Amirhadi Anvari

بانك مركزی هم دیگر گزارش از قیمت خرده فروشی مواد غذایی نمی دهد. همان گزارشهایی كه با قیمت فروشگاه های زنجیره ای فرق داشت هم دیگر از 27 خرداد بروز نشده است. نفت كه سر سفره ها نیامد، اما بنزین 80 تومانی 700 تومان شد، برق 10 تومانی 130 تومان شد، گاز 8 تومانی 225 تومان شد، تخم مرغ 1000 تومانی هم 5000 تومان شد… منصف باشیم؛ اقتصاد واقعا متحول شد.

اگر چند روزی اظهارات خارق العاده و رویایی مطرح نشود، جریان انحرافی ساكت باشد و تحلیل خارق العاده تر سیاسی در مورد آنها منتشر نشود، تازه وقت خواهیم داشت در مورد قیمت چند قلم جنس صحبت كنیم. نه رقم ها و آمار پیچیده، اجازه بدهید قیمت برق و گاز و بنزین و… تا قیمت گوجه فرنگی و تخم مرغ را بر اساس آمار های رسمی به تماشا بنشینیم.

افزایش قیمت های بالای 1000 درصدی را در كنار رشد 345 درصدی درآمدهای نفتی دولت نهم و دهم به تماشا بنشینیم. این حال و روز ماست. جریان انحرافی و اظهارات خارق و العاده یك حسن دارند، فراموش می كنیم روزگاری را كه هر لیتر بنزین 80 تومان بود و تازه از گرانی گله هم می كردیم.

یاد روزهایی كه گازوئیل 16 تومان بود بخیر، چه خبر از برق 10 تومانی، امروز كه هر كیلووات ساعت برق(متوسط) 130 تومان شده. دیگر كسی یادش نمی آید، روزهایی كه گاز را به قیمت هر متر مكعب 8 تومان مصرف می كرد، گاز را باید(به طور میانگین) امروز 225 تومان با شیوه محاسبه پلكانی از دولت تحویل گرفت. یك روز در همین تهران می شد یك شانه تخم مرغ را هزار تومان خرید، امروز اگر به قیمت 5 هزار تومان همان جنس گیر بیاید باید خوشحال بود. البته خوشحالیم كه یارانه در جیبمان است و بخشی از این تفاوت قیمت را جبران می‌كند. اما آن بخش دیگر چه؟

روزی روزگاری، خیلی قبل از امروز كه حتی مسئولان نیز قیمت مرغ را اعلام نكنند، هر كیلو مرغ را می شد حدودا 1500 تومان خرید، امروز مرغ 3 هزار تومانی باید بخریم. از گوشت 5 هزار تومانی اگر در سال 90 حرف بزنیم، احتمالا در مورد یك رویای شیرین است، چون گوشت گاو را هم امروز نمی توان كمتر از 12 هزار تومان خرید.

بانك مركزی هم دیگر گزارش از قیمت خرده فروشی مواد غذایی نمی دهد. همان گزارشهایی كه با قیمت فروشگاه های زنجیره ای فرق داشت هم دیگر از 27 خرداد بروز نشده است. نفت كه سر سفره ها نیامد، اما بنزین 80 تومانی 700 تومان شد، برق 10 تومانی 130 تومان شد، گاز 8 تومانی 225 تومان شد، تخم مرغ 1000 تومانی هم 5000 تومان شد… منصف باشیم؛ اقتصاد واقعا متحول شد.

گاز: افزایش 2712 درصدی

وقتی آقای احمدی نژاد دولت را تحویل گرفت، قیمت هر متر مكعب گاز خانگی 80 ریال بود(ابلاغ شماره 260-1/28 مورخ 5/2/83  وزیر نفت) امروز میانگین قیمت گاز در 12 پله برابر 2250 ریال است.(پشت قبض گاز توزیع شده در خردادماه امسال قیمت تعرفه نوشته شده است) این یعنی افزایش قیمت 2170 ریالی و 2712.5 درصدی.

برق: افزایش 1162 درصدی

آقای احمدی نژاد روزی كه دولت را تحویل گرفت، قیمت هر كیلووات ساعت برق خانگی ۱۰۳ ریال بود(صنعت برق ایران در سال /توانیر1385). امروز تعرفه قیمت هر كیلووات ساعت برق خانگی به صورت میانگین 1300 ریال است. (در وب سایت وزارت نیرو جدول تعرفه ها درج شده است) این یعنی افزایش  ۱۱۶۲ درصدی قیمت برق خانگی.

