واردات ابزار پزشکی؛ صادرات رب گوجه

اقلام وارداتی حیرت‌آور است. با توجه به اینکه این کشور، کشور توسعه‌یافته‌ای محسوب نمی‌شود، به نظر می‌رسد باید از آن اقلام کشاورزی یا معدنی به کشور وارد شود، اما در سال 1384، کالاهای صنعتی نیز به ایران از این کشور آفریقایی وارد شده است، اقلامی چون: دستگاه‌های برقی تشخیص بیماری، لامپ هاولوله‌های میكروویو، دستگاه‌های پخش صوت جیبی، ساعت، ماشین‌های محاسب و… در این سال، تراز تجاری ایران و زیمبابوه، 24 به 76‌درصد به نفع زیمبابوه سنگینی می‌کند.

تراز تجاری ایران و زیمباوه

این تراز تجاری ایران و زیمبابوه است.کشوری که محمود احمدی‌نژاد، به زودی قصد سفر به آن را دارد. ترازی که بررسی آن در سال‌های گذشته نوسان زیادی را نشان می‌دهد. کشوری در جنوب آفریقا با جمعیتی نزدیک به جمعیت استان تهران. واردات از این کشور 13 میلیون نفری به ایران، هرگز نتوانسته بیش از دو صدم درصد از کشورهای صادرکننده کالا به ایران را به خود اختصاص بدهد. از طرفی، جمهوری اسلامی هم هرگز بیش از دو دهم درصد (در بین همه کشورها) کالا به این کشور صادر نکرده است. این رابطه تجاری مثل بسیاری از مراودات تجاری نیست، به بیانی نمی‌توان گفت که کالای منحصر به‌فردی بین دو کشور رد و بدل شده است. زیمبابوه از توتون، پنبه کوهی، حیوان زنده و… تا ابزار پزشکی به ایران  صادر کرده و در مقابل نیز ایران از ماشین‌آلات کشاورزی، صنعتی و الکترونیکی تا گوجه‌فرنگی، صابون و شامپو به این کشور صادر کرده است. اما یک نکته درخور توجه است و آن تراز تجاری به نفع این کشور جهان سومی آفریقایی است. به بیان دیگر، ایران از این کشور جهان سومی نیز به سبک بسیاری از کشورهای دیگر جهان بیشتر وارد کننده است تا صادر کننده.

نمودار چگونگی رابطه تجاری دو کشور

1380
سال ابتدایی مورد بررسی این نوشتار است. تراز تجاری بین دو کشور به شدت به نفع زیمبابوه تنظیم شده است. این کشور تنها دو قلم کالا به ایران صادر کرده است: پنبه کوهی و توتون و تنباکو (و مشتقات آن)، این دو قلم ارزشی بالغ بر 4/9 میلیون دلار داشته است. در مقابل ایران اقلامی چون: سودسوزآور، موتورسیكلت، موم پارافین، انگور خشك‌كرده، فرش، گلیم، لوازم آشپزخانه، شستنی‌های توالت یا آشپزخانه و.. به ارزش 354 هزار دلار به این کشور وارد کرده است. سهم صادرات به زیمبابوه 0/008 درصد و سهم واردات از این کشور 0/02 درصد از بین کشورهای جهان است که با ایران رابطه تجاری داشتند.

1381
وضعیت تراز تجاری دو کشور در این سال 7درصد به نفع ایران تغییر می‌کند. زیمبابوه همچنان پنبه کوهی به ایران وارد می‌کند، اما جای توتون را گرافیت گرفته است. این دو قلم کالا، مجموعا 1/3 میلیون دلار ارزش داشته است، زیمبابوه در این سال 0/006 درصد از کل واردات به کشورمان را از آن خود کرده است. در مقابل ایران که در این سال وضعیت بهتری دارد، 233 هزار دلار انواع کالا نظیر همانکه سال 1380 به زیمبابوه صادر کرده بود، به این کشور آفریقایی صادر کرده است. اگرچه تراز تجاری دو کشور به نفع ایران شده است، اما هم صادرات و هم واردات کاهش چشمگیری نسبت به سال گذشته داشته است. اختلاف بین صادرات و واردات بین ایران و زیمبابوه در این سال برابر با  1/1  میلیون دلار است.

