Amirhadi Anvari

بانك مركزی هم دیگر گزارش از قیمت خرده فروشی مواد غذایی نمی دهد. همان گزارشهایی كه با قیمت فروشگاه های زنجیره ای فرق داشت هم دیگر از 27 خرداد بروز نشده است. نفت كه سر سفره ها نیامد، اما بنزین 80 تومانی 700 تومان شد، برق 10 تومانی 130 تومان شد، گاز 8 تومانی 225 تومان شد، تخم مرغ 1000 تومانی هم 5000 تومان شد… منصف باشیم؛ اقتصاد واقعا متحول شد.

اگر چند روزی اظهارات خارق العاده و رویایی مطرح نشود، جریان انحرافی ساكت باشد و تحلیل خارق العاده تر سیاسی در مورد آنها منتشر نشود، تازه وقت خواهیم داشت در مورد قیمت چند قلم جنس صحبت كنیم. نه رقم ها و آمار پیچیده، اجازه بدهید قیمت برق و گاز و بنزین و… تا قیمت گوجه فرنگی و تخم مرغ را بر اساس آمار های رسمی به تماشا بنشینیم.

افزایش قیمت های بالای 1000 درصدی را در كنار رشد 345 درصدی درآمدهای نفتی دولت نهم و دهم به تماشا بنشینیم. این حال و روز ماست. جریان انحرافی و اظهارات خارق و العاده یك حسن دارند، فراموش می كنیم روزگاری را كه هر لیتر بنزین 80 تومان بود و تازه از گرانی گله هم می كردیم.

یاد روزهایی كه گازوئیل 16 تومان بود بخیر، چه خبر از برق 10 تومانی، امروز كه هر كیلووات ساعت برق(متوسط) 130 تومان شده. دیگر كسی یادش نمی آید، روزهایی كه گاز را به قیمت هر متر مكعب 8 تومان مصرف می كرد، گاز را باید(به طور میانگین) امروز 225 تومان با شیوه محاسبه پلكانی از دولت تحویل گرفت. یك روز در همین تهران می شد یك شانه تخم مرغ را هزار تومان خرید، امروز اگر به قیمت 5 هزار تومان همان جنس گیر بیاید باید خوشحال بود. البته خوشحالیم كه یارانه در جیبمان است و بخشی از این تفاوت قیمت را جبران می‌كند. اما آن بخش دیگر چه؟

روزی روزگاری، خیلی قبل از امروز كه حتی مسئولان نیز قیمت مرغ را اعلام نكنند، هر كیلو مرغ را می شد حدودا 1500 تومان خرید، امروز مرغ 3 هزار تومانی باید بخریم. از گوشت 5 هزار تومانی اگر در سال 90 حرف بزنیم، احتمالا در مورد یك رویای شیرین است، چون گوشت گاو را هم امروز نمی توان كمتر از 12 هزار تومان خرید.

بانك مركزی هم دیگر گزارش از قیمت خرده فروشی مواد غذایی نمی دهد. همان گزارشهایی كه با قیمت فروشگاه های زنجیره ای فرق داشت هم دیگر از 27 خرداد بروز نشده است. نفت كه سر سفره ها نیامد، اما بنزین 80 تومانی 700 تومان شد، برق 10 تومانی 130 تومان شد، گاز 8 تومانی 225 تومان شد، تخم مرغ 1000 تومانی هم 5000 تومان شد… منصف باشیم؛ اقتصاد واقعا متحول شد.

گاز: افزایش 2712 درصدی

وقتی آقای احمدی نژاد دولت را تحویل گرفت، قیمت هر متر مكعب گاز خانگی 80 ریال بود(ابلاغ شماره 260-1/28 مورخ 5/2/83  وزیر نفت) امروز میانگین قیمت گاز در 12 پله برابر 2250 ریال است.(پشت قبض گاز توزیع شده در خردادماه امسال قیمت تعرفه نوشته شده است) این یعنی افزایش قیمت 2170 ریالی و 2712.5 درصدی.

برق: افزایش 1162 درصدی

آقای احمدی نژاد روزی كه دولت را تحویل گرفت، قیمت هر كیلووات ساعت برق خانگی ۱۰۳ ریال بود(صنعت برق ایران در سال /توانیر1385). امروز تعرفه قیمت هر كیلووات ساعت برق خانگی به صورت میانگین 1300 ریال است. (در وب سایت وزارت نیرو جدول تعرفه ها درج شده است) این یعنی افزایش  ۱۱۶۲ درصدی قیمت برق خانگی.

افزایش قیمت:  برق، گاز، بنزین، گازوئیل و مواد خوراكی در تابستان 90، نسبت به تابستان 84(برای دیدن جداول در اندازه واقعی روی آنها كلیك كنید-قیمت ها به تومان)

بنزین: افزایش 587 درصدی

دكتر احمدی نژاد بنزین را به بهای هر لیتر 80 تومان از دولت خاتمی تحویل گرفت. امروز در خوشبینانه ترین حالت، میانگین قیمت بنزین نیمه یارانه ای و بی یارانه 550 تومان است. این یعنی افزایش 587 درصدی قیمت بنزین در دولت آقای احمدی نژاد. البته اگر از آن یارانه محدود بنزین 400 تومانی چشم پوشی كنیم و همان بنزین 700 تومانی را در نظر بگیریم، افزایش قیمتی برابر 775 درصد خواهیم داشت.

گازوئیل: افزایش 837 درصدی

آقای احمدی نژاد در سال 84، گازوئیل لیتری 16 تومانی را تحویل گرفت و امروز هر لیتر گازوئیل حمل و نقل و كشاورزی 150 تومان است. البته آقای رویانیان اسفند سال گذشته اعلام كرد نرخ پیش‌بینی‌ شده برای گازوئیل در زمان اجرای مرحله نخست هدفمند سازی یارانه‌ها 350 تومان بوده است كه با توجه به مشكلاتی كه برخی معادن به آن دچار شدند، نرخ تعدیلی برای گازوئیل مصرفی آن‌ها در نظر گرفته شد! از اینها كه بگذریم، یعنی در گازوئیل نیز با رشدی برابر 837 درصد مواجه هستیم.

یك نكته مهم: یارانه هم داریم

البته این نكته را باید اشاره كرد كه یارانه انرژی در جیبمان است و تكافوی بخشی از این افزایش قیمت را به نسبت قبل از هدفمندی می كند. اما بخشی از این كالاها مثل مرغ و تخم مرغ و خوراكی ها یارانه ای نیستند. به علاوه هدفمند بودن یارانه ها گام مهمی در شفاف سازی اقتصاد كشور است و جلوی قاچاق سوخت به ویزه گازوئیل را می گیرد.