افزایش قیمت:  برق، گاز، بنزین، گازوئیل و مواد خوراكی در تابستان 90، نسبت به تابستان 84(برای دیدن جداول در اندازه واقعی روی آنها كلیك كنید-قیمت ها به تومان)

بنزین: افزایش 587 درصدی

دكتر احمدی نژاد بنزین را به بهای هر لیتر 80 تومان از دولت خاتمی تحویل گرفت. امروز در خوشبینانه ترین حالت، میانگین قیمت بنزین نیمه یارانه ای و بی یارانه 550 تومان است. این یعنی افزایش 587 درصدی قیمت بنزین در دولت آقای احمدی نژاد. البته اگر از آن یارانه محدود بنزین 400 تومانی چشم پوشی كنیم و همان بنزین 700 تومانی را در نظر بگیریم، افزایش قیمتی برابر 775 درصد خواهیم داشت.

گازوئیل: افزایش 837 درصدی

آقای احمدی نژاد در سال 84، گازوئیل لیتری 16 تومانی را تحویل گرفت و امروز هر لیتر گازوئیل حمل و نقل و كشاورزی 150 تومان است. البته آقای رویانیان اسفند سال گذشته اعلام كرد نرخ پیش‌بینی‌ شده برای گازوئیل در زمان اجرای مرحله نخست هدفمند سازی یارانه‌ها 350 تومان بوده است كه با توجه به مشكلاتی كه برخی معادن به آن دچار شدند، نرخ تعدیلی برای گازوئیل مصرفی آن‌ها در نظر گرفته شد! از اینها كه بگذریم، یعنی در گازوئیل نیز با رشدی برابر 837 درصد مواجه هستیم.

یك نكته مهم: یارانه هم داریم

البته این نكته را باید اشاره كرد كه یارانه انرژی در جیبمان است و تكافوی بخشی از این افزایش قیمت را به نسبت قبل از هدفمندی می كند. اما بخشی از این كالاها مثل مرغ و تخم مرغ و خوراكی ها یارانه ای نیستند. به علاوه هدفمند بودن یارانه ها گام مهمی در شفاف سازی اقتصاد كشور است و جلوی قاچاق سوخت به ویزه گازوئیل را می گیرد.

درآمد دولت از فروش نفت: افزایش 345 درصدی

بر اساس اعلام بانك مركزی، درآمد دولت از محل فروش نفت در سال 1389، چیزی نزدیك به 670هزار میلیارد  ریال بوده است(درآمد ایران از محل فروش نفت در سال 89، مهر، 10خرداد 1390) در سال 1383، مجموع درآمد نفتی دولت تنها 150 و نیم هزار میلیارد ریال بوده است.

این یعنی رشد 345 درصدی درآمدهای نفتی دولت در سال 1389، نسبت به سال 1383، یعنی آخرین سال فعالیت دولت اصلاحات.

گرانی خوراكی ها: 180 درصد

بانك مركزی در 27 خردادماه امسال كلا آمار دادن و گزارش دادن از وضعیت قیمت مواد خوراكی در تهران را كنار گذاشت. پیش از آن با مراجعه به سایت این بانك، میشد قیمت خرده فروشی مواد غذایی در تهران را دید. هر چند، همان قیمت ها هم با قیمت مواد غذایی در فروشگاه هایی مثل رفاه و شهروند، كه اولی دولتی و دومی برای شهرداری بود تفاوت داشت.

در آرشیو بانك مركزی، جدول خرده فروشی مواد غذایی تا قبل از خرداد 1386 موجود نیست، اما هنوز هم در آرشیو مطبوعات قیمت دوران سال 1384 ، به نقل از گزارش های بانك مركزی موجود است.

در این بخش مقایسه ای انجام شده بین قیمت مواد غذایی اعلامی از سوی بانك مركزی به نقل از خبرگزاری فارس در هفته اول مردادماه 1384، با هفته آخر خردادماه 1390.

میانگین افزایش قیمت ها در هفته آخر خردادماه امسال، در مقایسه با هفته اول مردادماه سال 84(ابتدای ریاست جمهوری دكتر احمدی نژاد) حدود 180 درصد است.

به ترتیب گروه های: تخم مرغ با 307 درصد، گوشت قرمز با 201.6 درصد، سبزیجات با 199.3 درصد، برنج با 191 درصد، روغن با 153.5، قند و شكر با 146.5 درصد، لبنیات با 112.9 درصد، گوشت مرغ با 110.5 درصد و چای با 71.4 درصد، در آخرین هفته خرداد ماه امسال، در مقایسه با اولین هفته از اولین ماه آغاز به كار دكتر احمدی نژاد افزایش قیمت داشتند.

انگور، سیب گلاب و خربزه به ترتیب با: 459.1 درصد، 384.8 درصد و 359.5 درصد در بین اقلام مورد بررسی در اینجا صاحب بیشترین افزایش قیمت ها و  پنیر پاستوریزه، پرتقال درجه یك و شیر، به ترتیب با: 33.2 درصد، 48.7 درصد و 66.6 درصد كمترین رشد قیمت ها را داشتند. ریز قیمت ها و تغییرات را می توانید در نمایه ها و جداول مشاهده كنید.

