Amirhadi Anvari

میانگین قیمت بنزین وارداتی هر لیتر 480 تومان

حجم واردات از 8 کشور

بررسی واردات بنزین در چهار ماه نخست امسال نشان می دهد میانگین قیمت هر لیتر بنزین وارداتی  480 تومان بوده است. بر اساس این آمار که از سایت گمرک اخذ شده است، طی این مدت، روزانه حدود 17 میلیون لیتر بنزین به کشور وارد شده است، که در مقایسه با مصرف روزانه بنزین، برابر 64 میلیون لیتر، حجم واردات بنزین، چیزی حدود 26.5 درصد مصرف داخلی است. البته این دلیل روشنی برای مصرف بنزین وارداتی نیست، چراکه هفته گذشته، وزیر نفت از تولید روزانه 66.5 لیتر بنزین(بیش از مصرف داخلی) در پالایشگاه های کشور خبر داد. اما به گواهی آمارهای بانک اطلاعاتی گمرک جمهوری اسلامی ایران، 2 میلیارد لیتر بنزین به ارزش 980 میلیون دلار طی چهار ماه نخست سال جاری با شرح «بنزین» و کد تعرفه «27101110» از 8 کشور که 2 کشور از آن میان اروپایی هستند به ایران، کشورمان وارد شده است.

قیمت بنزین وارداتی

در بررسی قیمت هر لیتر بنزین وارداتی، مشخص می شود سنگاپور با بنزینی به قیمت هر لیتر 0.57 دلار، گرانترین بنزین را به کشور ما صادر می کند، از طرفی عربستان سعودی ارزان ترین بنزین را به قیمت هر لیتر 0.37 دلار به کشورمان در چهارماهه نخست سال جاری وارد کرده است.

گرانترین تا ارزانترین بنزین های وارداتی به کشور به ترتیب عبارت است از: سنگاپور(هر لیتر 570 تومان)، هلند (هر لیتر  540  تومان)، روسیه(هر لیتر  520  تومان)، عمان(هر لیتر  490  تومان)، امارات متحده عربی(هر لیتر  480  تومان)، ترکیه و ترکمنستان(هر لیتر  460  تومان) و عربستان سعودی(هر لیتر  370  تومان) همچنین میانگین قیمت بنزین وارداتی برابر 480 تومان است.

توجه شود که این قیمت با قیمتی که از سوی مراجع دولتی ـ که به طور قطع در بررسی های خاص همان مراکز محاسبه می شود و ـ تحت عنوان «قیمت فوب خلیج فارس» اعلام می شود متفاوت است. این قیمتی است که از بررسی واردات بنزین که توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران تهیه شده، استخراج شده است.

وارد کنندگان اصلی بنزین به کشور

امارات متحده عربی، چون سایر اقلام، در واردات بنزین به ایران نیز از همه پیشی گرفته است و با بیش از یک تن بنزین(برابر 1.6 میلیارد لیتر) به ارزش تقریبی 795 میلیون دلار(برابر هر لیتر 480 تومان) اولین وارد کننده بنزین به کشورمان است که 81 درصد از کل واردات بنزین از ابتدای امسال تا تیرماه را به خود اختصاص داده است. فاصله امارات متحده عربی، با سایر کشور ها از نظر ارزش واردات به کشورمان بیش از 750 میلیون دلار است.

پس از امارات کشورترکیه با سهم 4درصد، قرار دارد. این کشور در چهار ماهه نخست امسال، حدودا 61 میلیون تن ، برابر با 90 میلیون لیتر بنزین به ایران وارد کرده است. قیمت تقریبی هر لیتر بنزین وارداتی از ترکیه 460 تومان بوده است.

ترکمنستان، دیگر همسایه شمالی کشورمان هم تقریبا هم رتبه با ترکیه است. ترکمنستان بنزین 460 تومانی(هر لیتر) خود را در چهار ماهه نخست امسال به حجم تقریبی 50 میلیون لیتر، به ارزش 34 میلیون دلار به ایران صادر کرده است.