درآمد دولت از فروش نفت: افزایش 345 درصدی

بر اساس اعلام بانك مركزی، درآمد دولت از محل فروش نفت در سال 1389، چیزی نزدیك به 670هزار میلیارد  ریال بوده است(درآمد ایران از محل فروش نفت در سال 89، مهر، 10خرداد 1390) در سال 1383، مجموع درآمد نفتی دولت تنها 150 و نیم هزار میلیارد ریال بوده است.

این یعنی رشد 345 درصدی درآمدهای نفتی دولت در سال 1389، نسبت به سال 1383، یعنی آخرین سال فعالیت دولت اصلاحات.

گرانی خوراكی ها: 180 درصد

بانك مركزی در 27 خردادماه امسال كلا آمار دادن و گزارش دادن از وضعیت قیمت مواد خوراكی در تهران را كنار گذاشت. پیش از آن با مراجعه به سایت این بانك، میشد قیمت خرده فروشی مواد غذایی در تهران را دید. هر چند، همان قیمت ها هم با قیمت مواد غذایی در فروشگاه هایی مثل رفاه و شهروند، كه اولی دولتی و دومی برای شهرداری بود تفاوت داشت.

در آرشیو بانك مركزی، جدول خرده فروشی مواد غذایی تا قبل از خرداد 1386 موجود نیست، اما هنوز هم در آرشیو مطبوعات قیمت دوران سال 1384 ، به نقل از گزارش های بانك مركزی موجود است.

در این بخش مقایسه ای انجام شده بین قیمت مواد غذایی اعلامی از سوی بانك مركزی به نقل از خبرگزاری فارس در هفته اول مردادماه 1384، با هفته آخر خردادماه 1390.

میانگین افزایش قیمت ها در هفته آخر خردادماه امسال، در مقایسه با هفته اول مردادماه سال 84(ابتدای ریاست جمهوری دكتر احمدی نژاد) حدود 180 درصد است.

به ترتیب گروه های: تخم مرغ با 307 درصد، گوشت قرمز با 201.6 درصد، سبزیجات با 199.3 درصد، برنج با 191 درصد، روغن با 153.5، قند و شكر با 146.5 درصد، لبنیات با 112.9 درصد، گوشت مرغ با 110.5 درصد و چای با 71.4 درصد، در آخرین هفته خرداد ماه امسال، در مقایسه با اولین هفته از اولین ماه آغاز به كار دكتر احمدی نژاد افزایش قیمت داشتند.

انگور، سیب گلاب و خربزه به ترتیب با: 459.1 درصد، 384.8 درصد و 359.5 درصد در بین اقلام مورد بررسی در اینجا صاحب بیشترین افزایش قیمت ها و  پنیر پاستوریزه، پرتقال درجه یك و شیر، به ترتیب با: 33.2 درصد، 48.7 درصد و 66.6 درصد كمترین رشد قیمت ها را داشتند. ریز قیمت ها و تغییرات را می توانید در نمایه ها و جداول مشاهده كنید.

جدول متوسط قیمت برخی اقلام خوراكی در تهران در مرداد 84 و خرداد 90

توضیح: واحد تمامی اقلام به جز: پنیر پاستوریزه، تخم مرغ، چای، روغن نباتی جامد و مایع كه به ترتیب: بسته 450 گرمی، شانه دو كیلویی، بسته 500 گرمی، حلب 5 كیلویی و لیتر هستند، كیلو است.

———-

این مطلب در سایت آینده، مورخ 21 تیرماه 1390، با کد 32401 منتشر شد.

پیش نوشت: در کامپیوتر های مختلف ممکن است اعداد ممیز دار معکوس شوند، برای مثال  عدد  7/25   در حقیقت برابر است با  25ممیز7 . اگر در کامپیوتر شما این عدد معکوس شده، سایر اعداد را نیز معکوس در نظر بگیرید.

در سوم تيرماه 1384، محمود احمدي‌نژاد با شعار گسترش عدالت، ايجاد تحولات ساختاري در اقتصاد كشور به قصد اصلاح آن، حمايت از مستضعفان و. . . روي كار آمد. هنوز آن مصاحبه معروف دكتر محمود احمدي‌نژاد، كه آن روزها مثل امروز شناخته شده نبود در گوش بسياري از ما زنگ مي‌زند: «يعني مشكل كشور ما، شكل موي جوان‌هاست؟ يعني مشكل مردم ما اينه؟ جوان هر طور كه مي‌خواهد موي خود را بزند، به من و شما چه ربطي دارد؟ دولت بايد بيايد و اقتصاد را سامان بدهد. . . » و چه ساماني. . .
در اين دوران هر چه واردات خودروهاي لوكس، روز به روز افزايش يافت، به همان اندازه هم قيمت مواد غذايي ، كرايه وسايل نقليه عمومي و. . . رشد كرد. حسب قاعده، ماشين‌هاي 200 ميليون توماني را قشر مستضعف مصرف نمي‌كنند، مستضعفان هستند و گراني 70 تا 100 درصدي كرايه اتوبوس و چند برابر شدن قيمت نان.

افزايش قيمت مواد غذايي در «خردادماه امسال، در مقايسه با خرداد89» نسبت به افزايش قيمت «خرداد 89، نسبت به خرداد 88» بيش از 413 درصد بيشتر بوده؛ اين گراني فوق‌العاده را آمارهاي بانك مركزي مي‌گويد.

افزايش قيمت سالانه

اداره آمار بانك مركزي هر هفته گزارشي از متوسط قيمت خرده‌فروشي به رسانه‌هاي گروهي ارسال مي‌كند كه در آن فهرستي از قيمت مواد غذايي درج شده است. بر اساس اين جدول مي‌توان افزايش قيمت اقلام موجود را نسبت به زمان مشابه در هفته، ماه و سال قبل محاسبه كرد. آنچه در اكثر رسانه‌ها منتشر مي‌شود همين است.
اما با مراجعه به آرشيو سال‌هاي قبل و در مقايسه تغييرات سالانه آنها، يك نكته جلب‌توجه مي‌كند؛ درصد رشد سالانه امسال قيمت مواد غذايي، به طرز بي‌سابقه‌يي دگرگون شده است.
متوسط درصد رشد سالانه قيمت مواد غذايي در خردادماه، در سال‌هاي 87 تاكنون، 77/12 درصد است، اين در حالي است كه متوسط افزايش قيمت سالانه در خردادماه امسال، نسبت به سال گذشته 9/34 درصد ثبت شده است. به عبارتي افزايش قيمت‌ها در خردادماه امسال در مقايسه با سال قبل، بيش از 23/413 درصد بيشتر از افزايش قيمت مواد غذايي در خردادماه سال 89، نسبت به سال 88 است.
افزايش قيمت‌هاي خردادماه امسال، 29/173 بيشتر از ميانگين افزايش قيمت‌هاي سالانه در خردادماه سال‌هاي 87 تاكنون است.