جدول متوسط قیمت برخی اقلام خوراكی در تهران در مرداد 84 و خرداد 90

توضیح: واحد تمامی اقلام به جز: پنیر پاستوریزه، تخم مرغ، چای، روغن نباتی جامد و مایع كه به ترتیب: بسته 450 گرمی، شانه دو كیلویی، بسته 500 گرمی، حلب 5 كیلویی و لیتر هستند، كیلو است.

———-

این مطلب در سایت آینده، مورخ 21 تیرماه 1390، با کد 32401 منتشر شد.

بهای برق خانگی از ابتدای دهه 80 تاکنون بیش از 1680 درصد و از ابتدای کار دولت نهم تا کنون بیش از 1162 درصد رشد داشته است. این در حالیست که قیمت برق در پایان کار دولت هشتم، نسبت به سال آغازبکار این دولت، 41 درصد رشد داشته است.

امروز ما بابت هر کیلو وات برق در تهران حدودا 1300 ریال پرداخت می کنیم، اکثرا قبض های برق را دور میریزیم و شاید یادمان رفته، روزهایی که برق را به قیمت هر کیلووات 103 ریال می خریدیم. در مورد سال 40 شمسی صحبت نمیکنیم، همین شش سال قبل، قیمت قیمت هر کیلووات برق در تهران حدودا 10 تومان بود.

البته آن برق 10 تومانی زمانی به ما عرضه میشد، که دولت یارانه سنگینی را به  برق اختصاص داده بود و حالا آن یارانه را نقدی  و مستقیم به دست مردم میدهد، اختیارش هم دست خود مردم است؛ میتوانند پول برق را بدهند، می توانند پول گاز را بدهند(که در سال جدید 70 درصد گران شده است) شاید هم بخواهند با آن پول سنگک های 500 تومانی بخرند. امروز اگر هر کس اگر حدودا سه و نیم کیلووات  ـ برق هر کیلووات 130 تومانی ـ در مصرف برق صرفه جویی کند، می تواند با آن پول یک سنگک بخرد.

برای دیدن در ابعاد واقعی کلیک کنید/ اگر یک مشترک خانگی در ماه 225 کیلووات ساعت برق مصرف کند، مبلغ قبض او به صورت پلکانی حساب خواهد شد. یاد آور می شود که به این مبلغ طبق قانون مالیات بر ارزش افزوده نیز اضافه می شود.

قیمت برق بعد از هدفمندی تغییر چندانی نکرده، به عبارتی، قبل از هدفمندی هم قیمت برق در سال 89، همین هر کیلو وات 1300 ریال بود، اما در سال جدید و با هدفمندی، شیوه محاسبه قیمت برق فرق کرده، مناطق کشور به پنج دسته مختلف تقسیم شده و بر اساس دسته ها و زمان ها  قیمت برق مشترکان خانگی را محاسبه می کنند. از سوی دیگر تعرفه های برق صنعتی و کشاورزی نیز در دسته بندی ها و با فرمول های خاصی محاسبه می شود.

رشد 298 درصدی شاخص “برق و گاز و ساير سوخت ها” در فرودین 90

این قیمت ها از گزارش های رسمی توانیر که در دسترس عموم است اخذ شده است، با این حال مبنای محاسبه تاثیر تغییرات قیمت برق در تورم سسالانه، بانک مرکزی است. در گزارش شاخص قیمت کالا و خدمات مصرفی اداره امار بانک مرکزی، ردیف جداگانه ای به قیمت برق اختصاص داده نشده است. برق در گروه چهارم گروه های اصلی ذیل عنوان «مسكن ، آب، برق و گاز و ساير سوخت ها» جای میگیرد. این گروه کلا 28.6(28ممیز6) درصد در کل کالا ها و خدمات مصرفی وزن دارد و زیر گروه های آن عبارت است از: اجاره بهاي مسکن غيرشخصي(با وزن 5.8 درصد )، ارزش اجاري مسکن شخصي(با وزن 19.17 درصد )، تعميرات و خدمات ساختماني (با وزن 1.82 درصد )، آب(با وزن 0.44 درصد ) و برق و گاز و ساير سوخت ها(با وزن 1.37 درصد ).

همچنانکه مشاهده میکنید، در این زیر گروه ها، کمترین ضریب اهمیت(وزن) متعلق به آب است و پس از آن کمترین ضریب به برق، گاز و سایر سسوخت ها تعلق دارد.

فروردین ماه امسال، در این گزارش، عدد شاخص زیر گروه برق و گاز و ساير سوخت ها با سال پایه 83 برابر 477.6 ذکر شده، که در مقایسه با ماه قبل(اسفند 89) هیچ تغییری نداشته، اما در مقایسه به فروردین سال 89، تغییرات آن برابر ۲۹۸ درصد ذکر شده است. (شاخص بهاي كالاها و خدمات مصرفي در مناطق شهري ايران، اداره آمار اقتصادی بانک مرکزی، جدول شماره یک، صفحه 6، ردیف 4 )

بی انصافی که نکنیم، صرفنظر از قدرت خرید مردم و قیمت برق، استفاده از فرمول های جداگانه برای محاسبه قیمت برق مردم کشور در مناطق مختلف، ابتکار بدی نیست. به بیانی، با این ابتکار، کسی که در منطقه گرمسیر و در تابستان زندگی میکند، طبیعتا قیمت کمتری بابت برق، نسبت به یک پایتخت نشین، با درآمد بیشتر می پردازد.

