که همزمان با کاهش واردات از بحرین، صادراتمان به این کشور در حال رشد بوده است، تا اینکه در سال 84 واردات بار دیگر افزایش میابد و همزمان با آن صادرات نیز جهش بزرگی داشته است.

در سال 85، تب تند 84، به عرق می نشیند و صادرات به بحرین ناگهان کاهش چشم گیری نشان می دهد، همزمان با آن، واردات رشد قابل توجه خود که از سال 84 اغاز کرده بود را ادامه میدهد.

از 1380 تا 1384

در سال 80، مجموع صادرات ما به بحرین برابر با 15946028 دلار و مجموع وارداتمان از آن کشور برابر با  72258116 دلار است. تراز تجاری مان در این سال 82 به 18 درصد به نفع بحرین تعریف شده است. در این سال بحرین چهلمین مقصد صادرات ایران است و سی و پنجمین کشوری به شمار می رود که ایران از آن واردات داشته است.

در سال 1381 تراز تجاری 24 به 76 درصد تغییر می کند، بازهم به نفع بحرین است، اما سهم ایران بهبود 6 درصدی یافته است. ارزش کل مبادلات دو کشور در سال 81 برابر با 74058606 دلار بوده که از این میزان  56405734 دلار به واردات ایران از بحرین و  17652872  دلار به صادرات ایران به بحرین اختصاص داشته است. در سال 81 بحرین همچنان سی و پنجمین کشور مرجع واردات ایران و چهل و یکمین کشور مقصد صادرات ایران است.

در سال 1382 بحرین بازهم به جایگاه چهلمین کشور مقصد صادرات ایران میرسد و اما جایگاهش در بین کشورهای مبدا واردات ایران متزلزل شده و به چهل و دومین کشور سقوط می کند. تراز تجاریمان به 27 به 73 به نفع ایران تغییر می کند که خود درخورد توجه است. ارزش کل مبادلات دو کشور در سال 82 برابر با  70382304 دلار است که از این میزان 18908758دلار به صادرات ایران به بحرین و51473546  دلار به واردات ایران از بحرین اختصاص یافته است.

در سال 1383 تراز تجاری بازهم به نفع ایران حرکت می کند، در این سال عقربه ترازو 36 به 64 درصد به نفع بحرین تنظیم می شود و سهم ایران از مجموع مبادلات نزدیک به 10 درصد بهبود میابد. بحرین پنجاه و سومین مبدا واردات ایران در بین کشور های جهان است، اما جایگاهش در بین مقاصد صادرات ایران تغییری نکرده و همچنان رتبه چهلم خود را حفظ کرده است. ارزش صادرات ایران به بحرین در این سال برابر با  21978413 میلیون دلار بوده و در مقابل ارزش واردات ما از بحرین برابر با 38245659 دلار بوده است.

ارزش واردات و صادرات ایران و بحرین در سال های 1380 تا 1390(دلار)

از 1384 تا 1388

در سال 84 ناگهان واردات و صادرات هر دو جهش قابل توجهی میکنند. مجموع ارزش مبادلات کشورمان و بحرین به 167246988 دلار می رسد. از این مبادلات 118263876  دلار صادرات ایران به بحرین بوده و 48983112 دلار واردات ایران از بحرین را شامل می شود. بحرین به بیست و دومین مقصد صادرات ایران بدل شده و در مقابل پنجاه و یکمین کشور مبداء واردات ایران است.

در سال 1385، صادرات ایران به بحرین با همان شیبی که صعود کرده بود، سقوط می کند. ارزش کل مبادلاتمان در این سال برابر با  177327619 دلار بوده که از این رقم  51462129 دلار به صادرات ایران به بحرین و 125865490 دلار به واردات ایران از بحرین اختصاص دارد. تراز تجاریمان با بحرین 29 به 71 درصد به نفع بحرین است. این کشور سی و ششمین مبداء واردات ایران است و به سی و هشتمین مقصد صادرات ایران بدل شده است.