1382
در این سال، واردات از زیمبابوه رشد چشمگیری دارد، اما صادرات به آن کشور تغییر چندانی نکرده است. پنبه کوهی و توتون و تنباکو اقلام اصلی وارد شده از زیمبابوه هستند، اما در ردیف سوم، 200 کیلو حیوانات زنده (ذیل تعرفه 010690) به ارزش  9/3 هزار دلار به ایران وارد شده است. ارزش کل واردات از زیمبابوه حدود چهارمیلیون دلار بوده است و این حجم، تقریبا 0/01  از کل واردات ایران از کشورهای جهان است. در مقابل نیز ایران 571هزار دلار کالا نظیر: مواد شیمیایی، موتور سیکلت‌ها، فرش و کف‌پوش‌ها، میوه‌جات مثل: گوجه‌فرنگی، خربزه و شیرینی‌ها را به این کشور صادر کرده است.

1383
سال 83 است، سال برتری تجاری ایران نسبت به زیمبابوه، در هیچ سالی در هشت سال مورد بررسی در این گزارش، تراز تجاری ایران و زیمبابوه، این چنین به نفع ایران تنظیم نشده است. صادرات ایران به زیمبابوه  97‌ درصد این رابطه دو طرفه را به خود اختصاص داده است. از سوی دیگر، ارزش صادرات نیز به طرز بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. در این سال ایران 18  میلیون دلار کالا به این کشور جهان سومی صادر کرده، اقلامی چون: ماشین‌آلات کشاورزی و صنعتی، مواد شوینده و بهداشتی، فرش و وسایل الکترونیکی. سهم زیمبابوه از صادرات ایران نسبت به کل جهان در این سال 0/2 درصد است.  در مقابل واردات از زیمبابوه به طرز قابل توجهی کاهش یافته است. در این سال، این کشور مجموعا 499 هزار دلار توتون و تنباکو به ایران وارد کرده است. این یعنی  0/001 درصد از کل واردات ایران در آن سال.

1384
آنقدرها که صادرات به زیمبابوه کاهش یافته، واردات از آن افزایش نیافته است. در واقع، صادرات به این کشور نوسان حیرت‌آور خود را از دست داده است، اما در مقابل، واردات از آن رشد قابل قبولی نسبت به سال‌های مشابه داشته است.در این سال، مجموعا یک‌میلیون کالا از زیمبابوه به کشورمان وارد شده، اگرچه رشد واردات از زیمبابوه زیاد حیرت‌آور نیست، اما اقلام وارداتی حیرت‌آور است. با توجه به اینکه این کشور، کشور توسعه‌یافته‌ای محسوب نمی‌شود، به نظر می‌رسد باید از آن اقلام کشاورزی یا معدنی به کشور وارد شود، اما در سال 1384، کالاهای صنعتی نیز به ایران از این کشور آفریقایی وارد شده است، اقلامی چون: دستگاه‌های برقی تشخیص بیماری، لامپ هاولوله‌های میكروویو، دستگاه‌های پخش صوت جیبی، ساعت، ماشین‌های محاسب و… در این سال، تراز تجاری ایران و زیمبابوه، 24 به 76‌درصد به نفع زیمبابوه سنگینی می‌کند. ایران نیز در این سال اقلامی را چون گذشته، به ارزش 361هزار دلار به این کشور صادر کرده است. نکته قابل توجه آنکه، دیگر ماشین‌آلات صنعتی، صدرنشین اقلام صادراتی به زیمبابوه نیستند.

1385
صادرات ایران به زیمبابوه تقریبا نسبت به سال قبل نصف شده است، در مقابل واردات از آن کشور حدودا سه‌میلیون دلار افزایش داشته و به رقم کم‌سابقه  3/8 میلیون دلار رسیده است. البته شایان ذکر است، در این سال، به‌طور کلی واردات از تمامی کشورها افزایش داشته، با این حال سهم زیمبابوه از ارزش واردات کشورهای جهان به ایران 0/009 درصد است.
توتون تنباکو، فر و خوراک‌پز، ماشین ریش‌تراش و… اقلام وارداتی از زیمبابوه هستند. در مقابل: موتورسیکلت،کولرآبی، مواد شیمیایی، سوهان چوب و… اقلام صادراتی ایران به زیمبابوه هستند که ارزشی حدود 174هزار دلار را به خود اختصاص داده است.