در اینجا نگاهی داریم به تغییرات قیمت برق در دهه 80 و نحوه محاسبه قیمت برق در دوران حاضر و پس از هدفمندی یارانه ها.

دوران 80 تا 84

در سال 1380، متوسط قیمت هر کیلووات ساعت برابر 73 ریال بود. سال بعد این مبلغ با حدود 16 و نیم درصد رشد، به 85 ریال می رسد.  در سال 1382، قیمت هر کیلووات ساعت برق خانگی حدود 14 درصد رشد دارد و به 97 ریال می رسد.

سال بعد و در سال 83، بهای هر کیلووات ساعت برق خانگی با رشد حدود 9 درصدی به 107 ریال می رسسد، اما در سال 1384، یعنی پایان کار دولت هشتم و آغاز کار دولت نهم، قیمت هر کیلووات ساعت برق خانگی با حدود 4 درد کاهش به 103 ریال می رسد.

از ابتدا تا انتهای دولت هشتم، یعنی در سال 1384، نسبت به سال 1380،  قیمت برق حدودا 41 درصد رشد داشته است.

قانون بودجه سال 85

سال 1384 را نمیتوان تماما به حساب دولت هشتم یا نهم گذاشت، در واقع حدود نیمی از سال در دست دولت هشتم و نیمی دیگر در اختیار دولت نهم بوده است.

در سال 1385، که اولین سال کامل فعالیت دولت نهم به شمار می رود، قانون بودجه توسط مجلس اصولگرای هفتم تصویب می شود. بر اساس بند «ط» از «تبصره 11» این ماده واحده تعیین قیمت برق چنین مشخص شده است:

در اﺟﺮاي ﺗﺒﺼﺮﻩ 4 ﻣﺎدﻩ 3 ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬﺎرم ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدي، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮهنگی ﺟﻤﻬﻮري اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان ﺑﻪ دوﻟﺖ اﺟﺎزﻩ دادﻩ ﻣﻲﺷﻮد ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﻳﻲ در ﻣﺼﺮف ﺑﺮق، اﻟﮕﻮي ﻣﺼﺮف ﺑﺮق درﺑﺨﺶ ﺧﺎﻧﮕﻲ را ﺗﺪوﻳﻦ و اﻋﻼم ﻧﻤﺎﻳﺪ. در ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻟﮕﻮي ﻣﺼﺮف وﻳﮋﮔﻲهﺎي ﺁب و هوایی ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮔﺮﻣﺴﻴﺮ کشور ﺑﺎﻳﺪ ﻟﺤﺎظ ﺷﻮد.

دوﻟﺖ ﻣﻜﻠﻒ اﺳﺖ در ﺳﺎل1385 درﻣﻮرد ﻣﺸﺘﺮکین ﺧﺎﻧﮕﻲ ﺑﻬﺎي ﺑﺮق ﻣﺼﺮﻓﻲ دو دهک ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﺼﺮف کنندگان ﺑﺮق را ﺑﺎ ﺗﺨﻔﻴﻒ کامل اﻋﻤﺎل ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﺑﻬﺎي ﺑﺮق ﻣﺼﺮﻓﻲ ﺳﻪ دهک ﺑﻌﺪي ﻣﺼﺮف کنندگان را ﻣﻄﺎﺑﻖ اﻟﮕﻮي ﻣﺼﺮف ﺳﺎل 1383ﺑﺎ ﻗﻴﻤﺖ های  ﺳﺎل 1383 ﺗﺜﺒﻴﺖ و ﻣﺸﺘﺮکین ﺑﺎ ﻣﺼﺎرف ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺁن را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﻠﻜﺎﻧﻲ ﻣﺸﻤﻮل ﺟﺮاﺋﻢ ﻋﺪم رﻋﺎﻳﺖ اﻟﮕﻮي ﻣﺼﺮف ﻗﺮار دهد.

سال 89 و پس از هدفمندی

در سال نود هستیم و حالا می توان قیمت برق را درپایان دهه 80، با ابتدای همین دهه مقایسه کنیم. امروز میانگین بهای هر کیلووات ساعت برق مصرفی خانگی برابر 1300 ریال است. به بیانی قیمت برق خانگی طی یک دهه حدودا 1680.82 درصد رشد داشته است. دولت نهم برق خانگی را به بهای هر کیلووات ساعت 103 ریال تحویل گرفت و اکنون به قیمت 1300 ریال به ازای هر کیلووات ساعت به مصرف کنندگان خانگی عرضه میکند.