هلند و روسیه دو کشور اروپایی هستند که در بین 8 وارد کننده بنزین به کشورمان جای گرفتند. قیمت بنزینی که از هلند به کشورمان وارد شده است برای هر لیتر رابر 540 تومان است، این کشور سهم 3 درصدی در واردات بنزین به ایران را به خود اختصاص داده است. رتبه بعدی ازآن  عمان است.  عمان هم تقریبا هم رتبه هلند است، با این تفاوت که بنزین عمان 50تومان در هر لیتر ارزان تر از هلند است، این کشور هر لتر نزین را ه بهای 490 تومان به کشورمان اران فروخته است.

با اینکه سنگاپور کشوری اروپایی نیست، اما حجم اندک واردات خود به ایران(در مقایسه با سایر کشورها) را خیلی گران حساب کرده است! این کشور که حدودا دو درصد در بازار بنزین وارداتی ایران سهم دارد، هر لیتر بنزین را به کشورمان 570 تومان فروخته است که در بین سایر کشورها رکورد دار محسوب می شود!

عربستان سعودی، همسایه شرقی مان و یکی از بزرگترین دارندگان ذخائر نفتی(مثل ایران) هم تقریبا دو درصد از واردات بنزین ایران را به خود اختصاص داده، با این تفاوت که بنزینش را حدودا 200 تومان ارزانتر به ایران وارد کرده است. عربستان 44 میلیون لیتر بنزین خود را به بهای هر لیتر 370 تومان به ایران فروخته تا عنوان ارزان فروش ترین وارد کننده بنزین به کشورمان را از آن خود کند.

روسیه، دیگر کشور اروپایی وارد کننده بنزین به کشورمان، ایران، تنها یک درصد در واردات بنزین به کشورمان سهم دارد، اما در همین یک درصد هم گران فروشی کرده است. قیمت هر لیتر بنزین وارداتی از روسیه، حدودا 40 تومان گرانتر از میانگین قیمت بنزین(برابر 480 تومان در هر لیتر) است.

در پایان متذکر می شود، تمامی آمارها و ارقام مورد استناد این نوشتار از بانک اطلاعاتی گمرک اخذ شده است و کالای مورد نظر با شرح تعرفه«بنزین» با کد تعرفه « 27101110» در نظر گرفته شده است.

*در تبدیل واحد ها از کیلو گرم به لیتر، چگالی بنزین 0.68 گرم بر سانتی متر مکعب در نظر گرفته شده است.

———————-

این مطلب در روزنامه جهان صنعت، صفحه اول، مورخ 23 شهریور 1389 به چاپ رسید.

ونزوئلا با بنزین هر لیتر 20 تومان ارزان ترین بنزین را در بین 80 کشور جهان به مردم خود می دهد و کشورهای ایالات متحده امریکا، کانادا، استرالیا و… نسبت به ایران، بنزین ارزان تری( با توجه به قدرت خرید شهروندانشان) به مردم می فروشند.

مقایسه قیمت بنزین نسبت به درآمد سرانه نشان می دهد، مردم نقاط مختلف جهان چقدر قدرت خرید بنزین را دارند. اگرچه در کشورهای اروپایی و توسعه یافته، مردم برای خرید بنزین قیمت بالایی را پرداخت می کنند، اما در مقابل، این قیمت با توجه به درآمد سرانه ایشان، رقم معقولی به نظر می رسد. به عبارت دیگر، صرفا بررسی قیمت نمی تواند ملاک مناسبی برای ارزانی یا گرانی بنزین در یک نقطه باشد.

برای مثال، اگرچه قیمت هر لیتر بنزین در کشوری مثل هلند 2.09 دلار است، اما هزار لیتر در سال برای یک هلندی، تنها 5.3 درصد از سرانه وی را هزینه می کند. در مقابل، در کشوری مثل ترکیه با قیمت بنزین مشابه هلند، یعنی 2.32 دلار برای هر لیتر مردم برای خرید همان اندازه بنزین درسال باید چیزی حدود 20.7 درآمد خود را هزینه کنند.