ميانگين افزايش قيمت‌ها در هفته آخر خردادماه امسال، در مقايسه با هفته اول مردادماه سال 84 (ابتداي رياست‌جمهوري دكتر احمدي‌نژاد) حدود 180 درصد است. به ترتيب گروه‌هاي تخم‌مرغ با 307 درصد، ميوه 2/303 درصد، گوشت قرمز با 6/201 درصد، سبزيجات با 3/199 درصد، برنج با 191 درصد، روغن با 5/153درصد، قند و شكر با 5/146 درصد، لبنيات با 9/112 درصد، گوشت مرغ با 5/110 درصد و چاي با 4/71 درصد، در آخرين هفته خرداد ماه امسال، در مقايسه با نخستين هفته از نخستين ماه آغاز به كار دكتر احمدي‌نژاد افزايش قيمت داشتند. انگور، سيب گلاب و خربزه به ترتيب با 1/459 درصد، 8/384 درصد و 5/359 درصد در بين اقلام مورد بررسي در اينجا صاحب بيشترين افزايش قيمت‌ها و پنير پاستوريزه، پرتقال درجه يك و شير، به ترتيب با 2/33 درصد، 7/48 درصد و 6/66 درصد كمترين رشد قيمت‌ها را داشتند. ريز قيمت‌ها و تغييرات را مي‌توانيد در نمايه‌ها و جداول مشاهده كنيد.

براين‌اساس، درصد رشد قيمت‌ها در خردادماه سال 87، نسبت به زمان مشابه سال 86 برابر 34/7 درصد بوده است، در خردادماه سال 88، همزمان با انتخابات رياست‌جمهوري دهم، قيمت مواد غذايي نسبت به خرداد ماه سال قبل، تنها 04/2 درصد رشد دارد.
در خرداد سال 89، درصد رشد مواد غذايي نسبت به خرداد 88، به 8/6 درصد افزايش مي‌يابد.
در خرداد ماه امسال اما، ناباورانه شاهد افزايش حدود 35 درصدي مواد غذايي نسبت به زمان مشابه سال قبل هستيم. براساس جداول بانك مركزي در چهار هفته خردادماه امسال، مي‌توان چنين استنباط كرد كه قيمت مواد غذايي بطور متوسط 9/34 درصد نسبت بمدت مشابه سال قبل رشد داشته است.

افزايش قيمت‌هاي خردادماه  امسال

بر اساس آماري كه بانك مركزي براي چهار هفته خردادماه منتشر كرده است، مي‌توان نتيجه گرفت كه گروه تخم مرغ با ميانگين افزايش 5/141 درصدي در صدر افزايش قيمت‌ها و چاي با افزايش 8/5 درصدي پايين‌ترين افزايش قيمت را نسبت بمدت مشابه سال قبل داشته است.

بر اين اساس افزايش قيمت‌ها در خردادماه امسال، در مقايسه با خرداد سال 89، در گروه‌هاي يازده‌گانه اين گزارش به ترتيب افزايش قيمت عبارت است از: تخم‌مرغ با 5/141 درصد، ميوه با 7/57 درصد، روغن با 5/45 درصد، حبوبات با 6/27 درصد، برنج با 9/24 درصد، سبزيجات با 3/21 درصد، قند و شكر با 5/20 درصد، گوشت مرغ با 6/18 درصد، گوشت قرمز با 12 درصد، لبنيات با 6/8 درصد و چاي با 8/5 درصد.
نكته‌يي كه در اين بين حايز توجه است آن است كه 12 درصد افزايش قيمت گروهي مثل گوشت قرمز، چيزي حدود 1500 تومان است، اين در حالي است كه 20 درصد گروهي مثل قند و شكر، تنها حدود 240 تومان است.

تفاوت تورم و گراني

تحليل آمار‌ها نشان مي‌دهد كه 413 درصد در واقع تورم نيست، بلكه «افزايش درصد رشد قيمت‌ها» از 8/6 (6ممیز8)درصد در خرداد 89، به 9/34  (34ممیز9) درصد در سال 90 است.
هنوز تورم خردادماه سال جاري اعلام نشده است و آخرين آمار‌هاي تفكيك شده بانك مركزي، مربوط به فروردين ماه سال جاري است. بر اساس جدول شماره يك شاخص كالاها و خدمات مصرفي مناطق شهري ايران (1383=100) تورم خوراكي‌ها مجموعا در فروردين 90، نسبت به فروردين 89، 7/25  (25ممیز7) درصد گزارش مي‌شود. شايان ذكر است، اين تورم در سال قبل (يعني فروردين 89، نسبت به فروردين 88) 1/14  درصد بوده است. (شاخص بهاي كالاها وخدمات مصرفي در مناطق شهري ايران، اداره آمار اقتصادي بانك مركزي، دايره شاخص بهاي كالاها و خدمات مصرفي، فروردين ماه 1390)

در واقع در اين شيوه محاسبه تورم، بانك مركزي گروه‌هاي خوراكي را در دسته‌بندي‌ها و اوزان غلات و نان با ضريب اهميت56/4 درصد، گوشت با ضريب اهميت74/6 درصد، ماهي و حيوانات دريايي با ضريب اهميت79/0 درصد، لبنيات و تخم پرندگان با ضريب اهميت47/3 درصد، روغن‌ها و چربي‌ها با ضريب اهميت97/0 درصد، ميوه‌ها و خشكبار با ضريب اهميت26/5 درصد، انواع سبزي، حبوب و فرآورده‌هاي سبزي با ضريب اهميت87/3 درصد، قند، شكر، مربا، عسل، شكلات و محصولات قنادي با ضريب اهميت27/1 درصد، نمك و ادويه، سس‌ها و چاشني‌ها و تركيبات خوراكي با ضريب اهميت32/0 درصد، دسته‌بندي كرده و بر اساس وزن (ضريب اهميت) هر كدام، آنها را محاسبه و مجموع آنها را به عنوان درصد تورم اعلام مي‌كند.

اما آنچه در اين گزارش به آن اشاره شده است، درصد رشد قيمت‌ها (بدون در نظر گرفتن ضريب اهميت آنها كه بانك مركزي از آن استفاده مي‌كند) است. در واقع مفهوم آن گراني هر كدام از كالاها، بر اساس قيمت آنها ـ و نه شاخص كلي گروه از كالا‌ها ـ است.