ممکن است تصور شود که این بها، اینک در تابستان سال 90 و پس از هدفمندی به این شکل در آمده است. اینطور نیست! توجه داشته باشید که این قیمت با سال قبل، یعنی سال 89 و پیش از اجرای طرح هدفمندی یارانه ها، هیچ تفاوتی ندارد. شایان ذکر است که در حال حاضر، این تعرفه برای ماه های گرم مناطق گرمسیری 1100 درنظر گرفته شده است.

فرمول های جدید برای انواع تعرفه ها

پس از هدفمندی یارانه ها، اگرچه در متوسط بهای قیمت برق تغییر چندانی نسبت به سال 89 مشاهده نمی شود، اما نحوه محاسبه به طرز قابل توجهی متحول شده است. این محاسبه بهای برق مصرفی، در تعرفه های مربوط به بخش کشاورزی، روی دو مولفه اصلی نوع تولید واحد ها و میزان مصرف آنها، در بخش صنعت، روی میزان مصرف، زمان مصرف و نوع مصرف تکیه دارد و بر اساس آنها بهای نهایی قیمت برق محاسبه می شود.

در بخش مصرف خانگی، بدوا برای تعیین واحد بهای برق مصرفی، مصرف کنندگان برق در سراسر کشور در  پنج  گروه اصلی و 19 زیر گروه فرعی تعریف شدند، که پس از یک گروه عادی(که پایتخت را هم شامل می شود) به ترتیب از گرمسیر یک آغاز و به گرمسیر 4 ختم می شوند.

پس از تعیین قیمت پایه بهای برق مصرف خانگی، بر اساس جدول مورد اشاره در همین گزارش، میزان مصرف واحدهای مسکونی مورد توجه قرار گرفته و بهای برق مصرفی آنها به صورت پلکانی محاسبه می شود. جریمه ها و تخفیف هایی نیز ذیل فرمول محاسبه جدید در نظر گرفته شده است. گروه بندی ها را در جداول همین صفحه ملاحظه می کنید.

تعرفه مناطق غیر گرمسیری و مناطق گرمسیری در ماه های عادی

تعرفه مناطق گرمسیری 1

تعرفه مناطق گرمسیری 2

تعرفه مناطق گرمسیری 3

تعرفه مناطق گرمسیری 4

برای دیدن جدول در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید// محدوده قرارگیری مناطق چهارگانه // رنگ زرد: منطقه گرمسیری (1)، رنگ سبز: منطقه گرمسیری (2)، رنگ آبی کمرنگ: منطقه گرمسیری (3)، رنگ آبی پر رنگ: منطقه گرمسیری (4)

————————–

این گزارش در صفحه 4 روزنامه اعتماد، مورخ 15 تیرماه 1390 منتشر شد.

پیش نوشت: در کامپیوتر های مختلف ممکن است اعداد ممیز دار معکوس شوند، برای مثال  عدد  7/25   در حقیقت برابر است با  25ممیز7 . اگر در کامپیوتر شما این عدد معکوس شده، سایر اعداد را نیز معکوس در نظر بگیرید.

در سوم تيرماه 1384، محمود احمدي‌نژاد با شعار گسترش عدالت، ايجاد تحولات ساختاري در اقتصاد كشور به قصد اصلاح آن، حمايت از مستضعفان و. . . روي كار آمد. هنوز آن مصاحبه معروف دكتر محمود احمدي‌نژاد، كه آن روزها مثل امروز شناخته شده نبود در گوش بسياري از ما زنگ مي‌زند: «يعني مشكل كشور ما، شكل موي جوان‌هاست؟ يعني مشكل مردم ما اينه؟ جوان هر طور كه مي‌خواهد موي خود را بزند، به من و شما چه ربطي دارد؟ دولت بايد بيايد و اقتصاد را سامان بدهد. . . » و چه ساماني. . .
در اين دوران هر چه واردات خودروهاي لوكس، روز به روز افزايش يافت، به همان اندازه هم قيمت مواد غذايي ، كرايه وسايل نقليه عمومي و. . . رشد كرد. حسب قاعده، ماشين‌هاي 200 ميليون توماني را قشر مستضعف مصرف نمي‌كنند، مستضعفان هستند و گراني 70 تا 100 درصدي كرايه اتوبوس و چند برابر شدن قيمت نان.

افزايش قيمت مواد غذايي در «خردادماه امسال، در مقايسه با خرداد89» نسبت به افزايش قيمت «خرداد 89، نسبت به خرداد 88» بيش از 413 درصد بيشتر بوده؛ اين گراني فوق‌العاده را آمارهاي بانك مركزي مي‌گويد.