در سال 1386، بازهم شاهد کاهش کل مبادلات هستیم. وارداتمان از بحرین برابر 98521563 دلار و صادراتمان به ان کشور برابر39336500 دلار بوده است. در این میان سهم تراز تجاریمان در همان 29 به 71 درصد به نفع بحرین ثابت شده است. در این سال بحرین چهل و دومین مقصد صادرات ایران است و در مقابل چهل و یکمین مبدا واردات ایران در سال 86 بحرین است.

در سال 1387 تراز تجاریمان با بحرین 35 به 65 به نفع بحرین تنظیم شده است. ارزش کل صادراتمان به این کشور 55252654 دلار است که جایگاه چهل و سومین کشور مقصد صادرات ایران را برای بحرین به ارمغان آورده است. در مقابل با 102399373 دلار واردات از بحرین، این کشور به چهل و یکمین مبداء واردات ایران بدل شده است.

تراز تجاری ایران و بحرین به تفکیک سال از 1380 تا 1390(برای دیدن تصویر در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید)

1388 تاکنون
در سال 1388 واردات و صادرات هر دو کاهش داشتند. یک درصد سهم بحرین در تراز بهبود یافته تا آن را به 34 به 66 درصد به نفع بحرین برساند.  وارداتمان از بحرین 47784912 دلار میرسد تا این کشور در رتبه پنجاه و چهارمین مبداء واردات ایران قرار گیرد و در مقابل با 24889376 دلار صادرات از ایران به بحرین، این کشور در رتبه کشور پنجاه و هفتم در بین مقاصد صادرات ایران می ایستد.

در سال 1389، تراز تجاری دو کشور از فروردین تا اسفند بهبوبد قابل توجهی به نفع ایران میابد، در تراز تجاری 53 درصد سهم بحرین ثبت شده و از سوی دیگر 47 درصد سهم ایران است. بحرین شصت و یکمین مقصد صادرات ایران به شمار می رود و ارزش صادراتمان به آن کشور برابر 27996586 دلار است. در مقابل، ارزش وارداتمان از بحرین برابر 31498411 دلار است تا این کشور در رتبه شصتمین مبداء واردات ایران قرار بگیرد.

از ابتدای امسال، بحرین دومین کشوریست که ادعای تحریم های یکجانبه علیه ایران را مطرح کرده است. پیش از این در نیمه اول فروردین ماه، هندوستان که یکی از مقاصد اصلی صادرات ایران به شمار می رود اعلام کرده بود قصد دارد به طور یکجانبه واردات به ایران را تحریم کند. این در حالیست که واردات هندوستان به ایران حجم قابل توجهی را به خود اختصاص نداده است.

نمودار واردات و صادرات بین ایران و بحرین از 1380 تا 1390(برای دیدن نمودار در ابعادی واقعی روی آن کلیک کنید)

بحرین نیز معلوم نیست با چه منطقی واردات از ایران را تحریم کرده است، چراکه صادرات ما به بحرین اصولا در حجمی نیست که بتواند یک درصد را نیز به خود اختصاص دهد. در واقع حجم ناچیز صادرات ما به بحرین ارزش چندانی ندارد که این تحریم بتواند کشورمان را از این محل مقبون سازد. تنها در سال گذشته، ایران به کشورهایی مثل چین 4 و نیم میلیارد دلار، عراق با صادراتی برابر 4.4 میلیارد دلار و امارات 3.3 میلیارد دلار  صادرات داشته است و کل حجم صادراتمان به این کشور که در سال گذشته کاهش نیز داشته است در حد و اندازه ای نیست که بتواند به عنوان یک اهرم مورد استفاده حاکمان بحرین قرار بگیرد که این روزها با اعتراضات مردمی در کشور خود مواجه هستند.

——————————-

این مطلب در روزنامه جهان صنعت، شماره  1954  مورخ 18 اردیبهشت 1390، صفحه اول منتشر شد.