گراني در طول 6  سال گذشته

حالا سال، سال 1390 است. خيلي وقت از آن روزها گذشته كه بنزين زير صد توماني در ماشين‌ها مي‌ريختند، از آب براي شست و شوي ماشين استفاده مي‌كردند و. . . مشاغلي مثل دوره‌گردهايي كه به دنبال نان خشك‌ها، در منازل مي‌رفتند اصلا ديگر وجود ندارند.
مردم ايران بالاخره صرفه‌جويي را مي‌آموزند و چه آموزش گراني! واحد اين اعداد تومان يا ريال نيست، اينها درصد افزايش قيمت هستند. 459، 384، 359 و. . . اينها درصد افزايش قيمت اقلام خوراكي از در طول شش سال گذشته تاكنون هستند.
در آرشيو بانك مركزي، جدول خرده‌فروشي مواد غذايي تا قبل از خرداد 1386 موجود نيست، اما هنوز هم در آرشيو مطبوعات قيمت دوران سال 1384، به نقل از گزارش‌هاي بانك مركزي موجود است. در اين بخش مقايسه‌يي انجام شده بين قيمت مواد غذايي اعلامي از سوي بانك مركزي به نقل از خبرگزاري فارس در هفته اول مردادماه 1384، با هفته آخر خردادماه 1390.
ميانگين افزايش قيمت‌ها در هفته آخر خردادماه امسال، در مقايسه با هفته اول مردادماه سال 84 (ابتداي رياست‌جمهوري دكتر احمدي‌نژاد) حدود 180 درصد است. به ترتيب گروه‌هاي تخم‌مرغ با 307 درصد، ميوه 2/303 درصد، گوشت قرمز با 6/201 درصد، سبزيجات با 3/199 درصد، برنج با 191 درصد، روغن با 5/153درصد، قند و شكر با 5/146 درصد، لبنيات با 9/112 درصد، گوشت مرغ با 5/110 درصد و چاي با 4/71 درصد، در آخرين هفته خرداد ماه امسال، در مقايسه با نخستين هفته از نخستين ماه آغاز به كار دكتر احمدي‌نژاد افزايش قيمت داشتند. انگور، سيب گلاب و خربزه به ترتيب با 1/459 درصد، 8/384 درصد و 5/359 درصد در بين اقلام مورد بررسي در اينجا صاحب بيشترين افزايش قيمت‌ها و پنير پاستوريزه، پرتقال درجه يك و شير، به ترتيب با 2/33 درصد، 7/48 درصد و 6/66 درصد كمترين رشد قيمت‌ها را داشتند. ريز قيمت‌ها و تغييرات را مي‌توانيد در نمايه‌ها و جداول مشاهده كنيد.
ذكر اين نكته نيز بجاست، كه برخي اقلام موجود در گروه ميوه جات در دو جدول مرداد 1384و خرداد 1390، شايد به دليل تغيير فصل (كه در گزارش‌هاي هفتگي بانك مركزي نيز معمول است) موجود نبودند كه عملا محاسبه تغييرات قيمتي آنها ممكن نبوده، لذا نگارنده با توجه به نبود گزارش مزبور در آرشيو بانك مركزي، ناگزير شده اطلاعات آن را از آرشيو خبرگزاري‌ها تهيه كند، بنابراين تنها در گروه ميوه‌جات، مبناي محاسبه و گنجاندن اقلام، موجود بودن قيمت هر قلم كالا در هر دو تاريخ (هفته سوم خرداد 90 و هفته اول مرداد 90) و وجود آن در آرشيو خبرگزاري‌ها بوده است.

افزايش قيمت‌ها به كدام سو؟

در سوم تيرماه 1384، محمود احمدي‌نژاد با شعار گسترش عدالت، ايجاد تحولات ساختاري در اقتصاد كشور به قصد اصلاح آن، حمايت از مستضعفان و. . . روي كار آمد. هنوز آن مصاحبه معروف دكتر محمود احمدي‌نژاد، كه آن روزها مثل امروز شناخته شده نبود در گوش بسياري از ما زنگ مي‌زند: «يعني مشكل كشور ما، شكل موي جوان‌هاست؟ يعني مشكل مردم ما اينه؟ جوان هر طور كه مي‌خواهد موي خود را بزند، به من و شما چه ربطي دارد؟ دولت بايد بيايد و اقتصاد را سامان بدهد. . . » و چه ساماني. . .
در اين دوران هر چه واردات خودروهاي لوكس، روز به روز افزايش يافت، به همان اندازه هم قيمت مواد غذايي ، كرايه وسايل نقليه عمومي و. . . رشد كرد. حسب قاعده، ماشين‌هاي 200 ميليون توماني را قشر مستضعف مصرف نمي‌كنند، مستضعفان هستند و گراني 70 تا 100 درصدي كرايه اتوبوس و چند برابر شدن قيمت نان.
از قديم سيب زميني، نان و ماست يا تخم مرغ، طعام فرودست‌ترين اقشار جامعه بوده و جالب است كه در دولت حامي مستضعفان، نان چند برابر شده، سيب‌زميني 208 درصد و ماست باز 113 درصد و تخم مرغ هم كه 307 درصد افزايش قيمت داشته‌اند.
مردم آن روزها كه يك شانه تخم مرغ به قيمت 1400 تومان مي‌خريدند را ديگر تقريبا فراموش كردند. امروز هر شانه تخم مرغ بيش از 5500 تومان قيمت دارد. روزگاري در همين تهران، قيمت بربري 50 تومان بود؛ 50 توماني كه مردم تصور مي‌كردند، خيلي گران شده… اما آمدن آقاي احمدي‌نژاد و اصلاحات اقتصادي دولت ايشان، اگر در نگاه صاحب‌نظران محل نقد باشد، لااقل يك حسن داشت، مردم فهميدند «از اين هم گران‌تر مي‌شود» و اتفاقا، در دوره كسي كه شعار فرهنگي مي‌دهد چنين چيزي رخ نداد، افزايش قيمت‌هاي 400 درصدي، در دوران اين دولت اتفاق افتاده است.

منابع:

• متوسط قيمت خرده‌فروشي مواد خوراكي در تهران، خبرگزاري فارس، مورخ 9/5/1384، كد خبر: 8405090287
• گزارش متوسط قيمت خرده فروشي برخي از مواد خوراكي در تهران، اداره آمار بانك مركزي، هفته‌هاي چهارگانه خرداد سال‌هاي: 1387، 1388، 1389 و 1390.

——————–

این گزارش در روزنامه اعتماد، مورخ هشتم تیرماه 90، در صفحه 4 منتشر شد

شاید جادوی رسانه ها باشد، شاید واقعا ما در اشتباهیم، اما نامش هر چه باشد، این صدای کمر خانواده هاست، زیر سنگینی  بهای سقفی برای زندگی.

ما در تهران از رفاه و بی دردی حرف نمیزنیم، از سفرهای خارجی حرف نمیزنیم، از اشتیاق زندگی در برج های گران قیمت سخن نمیگوییم و هیچ کس نمیخواهد از استخر روی پنت هاوس ها چیزی بگوید.

همین آپارتمان 50-60 متری چهار طبقه بدون آسانسور، که معلوم نیست جلوی چند ریشتر مقاومت کند. از آن آپارتمان ها که دیوارهایشان را با یونولیت درست می کنند و.. کسی قصر نمی خواهد، فقط یک سقف، آنهم برای یک سال، برای آغاز یک زندگی و شاید برای درس خواندن بچه های کوچک.