برای دیدن تصویر در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید

افزايش قيمت سالانه

اداره آمار بانك مركزي هر هفته گزارشي از متوسط قيمت خرده‌فروشي به رسانه‌هاي گروهي ارسال مي‌كند كه در آن فهرستي از قيمت مواد غذايي درج شده است. بر اساس اين جدول مي‌توان افزايش قيمت اقلام موجود را نسبت به زمان مشابه در هفته، ماه و سال قبل محاسبه كرد. آنچه در اكثر رسانه‌ها منتشر مي‌شود همين است.
اما با مراجعه به آرشيو سال‌هاي قبل و در مقايسه تغييرات سالانه آنها، يك نكته جلب‌توجه مي‌كند؛ درصد رشد سالانه امسال قيمت مواد غذايي، به طرز بي‌سابقه‌يي دگرگون شده است.
متوسط درصد رشد سالانه قيمت مواد غذايي در خردادماه، در سال‌هاي 87 تاكنون، 77/12 درصد است، اين در حالي است كه متوسط افزايش قيمت سالانه در خردادماه امسال، نسبت به سال گذشته 9/34 درصد ثبت شده است. به عبارتي افزايش قيمت‌ها در خردادماه امسال در مقايسه با سال قبل، بيش از 23/413 درصد بيشتر از افزايش قيمت مواد غذايي در خردادماه سال 89، نسبت به سال 88 است.
افزايش قيمت‌هاي خردادماه امسال، 29/173 بيشتر از ميانگين افزايش قيمت‌هاي سالانه در خردادماه سال‌هاي 87 تاكنون است.

ميانگين افزايش قيمت‌ها در هفته آخر خردادماه امسال، در مقايسه با هفته اول مردادماه سال 84 (ابتداي رياست‌جمهوري دكتر احمدي‌نژاد) حدود 180 درصد است. به ترتيب گروه‌هاي تخم‌مرغ با 307 درصد، ميوه 2/303 درصد، گوشت قرمز با 6/201 درصد، سبزيجات با 3/199 درصد، برنج با 191 درصد، روغن با 5/153درصد، قند و شكر با 5/146 درصد، لبنيات با 9/112 درصد، گوشت مرغ با 5/110 درصد و چاي با 4/71 درصد، در آخرين هفته خرداد ماه امسال، در مقايسه با نخستين هفته از نخستين ماه آغاز به كار دكتر احمدي‌نژاد افزايش قيمت داشتند. انگور، سيب گلاب و خربزه به ترتيب با 1/459 درصد، 8/384 درصد و 5/359 درصد در بين اقلام مورد بررسي در اينجا صاحب بيشترين افزايش قيمت‌ها و پنير پاستوريزه، پرتقال درجه يك و شير، به ترتيب با 2/33 درصد، 7/48 درصد و 6/66 درصد كمترين رشد قيمت‌ها را داشتند. ريز قيمت‌ها و تغييرات را مي‌توانيد در نمايه‌ها و جداول مشاهده كنيد.

براين‌اساس، درصد رشد قيمت‌ها در خردادماه سال 87، نسبت به زمان مشابه سال 86 برابر 34/7 درصد بوده است، در خردادماه سال 88، همزمان با انتخابات رياست‌جمهوري دهم، قيمت مواد غذايي نسبت به خرداد ماه سال قبل، تنها 04/2 درصد رشد دارد.
در خرداد سال 89، درصد رشد مواد غذايي نسبت به خرداد 88، به 8/6 درصد افزايش مي‌يابد.
در خرداد ماه امسال اما، ناباورانه شاهد افزايش حدود 35 درصدي مواد غذايي نسبت به زمان مشابه سال قبل هستيم. براساس جداول بانك مركزي در چهار هفته خردادماه امسال، مي‌توان چنين استنباط كرد كه قيمت مواد غذايي بطور متوسط 9/34 درصد نسبت بمدت مشابه سال قبل رشد داشته است.

افزايش قيمت‌هاي خردادماه  امسال

بر اساس آماري كه بانك مركزي براي چهار هفته خردادماه منتشر كرده است، مي‌توان نتيجه گرفت كه گروه تخم مرغ با ميانگين افزايش 5/141 درصدي در صدر افزايش قيمت‌ها و چاي با افزايش 8/5 درصدي پايين‌ترين افزايش قيمت را نسبت بمدت مشابه سال قبل داشته است.

بر اين اساس افزايش قيمت‌ها در خردادماه امسال، در مقايسه با خرداد سال 89، در گروه‌هاي يازده‌گانه اين گزارش به ترتيب افزايش قيمت عبارت است از: تخم‌مرغ با 5/141 درصد، ميوه با 7/57 درصد، روغن با 5/45 درصد، حبوبات با 6/27 درصد، برنج با 9/24 درصد، سبزيجات با 3/21 درصد، قند و شكر با 5/20 درصد، گوشت مرغ با 6/18 درصد، گوشت قرمز با 12 درصد، لبنيات با 6/8 درصد و چاي با 8/5 درصد.
نكته‌يي كه در اين بين حايز توجه است آن است كه 12 درصد افزايش قيمت گروهي مثل گوشت قرمز، چيزي حدود 1500 تومان است، اين در حالي است كه 20 درصد گروهي مثل قند و شكر، تنها حدود 240 تومان است.