ظاهرا، قیمت بنزین در زامبیا از پرتغال ارزان تر است، چراکه مردم پرتغال، بنزین را به قیمت هر لیتر 1.89 دلار و مردم زامبیا، هر لیتر بنزین را به قیمت 1.49 دلار خریداری می کنند. اما این قیمت ها (در مصرف میانگین یعنی سالانه هزار لیتر) به ترتیب در پرتغال حدود 8.6 درآمد سرانه مردم و در زامبیا، همین میزان بنزین برابر 99.3 درصد از درآمد سرانه یک شهروند این کشور است! حال با این مقدمه به سراغ وضعیت قیمت بنزین در 80 کشور جهان می رویم.

کشورهای توسعه یافته: تناسب بهای بنزین و قدرت خرید مردم

این پژوهش حاکی از آن است که اگرچه قیمت بنزین در کشورهای توسعه یافته بالاتر از کشورهای در حال توسعه و یا عقب مانده است، اما این قیمت در واقع متناسب با در آمد سرانه آنهاست. به طوری که با وجود اختلاف بسیار زیاد در قیمت بنزین، در اکثر این کشور ها، قیمت بنزین درصد مشخصی از درآمد سرانه مردم این کشورها را به خود اختصاص داده است.

به کشورهایی مثل بلژیک، فرانسه، بریتانیا، اسپانیا، سوئیس، سوئد، ژاپن، اتریش، نروژ و… نگاه کنید. بهایی که مردم باید برای ـ حجم مشخصی از ـ بنزین بپردازند، از 4 تا 6 درصد درآمد سرانه آنها را به خود اختصاص داده است.

حتی در کشورهایی مثل کانادا، استرالیا یا ایالات متحده آمریکا، این حجم بین 1.5 تا 2.9 درصد است. یعنی در این کشورها، به رقم درآمد سرانه بالا، بنزین به ارزش خیلی کمتر از ایران نیز به فروش می رسد.

کشورهای عقب مانده: عدم تناسب قیمت بنزین و قدرت خرید مردم

دقیقا شکل عرضه بنزین در کشورهای عقب مانده بر خلاف کشورهای توسعه یافته است. به یک مثال جالب در این زمینه توجه کنید، تفاوت ارزش بنزین در دو کره، بهترین مثال برای این قسمت است.

در حالی که قیمت هر لیتر بنزین در کره جنوبی، حدودا 0.68 دلار از کره شمالی گران تر است، با این حال، هزار لیتر بنزین سالانه(برابر کمتر از صد لیتر در ماه) تنها 5.1 درصد درآمد سرانه مردم کره جنوبی است.

در همین حال، در کره شمالی مردم هر لیتر بنزین به قیمت 0.77 دلار می خرند، یعنی اگر یک شهروند کره شمالی، ماهانه کمتر از یکصد لیتر بنزین مصرف کند، باید حدود نیمی از درآمد سرانه خود را برای خرید بنزین هزینه کند.

به همین دلیل است که در بین ده کشور اول که بنزین نسبت به درآمد سرانه آنها قیمت بالایی دارد، نام کشور های توسعه یافته به چشم نمی خورد. این ده کشور عبارتند از: زامبیا، موزامبیک، هاییتی، هند، مالدیو، کره شمالی، نیکاراگوئه، پاکستان، یمن و ویتنام.

ارزان ترین بنزین ها

بر اساس این تحقیق ، اگر قدرت خرید مردم(بر اساس درآمد سرانه) در مقایسه با قیمت هر لیتر بنزین و متوسط مصرف سالانه(برابر هزار لیتر) مورد توجه قرار بگیرد، در این صورت، ده کشور ارزان قیمت بنزین به ترتیب عبارتند از: ونزوئلا، قطر، کویت، بحرین، برنوئی، عربستان، عمان، ایالات متحده امریکا، ، لوگزامبورگ، کانادا، استرالیا، نیوزلند و الجزایر.