اینجا تهران است، شهری که اگرچه وضعیتش برای اهالی آن روشنتر از آفتاب است، اما بهای سقف های غیر استاندارد آن، گاه با پیشرفته ترین شهرهای اروپایی و حتی برخی ایالت های امریکا برابری میکند.

5-6 سالی گذشته، خیلی ها خانه خراب شدند، خیلی ها با تغییرات یک شبه قیمت ملک به خاک سیاه نشستند و البته خیلی ها یک شبه ره صد ساله رفتند. 5-6 سال گذشته، قیمت مسسکن آنقدر شده که دیگر کسی به فکر خریدش نیست، همین ها که هستند، اگر بشود یکی از این قوطی کبریت ها را اجاره کرد، کار بزرگی اتفاق افتاده.

دیگر سال 82-83 نیست که با یک وام و 10 میلیون تومان نقد بشود یک آپارتمان خرید. حالا با 30-40 میلیون تومان، شاید بتوان یک اپارتمان رهن کرد، آنهم شاید!

30-40 میلیون تومانی که هیچ تضمینی نیست، سال دیگر هم بشود با این پول همین آپارتمان را دوباره تمدید کرد. در دورانی که تغییرات قیمت سکه به 20 هزار تومان میرسد، نمی شود روی ارزش پول زیاد حساب باز کرد.

مسئولان هم حرف میزنند، از کنترل بازار و دلال بازی ها و رشد قیمت کاذب و.. ولی مردم با این حرف ها کاری ندارند، مردم به پایان فصل امتحانات بچه ها فکر می کنند و قراردادی که مهلتش تمام شده، پس اندازی که همه اش باید روی رهن قبلی برود، اگر کفاف بدهد.

در اینجا نگاهی داریم به تغییرات قیمت مسکن اجاره ای در مناطق شهری ایران بر اساس آمار های “بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران” از 1358 تا کنون. توضیح آنکه در گزارش بانک مرکزی سال پایه 1383 در نظر گرفته شده است که در نمودار با رنگ سیاه مشخص شده است.

از 1357 تا 1360

در این سال ها ایران درگیر تغییرات سیاسی بزرگی است. ابتدا تغییر رزیم سیاسی و پس از آن تغییرات متعدد دولت ها، از دولت موقت گرفته تا عزل بنی صدر. در 1357 عدد شاخص مسکن اجاره ای برابر 3/6(6ممیز3) است. در سال بعد عدد شاخص 7/0(0ممیز7) دهم رشد دارد و به 7 میرسد.

در 1359، عدد شاخص 4 دهم رشد داشته و به 4/7(7ممیز4) میرسد. 5 دهم در سال 1360 رشد بعدی است، در این سال عدد شاخص به 9/7(7ممیز9) میرسد.

تا اینجای کار کشور در بیی ثباتی به سر می برد، اما از 1360، ثبات سیاسی در کشور حاکم میشود، دولت میرحسین موسوی سر کار می اید، دولتی که تا ارتحال امام و پایان جنگ تحمیلی، قدرت اجرایی کشور را در دست داشت.

1360 تا 1368

1360 تا 1368 نیز مقطع مهمی از تاریخ جمهوری اسلامی ایران است. در این سالها جنگ ایران به اوج و بعد به اتمام می رسد. کشور با انواع و اقسام تحریم ها روبروست و از سوی دیگر چرخ صنعت و اقتصاد باید کشور را از ورشکستگی بزرگ نجات دهد.

در چنین شرایطی کنترل قیمت مسکن و خصوصا اجاره بها امری ضروری به نظر می رسد. مردم توان اقتصادی چندان بالایی ندارند و ساخت و سساز چندانیی هم انجام نمی شود، اجاره نشین ها نیز از اقشار ضعیف جامعه هستند.

حسب اعلام بانک مرکزی در سال 1360، عدد شاخص مسکن اجاره ای برابر 9/7(7ممیز9) است. در سال 1361 حدود یک واحد رشد مشاهده می شود و عدد شاخص به 8/8 میرسد.

در 1362 باز هم رشد یک واحدی شاخص به چشم می خورد و عدد شاخص با 6/9(9ممیز6) میرسد. در 1363، عدد شاخص از 10 می گذرد و به 8/10(10ممیز8) میرسد. در سال 1364 عدد شاخص مسکن اجاره ای در مناطق شهری ایران به 1/12(12ممیز1) می رسد و در 1365 یک واحد رشد داشته و به 1/13(13ممیز1) می رسد.

رشد یک واحدی سالانه در 1366 نیز ادامه دارد، در این سال عدد شاخص مسکن اجاره ای به 2/14(14ممیز2) می رسد و در 1367 عدد شاخص مسکن اجاره ای 5/15(15ممیز5) است.

سال 1368، آخرین سال این مقطع به شمار می رود، در واپسین سال مدیریت ریاست میرحسین موسوی بر قوه مجریه کشور، عدد شاخص مسکن اجاره ای به 6/17(17 ممیز6) می رسد.

1368 تا 1375

به دوران سازندگی شهرت دارد. در این سال ها جنگ به اتمام رسیده، اقتصاد کشور باید به سرعت بازسازی شود، چرخ صنعت شروع به گردش میکند و دوران سازندگی آغاز می شود. علی رغم آنچه ممکن است تصور کنید، شاخص مسکن اجاره ای بر اساس آمارهای بانک مرکزی، در طی این مدت نه تنها رشد نداشته، بلکه از معدود دفعاتی است که کاهش نیز داشته است!

در 1369 که هاشمی رو کار می آید، عدد شاخص نا گهان از 6/17(17ممیز6) به 1/6(6ممیز1) می رسد. در سال 1370، رشد یک واحدی دارد و به 3/7(7ممیز3) می رسد، این یعنی رشد حدود 9 درصدی شاخص.

در 1371، عدد شاخص حدودا با 23 درصد رشد به جایگاه سال های 1361 تا 1362 باز میگردد و رقم 9 را ثبت می کند. در 1372 شاهد رشد حدودا 21 درصدی هستیم، عدد شاخص مسکن اجاره ای به 9/10(10ممیز9) می رسد.

رشد عدد شاخص از این به بعد با شتاب بیشتری به طی مسیر می پردازد و در 1373، بباز هم با رشد حدودا 21 درصدی، عدد شاخص مسکن اجاره ای به 3/13(13ممیز3) می رسد. با رشدی مشابه سال قبل، عدد شاخص با 27 درصد رشد،  در 1374 به 9/16(16ممیز9) می رسد.

در 1375، عدد شاخص با حدود 35 درصد رشد نسبت به سال قبل، به بیشترین حد خود در دوران سازندگی میرسد و رقم 8/22(22ممیز 8) می رسد. دوران هاشمی رفسنجانی به پایان میرسد و دوران خاتمی آغاز می شود.