جدول قیمت 44 قلم از مواد غذایی در ابتدای کار احمدی نژاد تا هفته اخر خرداد 90// واحد تمامی اقلام به جز: پنیر پاستوریزه، تخم مرغ، چای، روغن نباتی جامد و مایع که به ترتیب: بسته 450 گرمی، شانه دو کیلویی، بسته 500 گرمی، حلب 5 کیلویی و لیتر هستند، کیلو است. // قیمت ها به ریال است/// برای دییدن در ابعاد واقعی روی تصویر کلیک کنید

تفاوت تورم و گراني

تحليل آمار‌ها نشان مي‌دهد كه 413 درصد در واقع تورم نيست، بلكه «افزايش درصد رشد قيمت‌ها» از 8/6 (6ممیز8)درصد در خرداد 89، به 9/34  (34ممیز9) درصد در سال 90 است.
هنوز تورم خردادماه سال جاري اعلام نشده است و آخرين آمار‌هاي تفكيك شده بانك مركزي، مربوط به فروردين ماه سال جاري است. بر اساس جدول شماره يك شاخص كالاها و خدمات مصرفي مناطق شهري ايران (1383=100) تورم خوراكي‌ها مجموعا در فروردين 90، نسبت به فروردين 89، 7/25  (25ممیز7) درصد گزارش مي‌شود. شايان ذكر است، اين تورم در سال قبل (يعني فروردين 89، نسبت به فروردين 88) 1/14  درصد بوده است. (شاخص بهاي كالاها وخدمات مصرفي در مناطق شهري ايران، اداره آمار اقتصادي بانك مركزي، دايره شاخص بهاي كالاها و خدمات مصرفي، فروردين ماه 1390)

در واقع در اين شيوه محاسبه تورم، بانك مركزي گروه‌هاي خوراكي را در دسته‌بندي‌ها و اوزان غلات و نان با ضريب اهميت56/4 درصد، گوشت با ضريب اهميت74/6 درصد، ماهي و حيوانات دريايي با ضريب اهميت79/0 درصد، لبنيات و تخم پرندگان با ضريب اهميت47/3 درصد، روغن‌ها و چربي‌ها با ضريب اهميت97/0 درصد، ميوه‌ها و خشكبار با ضريب اهميت26/5 درصد، انواع سبزي، حبوب و فرآورده‌هاي سبزي با ضريب اهميت87/3 درصد، قند، شكر، مربا، عسل، شكلات و محصولات قنادي با ضريب اهميت27/1 درصد، نمك و ادويه، سس‌ها و چاشني‌ها و تركيبات خوراكي با ضريب اهميت32/0 درصد، دسته‌بندي كرده و بر اساس وزن (ضريب اهميت) هر كدام، آنها را محاسبه و مجموع آنها را به عنوان درصد تورم اعلام مي‌كند.

اما آنچه در اين گزارش به آن اشاره شده است، درصد رشد قيمت‌ها (بدون در نظر گرفتن ضريب اهميت آنها كه بانك مركزي از آن استفاده مي‌كند) است. در واقع مفهوم آن گراني هر كدام از كالاها، بر اساس قيمت آنها ـ و نه شاخص كلي گروه از كالا‌ها ـ است.