1386
در این سال، واردات و صادرات هر دو به‌طرز قابل‌توجهی کاهش یافتند. رتبه ایران در تراز تجاری دو کشور بهبود یافته، سهم ایران از این مبادلات 88‌درصد است. 88‌درصد صادرات اقلامی نظیر: پسته، پیاز و موسیر، فرش و مواد شیمیایی به ارزش 338 هزار دلار. در مقابل زیمبابوه ابزارآلات صنعتی نظیر جعبه دنده، بلبرینگ و یراق آلات، وسایل تزئینی مثل شمع‌های جرقه‌زن و… به ارزش 48 هزار دلار به ایران وارد کرده است.

1387
در سال 1387 سهم ایران از مبادلات تجاری  دو کشور 48‌درصد است. 48‌درصد صادرات با ارزشی برابر با 285هزار دلار انواع: رنگ، موتور سیکلت، میوه‌جات، رب و آب‌میوه، آدامس و… در مقابل نیز زیمبابوه 309هزار دلار کالاهایی نظیر پروفیل، رادیاتور، قطعات و ماشین‌آلات صنعتی و… به ایران وارد کرده است.

1388
در سال 88، دوباره فاصله صادرات و واردات ایران و زیمبابوه افزایش می‌یابد. تنها تفاوت این دو حدود یک‌میلیون دلار است. سهم ایران 41‌درصد و سهم زیمبابوه 59‌درصد است. زیمبابوه اقلامی چون: توتون و تنباکو، اقلام صنعتی، مصنوعات نساجی و…به ایران به ارزش  3/5 میلیون دلار به ایران وارد کرده است. در مقابل ایران سهم 41درصدی خود را از این مبادلات با کالاهایی نظیر تراکتور، گاوآهن، مواد شیمیایی و… به ارزش 2/4 میلیون دلار پر کرده است.

میزان صادرات و درصد(از کل صادرات) به زیمباوه از ایران

میزان واردات و درصد(از کل واردات) از زیمباوه

تفاوت صادرات و واردات بین ایران و زیمباوه

*ارقام به دلار

* ارقام بر اساس آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران

———–

این گزارش در روزنامه پول، مورخ دوم اردیبهشت 1389 به چاپ رسید.

در محاصره بازرگانان سرخ

پرچم چین واردات و پرچم ایران صادرات به چین

وجود رابطه تجاری بین ایران و چین چیز غریبی نیست و هر کسی در هر جای ایران باشد، با یک نگاه گذرا به اطرافش حتما یکی از نمایندگان کشور چین را در اطراف خود خواهد یافت. از گوشی موبایل و قلم و کاغذ گرفته تا کارد آشپزخانه و وسایل پخت و پز و کیف و کفش و… همه جا جنس چینی هست. اما هر رفتی، آمدی دارد و تجارت یک‌طرفه زیاد به‌صرفه نیست.
رابطه تجاری بین ایران و چین از سال‌های ابتدایی انقلاب اسلامی رونق خود را آغاز کرد. به خاطر مسایل سیاسی حاکم بر جهان، ایران و چین یکدیگر را به عنوان دوستانی در سطح جهان یافتند و امروز دیگر ایران چینی شده، اما آیا چین هم ایرانی شده است، پاسخ این پرسش در بررسی آمار تجاری بین دو کشور نهفته است. واردات از چین، طی سالیان گذشته همیشه از صادرات به این کشور پیشی گرفته است. چین هم به مثابه سایر کشورها، از قافله افزایش صادرات به ایران عقب نمانده و به اندازه خودش به ایران کالا صادر کرده است و همان رشد دوبرابری واردات از سال 84 به بعد، در مورد چین هم صادق است.