1376 تا 1384

میانگین درصد رشد سالانه شاخص قیمت مسکن اجاره ای در دوران خاتمی چیزی حدود 20 درصد است. تقریبا مثل تمام دولت ها، سال پایانی دولت خاتمی نیز شاهد بیشترین رشد شاخص هستیم.

از مرداد 1376، خاتمی دولت را از هاشمی تحویل میگیرد. در پایان این سال عدد شاخص حدود 31 درصد افزایش به 8/29(29ممیز8) میرسد.

سال بعد، یعنی 1377، رشد شاخص شتاب کندتری در پی می گیرد و با حدود 19 درصد افزایش عدد شاخص به 6/35(35ممیز6) می رسد.

در 1378 ما با عدد 5/41(41ممیز5) شاخص قیمت مسکن اجاره ای رو برو هستیم که این یعنی افزایش16 درصدی شاخص نسبت به سال قبل. روند رو به رشد شاخص ادامه دارد و در 1379 با حدود 19 درصد افزایش به 2/49(49ممیز2) می رسد.

سال بعد یعنی 1380، که سال پایانی دولت اول اصلاحات است، عدد شاخص حدود 10 پله صعود میکند و با حدود 20 درصد رشد به 59 می رسد.

1381 است، دولت دوم اصلاحات آغاز شده و عدد شاخص با رشد 20 درصدی نسبت به سال قبل به 8/70(70ممیز8) می رسد. سال 1382 رشد شاخص روند کندتری دارد، در این سال با حدود 19 درصد افزایش، عدد شاخص به 5/84(84ممیز5) می رسد. 1383، سال پایه این گزارش است که در آن شاخص برابر 100 در نظر گرفته شده است.

1384 تا کنون

در مردادماه 1384، دکتر محمود احمدی نژاد اختیارات قوه مجریه را بدست گرفت. در سال 1389، عدد شاخص قیمت مسکن اجاره ای در مناطق شهری کشور به 8/236(236ممیز8) رسیده است. این به آن معناست که طی تنها شش سال، عدد شاخص بیش از 112 درصد رشد داشته است.

درپایان 1384، متوسط عدد شاخص قیمت اجاره بها در تهران با حدود 11 واحد رشد به 6/111 (111ممیز) می رسد. سال بعد و در 1385، عدد شاخص با بیش از 13 درصد افزایش به 9/126(126ممیز9) رسیده و در سال 1386، عدد شاخص قیمت مسکن اجاره ای به 9/153(153ممیز9) می رسد.

در 1387، یعنی آخرین سال دولت اول محمود احمدی نژاد، عدد شاخص به 200 نزدیک می شود و رقم 9/197(197ممیز9) را ثبت می کند. سال بعد یعنی 1388، عدد شاخص از دو برابر سال 1383 عبور می کند و به 3/223(223 ممیز3) می رسد.

شاخص بهای مسکن اجاره ای در مناطق شهری ایران در سال گذشته به رقم بی سابقه 8/236(236ممیز8) می رسد و هنوز مشخص نیست وضعیت این شاخص در سال جاری به چه شکل خواهد بود. اما با نگاهی به تجربه های قبلی می توان دریافت عموملا بیشترین رشد شاخص در این مورد خاص در سال های پایانی دولت ها، خصوصا دولت دوم رخ میدهد، بر این اساس اگر رشد شاخص با همین شیب نیز ادامه داشته باشد، باید در پایان امسال یا سال اینده عدد شاخص را بالاتر از 300 (با در نظر گرفتن سال 1383 به عنوان سال پایه) به انتظار نشست.

بیشترین و کمترین ها رشد قیمت ها در بین استان ها

عدد شاخص در سه ماهه چهارم سال قبل(زمستان 1389) در سطح 31 استان کشور نشان میدهد، به ترتیب استان های: خراسان جنوبی، قم و یزد به ترتیب با عدد 6/311(311ممیز6)، 5/305(305ممیز5) و 298 صاحب بیشترین افزایش قیمت مسکن اجاره ای در بین مناطق شهری کشور هستند.

گفتنی ست عدد شاخص تهران، پایتخت کشور در زمستان سال قبل برابر با 6/239(239ممیز6) بوده است.  عدد شاخص اجاره بهای مسکن در سایر استان های کشور(در زمستان 1389) عبارت است از:

آذربایجان شرقی: 232، آذربایجان غربی: 5/265(265ممیز 5)، اردبیل: 4/249(249 ممیز4)، اصفهان: 7/256(256 ممیز7)، ایلام: 3/285(285 ممیز3)، بوشهر: 186، چهارمحال و بختیاری: 1/269( 269 ممیز1)، خراسان رضوی: 8/251(251 ممیز8)،خراسان شمالی: 9/255(255 ممیز9)، خوزستان: 7/225(225 ممیز 7)، زنجان: 9/223(223 ممیز9)،سمنان: 8/229(229 ممیز8)، سیستان و بلوچستان: 5/234(234 ممیز5)، فارس: 2/213(213 ممیز2)، قزوین: 6/247(247 ممیز6)، کردستان: 6/272(272 ممیز6)، کرمان: 5/237(237 ممیز5)، کرمانشاه: 4/267(267 ممیز4)،کهگیلویه و بویراحمد: 216، گلستان: 6/273(273 ممیز6)، گیلان: 7/248(248 ممیز7)، لرستان: 6/295(295 ممیز6)، مازندران:  8/271(271 ممیز8)، مرکزی: 6/251(251 ممیز6)، هرمزگان: 6/274(274ممیز6) و همدان: 3/268(268 ممیز3)

مُسکن هاو مَسکن ها

این از خوشانسی بود یا بد شناسی، دوران تصدی دولت نهم همزمان شد با دم بخت شدن نسل متولد سال های 58 تا 65! همان ها که وقتی نوزاد بودند، شیرخشک کیمیا شد، به مدرسه رفتند، مدارس دو شیفته و نیمکت ها سه نفره شد، کنکور دادند، کنکور غول شد و حالا موقع زن گرفتن و شوهر کردنشان شده بود و مسکن کیمیا شد.

بنا بر برخی از آمارها از حدود ۱۷ میلیون خانوار کشور حدود ۵ میلیون خانوار فاقد مسکن مناسب هستند( سال سخت آقای وزیر/روزنامه ایران) از بد حادثه بخش مسکن در ایران به دلایل مختلف همواره از ناپایدارترین بخش‌های اقتصادی به شمار می رفته است. ولی این بخش در دوره تصدی محمود احمدی نژاد رشد بی‌سابقه قیمت و به دنبال آن رکود را تجربه می‌کند.بخش مسکن در ایران (بعد از انقلاب) به دلیل مهاجرت گسترده به شهرهای بزرگ، ویرانی‌های حاصل از جنگ تحمیلی هشت ساله ، ناپایداری بخش‌های دیگر اقتصادی و نرخ ۴ درصدی افزایش جمیعت در سال های اول انقلاب(سال های پایانی دهه 50 تا قبل از آغاز نیمه دوم دهه 60) همواره پر تلاطم و نوسانگر بوده‌است. اما این بخش در دولت احمدی نژاد با رشد انفجاری و بی سابقه قمیت همراه شد. که بازتاب های فراوانی در کشور و خارج از ایران و آثار و تبعات اجتماعی شدیدی داشت.تورم مسکن با تورم شدید در سایر بخش‌های اقتصادی همراه بود که مشکلات فراوانی برای مردم ایجاد کرد.