نکته جالب در این بین، حضور کشورهای همجوار اران در بین این ده کشور است. در واقع کشورهای دارای ذخائر نفت، می کوشند تا بنزین را به بهای کمتری به مردم کشورشان عرضه کنند.

همچنین، ونزوئلا، کشور دوست ایران که به تازگی نیز برای صدور بنزین به ایران اعلام آمادگی کرده است، در این لیست به چشم می خورد. ونزوئلا را چه از لحاظ قیمت بنزین(هر لیتر 20 تومان) و هم از لحاظ درصد بهای بنزین از درآمد سرانه مردم(برابر 0.1 درصد) باید ارزان ترین کشور دنیا داسنت.

علی رغم ادعای برخی رسانه ها مبنی بر گران بودن قیمت بنزین در کشورهای توسعه یافته، در کشورهایی مثل ایالات متحده امریکا، کانادا، استرالیا و…مردم به نسبت در آمد سرانه شان قیمت کمتری برا خرید بنزین می پردازند.

جایگاه ایران

اگر در آمد سرانه را طبق آمارها جهانی برای هر ایرانی 12 میلیون و 900 هزار تومان و قیمت بنزین را در هر لیتر 400 تومان در نظر بگیریم، بنا براین، جایگاه ایران، جایگاه زیاد بدی در این جدول نیست، در واقع ایران 54 کشوری است که در آن بنزین به بهای بالایی فروخته می شود و پس از آن تنها 10 کشور هستند که بنزین ارزان تری به مردم خود می دهند. از این لحاظ باید خوشحال باشیم.

البته فراموش نکنید، درآمد سرانه در این جدول برای این سالانه 12 میلیون و 900 هزار تومان در نظر گرفته شده است و اگ در آمد شما سالانه کمتر از ان میزان است، باد به دنبال چرایی عدم توزیع صحیح ثروت در جامعه بگردید و از طرف دیگر، اگر درآمد شما سالانه نصف این میزان باشد، به تبع آن، شما سالانه سهم بیشتری برای خرید بنزین از درآمدتان پرداخت می کنید(به هر حال این یک آمار جهانی است)

از طرف دیگر، این رتبه برای بنزین لیتری 400 تومان است و اینطور که از صحبت مسئولین بر می آید، این تازه بنزین نیمه یارانه ای است و قیمت بنزین کاملا غیر یارانه ای حدودا 800 تومان برای هر لیتر خواهد بود.

باید توجه داشت که در کشورهای دارای ذخایر نفت، غالبا بنزین یا به قیمت و ارزش خیلی پایین به مردم عرضه می شود، در جدول کشورهای همجوار ایران که ذخایر نفتی دارند(به خصوص کشورهای حاشیه خلیج همیشه فارس) را بابید و قیمت و سهم بهای بنزین از درآمد سرانه مردم را بررسی کنید.

امیدواریم در صورت آزادسازی قیمت بنزین، یا درآمد سرانه مردم آنقدر بالا باشد، یا قیمت بنزین آنقدر پایین، که ایران اولین کشوری نباشد که هم ذخائر نفت و گاز دارد و هم قدرت خرید مردمش برای خرید بنزین، برابر کشورهای جهان سومی بدون بنزین باشد!

جداول قیمت بنزین/ درآمد سرانه/نسبت قیمت بنزین و درآمد 80 کشور مورد بررسی

این جدول در ابعاد بزرگتر

این جدول در ابعاد بزرگتر

این جدول در ابعاد بزرگتر

این جدول در ابعاد بزرگتر

* تاریخ قیمت ها: سال های 2009 و 2010 است. منابع  قیمت ها در اختیار سایت است و در صورت اعلام نیاز، در اختیار علاقمندان قرار خواهد گرفت.

———————