برای دیدن تصویر در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید

گراني در طول 6  سال گذشته

حالا سال، سال 1390 است. خيلي وقت از آن روزها گذشته كه بنزين زير صد توماني در ماشين‌ها مي‌ريختند، از آب براي شست و شوي ماشين استفاده مي‌كردند و. . . مشاغلي مثل دوره‌گردهايي كه به دنبال نان خشك‌ها، در منازل مي‌رفتند اصلا ديگر وجود ندارند.
مردم ايران بالاخره صرفه‌جويي را مي‌آموزند و چه آموزش گراني! واحد اين اعداد تومان يا ريال نيست، اينها درصد افزايش قيمت هستند. 459، 384، 359 و. . . اينها درصد افزايش قيمت اقلام خوراكي از در طول شش سال گذشته تاكنون هستند.
در آرشيو بانك مركزي، جدول خرده‌فروشي مواد غذايي تا قبل از خرداد 1386 موجود نيست، اما هنوز هم در آرشيو مطبوعات قيمت دوران سال 1384، به نقل از گزارش‌هاي بانك مركزي موجود است. در اين بخش مقايسه‌يي انجام شده بين قيمت مواد غذايي اعلامي از سوي بانك مركزي به نقل از خبرگزاري فارس در هفته اول مردادماه 1384، با هفته آخر خردادماه 1390.
ميانگين افزايش قيمت‌ها در هفته آخر خردادماه امسال، در مقايسه با هفته اول مردادماه سال 84 (ابتداي رياست‌جمهوري دكتر احمدي‌نژاد) حدود 180 درصد است. به ترتيب گروه‌هاي تخم‌مرغ با 307 درصد، ميوه 2/303 درصد، گوشت قرمز با 6/201 درصد، سبزيجات با 3/199 درصد، برنج با 191 درصد، روغن با 5/153درصد، قند و شكر با 5/146 درصد، لبنيات با 9/112 درصد، گوشت مرغ با 5/110 درصد و چاي با 4/71 درصد، در آخرين هفته خرداد ماه امسال، در مقايسه با نخستين هفته از نخستين ماه آغاز به كار دكتر احمدي‌نژاد افزايش قيمت داشتند. انگور، سيب گلاب و خربزه به ترتيب با 1/459 درصد، 8/384 درصد و 5/359 درصد در بين اقلام مورد بررسي در اينجا صاحب بيشترين افزايش قيمت‌ها و پنير پاستوريزه، پرتقال درجه يك و شير، به ترتيب با 2/33 درصد، 7/48 درصد و 6/66 درصد كمترين رشد قيمت‌ها را داشتند. ريز قيمت‌ها و تغييرات را مي‌توانيد در نمايه‌ها و جداول مشاهده كنيد.
ذكر اين نكته نيز بجاست، كه برخي اقلام موجود در گروه ميوه جات در دو جدول مرداد 1384و خرداد 1390، شايد به دليل تغيير فصل (كه در گزارش‌هاي هفتگي بانك مركزي نيز معمول است) موجود نبودند كه عملا محاسبه تغييرات قيمتي آنها ممكن نبوده، لذا نگارنده با توجه به نبود گزارش مزبور در آرشيو بانك مركزي، ناگزير شده اطلاعات آن را از آرشيو خبرگزاري‌ها تهيه كند، بنابراين تنها در گروه ميوه‌جات، مبناي محاسبه و گنجاندن اقلام، موجود بودن قيمت هر قلم كالا در هر دو تاريخ (هفته سوم خرداد 90 و هفته اول مرداد 90) و وجود آن در آرشيو خبرگزاري‌ها بوده است.

افزايش قيمت‌ها به كدام سو؟

در سوم تيرماه 1384، محمود احمدي‌نژاد با شعار گسترش عدالت، ايجاد تحولات ساختاري در اقتصاد كشور به قصد اصلاح آن، حمايت از مستضعفان و. . . روي كار آمد. هنوز آن مصاحبه معروف دكتر محمود احمدي‌نژاد، كه آن روزها مثل امروز شناخته شده نبود در گوش بسياري از ما زنگ مي‌زند: «يعني مشكل كشور ما، شكل موي جوان‌هاست؟ يعني مشكل مردم ما اينه؟ جوان هر طور كه مي‌خواهد موي خود را بزند، به من و شما چه ربطي دارد؟ دولت بايد بيايد و اقتصاد را سامان بدهد. . . » و چه ساماني. . .
در اين دوران هر چه واردات خودروهاي لوكس، روز به روز افزايش يافت، به همان اندازه هم قيمت مواد غذايي ، كرايه وسايل نقليه عمومي و. . . رشد كرد. حسب قاعده، ماشين‌هاي 200 ميليون توماني را قشر مستضعف مصرف نمي‌كنند، مستضعفان هستند و گراني 70 تا 100 درصدي كرايه اتوبوس و چند برابر شدن قيمت نان.
از قديم سيب زميني، نان و ماست يا تخم مرغ، طعام فرودست‌ترين اقشار جامعه بوده و جالب است كه در دولت حامي مستضعفان، نان چند برابر شده، سيب‌زميني 208 درصد و ماست باز 113 درصد و تخم مرغ هم كه 307 درصد افزايش قيمت داشته‌اند.
مردم آن روزها كه يك شانه تخم مرغ به قيمت 1400 تومان مي‌خريدند را ديگر تقريبا فراموش كردند. امروز هر شانه تخم مرغ بيش از 5500 تومان قيمت دارد. روزگاري در همين تهران، قيمت بربري 50 تومان بود؛ 50 توماني كه مردم تصور مي‌كردند، خيلي گران شده… اما آمدن آقاي احمدي‌نژاد و اصلاحات اقتصادي دولت ايشان، اگر در نگاه صاحب‌نظران محل نقد باشد، لااقل يك حسن داشت، مردم فهميدند «از اين هم گران‌تر مي‌شود» و اتفاقا، در دوره كسي كه شعار فرهنگي مي‌دهد چنين چيزي رخ نداد، افزايش قيمت‌هاي 400 درصدي، در دوران اين دولت اتفاق افتاده است.

منابع:

• متوسط قيمت خرده‌فروشي مواد خوراكي در تهران، خبرگزاري فارس، مورخ 9/5/1384، كد خبر: 8405090287
• گزارش متوسط قيمت خرده فروشي برخي از مواد خوراكي در تهران، اداره آمار بانك مركزي، هفته‌هاي چهارگانه خرداد سال‌هاي: 1387، 1388، 1389 و 1390.

——————–

این گزارش در روزنامه اعتماد، مورخ هشتم تیرماه 90، در صفحه 4 منتشر شد