دولتمردان دولت نهم هرگز این انفجار قیمت را (به جز گزارش وزارت مسکن که در ادامه به آن اشاره شده است)صریحا نپذیرفتند و در برخی از اظهار نظرها، با تکیه بر میزان ساخت و سازها در دولت نهم، حتی وضعیت مسکن را در دوره دولت دکتر احمدی نژاد بهتر از سایر ادوار دانستند. البته با توجه به رسیدن سن ازدواج و تشکیل خانواده متولدین پایان دهه 50 و ابتدای دهه 60(انفجار جمعیتی در ایران که موجب شد اولین طرح جامع کنترل جمعیت در ایران به اجرا در آید) این رشد با تقاضا متناسب نبوده است.

از طرفی منتقدان، همیشه بر عدم سیاست گذاری مناسب دولت در بخش مسکن تاکید کردند. عده ای مشکلات در بخش مسکن را حاصل سیاست های غلط در بخش صنعت دانستند و عده ای دیگر، افزایش نقدینگی را عامل اصلی آن معرفی کردند.

سال ها زیر سقف های گران قیمت

رشد قیمت مسکن، اتفاقی غیر معمول نبود و در طی سالیان دراز همواره با شیبی که گاه تند تر می شد ادامه داشت. به خصوص از بعد از پایان جنگ تحمیلی، ملک به عنوان دارایی امن در میان خانواده های ایرانی خود را معرفی کرد. اما ریشه انفجار قیمت املاک و مستغلات در تهران و سایر شهرهای بزرگ و کوچک ایران را باید در سال ۱۳۸۵ واندکی پس از روی کار آمدن دولت احمدی نژاد جست و جو کرد. در این سال در کمتر از چند ماه قمیت مسکن تا 50 درصد  افزایش یافت و تا دو سال بعد این رشد پیوسته ادامه داشت و نهایتا با رکود تورمی در تابستان ۱۳۸۷ شروع به ترمز گرفتن کرد.( قیمت‌های نجومی مسکن، بازار را از نفس انداخت /جام جم،۲۴ مرداد ۸۷)

بنا بر آمارهای موجود میزان تولید مسکن در سال های منتهی به دولت نهم به ترتیب در سال ۸۱، ۴۴۶ هزار واحد. در سال82،۴۶۳ هزار واحد. در سال۸۳ ، ۴۰۲ هزار واحد. در سال۸۴،۴۸۰ هزار واحد و در نهایت در سال ۸۵ ،۵۰۰ هزار واحد بوده است.

آمار منتشره نشان می‌دهد در سال های 80 تا 85 باوجود ساخت و سازهای نسبتاً مناسب در کشور، تعداد واحدهای مسکونی عرضه شده در هر سال کمتر از خانوارهایی بوده‌است که نیازمند مسکن هستند، در واقع مسکن ساخته شده، کم نبوده ولی نتوانسته به تقاضای مؤثر مسکن پاسخ دهد و این کمبود عرضه نسبت به تقاضا با توجه به رشد 5/3 درصدی جمعیت در دهه اول انقلاب که هم اکنون به مرز تشکیل خانواده رسیده‌اند، تشدید شده‌است.( سال سخت آقای وزیر/روزنامه ایران، ۲۵ اسفند ۸۵)

رکود صنعت و تاثیر بر مسکن

برخی کارشناسان علت افزایش انفجاری قیمت مسکن در ایران را رکود بخش صنعت و عدم سودآوری کافی سرمایه گذاری در آن می‌دانند. مجید انصاری عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام می‌گوید:«مسکن در ابتدای دوره ریاست‌جمهوری آقای خاتمی رشد اندکی داشت، اما توسعه سرمایه‌گذاری در بخش صنعت، به گونه‌ای بود که در پنج سال متوالی، رشد سرمایه‌گذاری صنعت دورقمی بود و یک سیر صعودی را گذراند و باعث شد از سرمایه‌گذاری‌های کاذب در بخش مسکن جلوگیری کند و تا حد زیادی منجر به شفاف شدن بازار زمین و مسکن شد و از سوی دیگر، با فرض درست دانستن این سخنان، باید از ایشان پرسید که آیا تقاضای مسکن در عرض سه سال گذشته، ۳۰۰ درصد افزایش داشته است؟»( علت رشد نجومی قیمت مسکن، رکود صنعت است؛ نه کمبود عرضه/ تابناک،۲۷ فروردین 87)

افزایش نقدینگی

افزایش نقدینگی ناشی از ناتوانی دولت در انتقال مناسب درآمدهای ارزی ناشی از افزایش قیمت نفت، آثار زیانباری بر اقتصاد کشور داشت و ضمن افزایش تورم در تمام بخش‌های اقتصادی، بیشترین اثر را در بخش مسکن داشت. تا آذر ۸۵ نقدینگی با ۳۶ ٪ افزایش به حدود ۱۱۴ هزار میلیارد تومان رسید.افزایش نقدینگی در سال های بعد نیز ادامه پیدا کرد.

نمایندگان مجلس هفتم نیز سیاست‌های غلط دولت را عامل اصلی افزایش تورم مسکن دانسته و گفتند که در همان زمان به دولت پیرامون افزایش شدید بودجه هشدار داده بودند.( راه‏حل عملی برای مهار قیمت مسکن/الف،۱۶ اردیبهشت 87)

کاهش سود بانکی

دولت بانک‌های خصوصی و دولتی را ملزم به کاهش نرخ سود سپرده خود کرد.به زعم دولت این اقدام به کاهش تورم و یک رقمی شدن آن در کشور منجر خواهد شد، اما اینکار موجب شد تا این سرمایه ها که با سودآوری کمی مواجه شده بودند به بازار مسکن منتقل  شودند و در نهایت  موجب افزایش تورم شوند.

وام ۱۰ میلیون تومانی

این طرح یکی از مصوبات اولیه دولت محمود احمدی نژاد بود که از همان ابتدا با مخالف و هشدار کارشناسان همراه شد، اما با اصرار دولت به اجرا درآمد. بر اساس این طرح از سال ۸۴ تا ۸۸ هر سال به ۵۰ هزار نفر وام ده میلیون تومانی خرید مسکن ارائه می شد. بیش از دو میلیون نفر برای دریافت وام در سال اول ثبت نام کردند. این اقدام دولت در کنار افزایش شدید نقدینگی،  بازار مسکن را دچار چنان شوکی کرد که در مدتی کوتاه بیش از ۵۰ درصد افزایش قیمت را شاهد بود. پس از یک سال و نیم، در شهریور ۸۶، محمد سعیدی کیا وزیر مسکن و شهر سازی خبر از توقف اعطای وام تا زمانی که بازار مسکن به تعادل برسد، داد. با این وجود، محمدعلی سهمائی عضو هیئت مدیره بانک مسکن در گفتگویی با مهر از ادامه پرداخت وام با انجام تعدیلاتی خبر داد!

ورود وزارت اطلاعات به بخش مسکن

پس از اعتراضات برخی نمایندگان مجلس هفتم و بالاگرفتن انتقادها به عملکرد دولت در بخش مسکن، رئیس دولت افزایش قیمت تورم را به عوامل مافیایی نسبت داد و گفت:« افزایش قیمت در بازار مسکن کاذب است و به زودی اطلاعات آن را وزیر اطلاعات به شما می‌‏دهد که چه شبکه‌‏ای طراحی کرده‌است و جلوی آن را خواهد گرفت.»

پس از آن غلامحسین محسنی اژه‌ای ،وزیر اطلاعات اعلام کرد که دست به تحقیقاتی پیرامون دلایل گرانی مسکن و «شبکه‌ها»یی که به گفته وزیر اطلاعات در افزایش قیمت دست داشته‌اند خواهدزد.

مسکن مهر

مهندس محمد سعیدی کیا، وزیرسابق مسکن و شهرسازی سیاست اصلی دولت نهم برای پاسخگویی به مخاطبان اصلی را طرح مسکن مهر اعلام کرد. به موجب این طرح سالانه تعداد یک میلیون و ‪۵۰۰ هزار واحد مسکونی ، زمین در سطح کشور واگذار می‌شود.

گرچه این طرح با مشکلات عمده‌ای همچون توقف پرداخت وام توسط بانک‌های دولتی برای بیش از ۱۸ ماه مواجه شد.

دریافت مالیات از معاملات مسکن

دولت برای مقابله با افزایش شدید قیمت مسکن، طرحی را تصویب کرد که بر اساس آن هر شخص سالانه بیشتر از دو بار خرید و فروش مسکن انجام دهد باید مالیات آن را بپردازد. غلامحسین الهام، سخنگوی دولت، هدف از اجرای این طرح را مقابله با سوداگری و معامله گری مسکن خواند و گفت: «کسانی که در سال بیش از دو بار معامله مسکن (خرید و فروش) داشته باشند افرادی تلقی می‌شوند که شغل شان خرید و فروش است و با همکاری وزارت بازرگانی این نوع کار شغل محسوب می‌شود و باید مالیات مشاغل بپردازند.»

گزارش وزارت مسکن

گزارش وزارت مسکن، شهریور۸۶(اندکی پیش از انتخابات مجلس هشتم) منتشر شد. در این گزارش آمده‌است:«اوج افزایش قیمت‌ها در بازار مسکن، در زمستان ۸۵ بوده‌است که قیمت‌ها حدود۴۷ درصد نسبت به زمستان قبل بالا رفته…..متوسط قیمت فروش یک متر آپارتمان در شهر تهران در زمستان سال ۸۴ حدود ۶۵۰ هزار تومان بود زمستان بعد به یک‌میلیون و دویست هزار تومان افزایش یافته‌است.» منطقه پنج تهران(حوالی میدان پونک، جنت آباد، صادقیه و…) بیشترین افزایش قیمت‌ها را در بازار مسکن سال ۸۵ تجربه کرد. اگرچه رکورد بالاترین قیمت مسکن همچنان از آن منطقه ۳ تهران بود. متوسط قیمت هر متر واحد مسکونی در سال ۸۴ در منطقه پنج تهران ۷۴۳ هزار تومان بود که در زمستان به یک میلیون و 600هزار تومان افزایش یافت. این در حالی است که متوسط قیمت هر مترمربع در این منطقه در زمستان ۸۴ حدود ۸۲۶ هزار تومان بوده‌است. به همین دلیل، رشد قیمت‌ها در منطقه پنج تهران در زمستان ۸۵ نسبت به زمستان ۸۴ حدود ۹۳/۷ درصد بوده‌است که بالاترین رشد در کل کشور محسوب می‌شود.

تغییر فورمول رهن و جیب خالی

پس از تمام این افت و خیز ها بازار خرید و فروش مسکن از تابستان87 به تدریج  دچار رکود و کاهش جزیی قیمت شد و همچنان ادامه دارد. دولت این وضعیت را نتیجه موفقیت سیاست های خود اعلام کرد.

حال اگرچه قیمت مسکن نسبت به آن سال ها کاهش نشان میدهد اما هنوز هم با توجه به تورمی که در اکثر کالاهای مصرفی و خدمات به چشم میخورد، مردم توان خرید مسکن را ندارند. وام های بانکی کمک هزینه خرید مسکن، آنقدر نیست که بتوان حتی روی 30 درصد قیمت یک اپارتمان کوچک در مناطق جنوبی تهران نیز روی انها حساب باز کرد.

نا چار تقاضا در این بازار به سمت رهن و اجاره رفته و همان وضعیتی که در بازار خرید و فروش در سال های گذشته شاهد آن بودیم، اینک در بازار اجاره و رهن مشاهده می کنیم.

فورمول محاسبه رهن منازل اجاره ای متحول شده است، پیشتر ها رهن کامل یک منزل مسکونی یک ششم قیمت ان ملک بودف این در حالیست که امروز این رابطه به یک پنجم تا یک چهارم تغییر یافته و تمام این اتفاقات در همین 5-6 سال اخیر افتاده است.

از سوی دیگر با تورم فزاینده ای که در بخش های مختلف مشاهده می شود، مستاجران باید روی ریسک خود بنشینند، در بازاری که تغییرات قیمت سکه طلا در آن گاه به ده ها هزار تومان در کمتر از یک هفته می رسد، مشخص نیست ارزش 40 میلیون رهن کامل یک واحد مسکونی تا سال دیگر همین باقی بماند.

لا اقل در سالیان گذشته اظهارات مسسئولین بود که وعده هایی میدادند، این روزها اما همان وعده های دلگرم کننده هم دیگر نیست و از کلام کارشناسان نوعی پریشانی استنباط می شود.

در این بین پدران و مادران هستند، حکم تخلییه در دست صاحب خانه قبلی و ارزش پولی که حالا کمتر شده، آنها باید انتخاب کنند، یا از متراژ مسکن اجاره ایشان کم کنند، یا میلیون ها تومان روی رهن خود بکشند و یا … هیچ کاری نمی شود کرد، باید ساخت، اما تا چه زمانی؟

———

این مطلب در روزنامه جهان صنعت مورخ  پنجشنبه 05 خرداد 1390 در شماره: 1970 منتشر شد.