1380
در این سال، میزان واردات از چین برابر با 862‌میلیون دلار بوده و در مقابل 177‌میلیون دلار نیز از ایران کالا به چین صادر شده است. اختلاف این دو برابر با 684میلیون دلار است و سهم ایران از این مبادله 17درصد صادرات به چین است. صادرات عمده ایران به چین در این سال عبارت است از مواد معدنی نظیر مس، آهن، سنگ سرب، مواد شیمیایی مثل متانول (الكل میلیك ) و محصولات پتروشیمی نظیر پلی‌كلروروینیل، پلی‌اتیلن، قیرنفت و… در مقابل نیز از کشور دوست یعنی چین، اقلامی نظیر ماشین‌آلات صنعتی و انواع موتورها، مواد نفتی فرآوری‌شده به جز نفت خام، کک و سایر محصولات مشتق از زغال‌سنگ، کالاهای الکترونیکی و… به کشور صادر شده است.

1381
در سال 81، صادرات به چین از طریق ایران تغییر چندانی نداشته است، اما در عوض رشد واردات از این کشور آغاز می‌شود؛ رشدی که در ادامه سیر صعودی دارد. در این سال، 978‌میلیون دلار کالا، نظیر آنچه در سال 80 به کشور وارد شده بود، به اضافه دانه‌های ذرت به ایران وارد شده است، این یعنی چیزی حدود یک‌میلیون دلار افزایش، سهم چین از واردات به ایران در بین سایر کشورهای واردکننده کالا به ایران 4/4‌درصد است و نسبت واردات به صادرات از چین به ایران مثل سال قبل حفظ شده است. در مقابل این واردات، ایران نیز چیزی حدود 198میلیون دلار کالا به چین صادر کرده است. صادراتی که رشدی نظیر واردات از چین داشته است؛ در این سال هم صادرات عمده ایران به چین را اقلام معدنی، شیمیایی و نفتی تشکیل می‌دهند.

1382
سرانجام آغاز رشد واردات از چین و سکون صادرات به این کشور فرا می‌رسد. در این سال اگرچه صادرات ایران به چین رشدی برابر با 33میلیون داشت، اما در مقابل واردات از این کشور رشدی برابر با 505میلیون دلار داشته است. با این رشد میزان واردات ایران از چین در سال 1382 به 4/1‌میلیارد دلار می‌رسد و در مقابل نیز  231میلیون دلار صادرات کالا از ایران به چین، سهم کشور ما از این معامله است. در این سال، اقلام مهم وارداتی از چین به ایران عبارت است از: انواع موتور و ماشین‌آلات صنعتی، محصولات کشاورزی و مواد شیمیایی نظیر حشره‌کش‌ها. در مقابل سهم 13درصدی ایران از این مبادلات به واسطه صادرات  اقلام معدنی اداشده است.

1383
طی سال 83 رشد صعودی واردات از کشور چین ادامه می‌یابد، اما هنوز به بالاترین سطح خود نرسیده است. در این سال اقلام وارداتی و صادراتی تفاوت چندانی نکرده‌اند، جز اینکه دستگاه‌های رادار وارد شده از چین به ارزش 402میلیون دلار، رتبه اول کالاهای وارداتی از چین را تشکیل می‌دهند. در خلال مبادلات تجاری دو کشور، سهم چین از واردات به ایران برابر با 88درصد و سهم ایران در صادرات به چین برابر با 12‌درصد است. صادرات به چین با 34‌میلیون دلار به 266‌میلیون دلار می‌رسد، اما در مقابل واردات از این کشور همراه با افزایش سهمش از مبادلات تجاری دو کشور با افزایش 486دلاری به رقم 9/1میلیارد دلار می‌رسد. البته باید یادآور شد، هرچند واردات از چین در این سال رشد چشمگیری داشته است، اما سهم چین از کل کشورهای واردکننده کالا به ایران، با 1/0‌درصد کاهش به 5/5‌درصد رسیده است.

1384
در سال 84، چین سهم خود را در واردات به ایران در بین سایر کشورهای واردکننده کالا به کشورمان با 5/5‌درصد حفظ کرده است، اما واردات به کشور به شکل فزاینده‌ای رشد دارد. در این سال، واردات چین به ایران، مجموعا با 189‌میلیون دلار افزایش به رقم 1/2‌میلیارد دلار می‌رسد. اقلام وارداتی چین به ایران بازهم در حال تغییر است. اگرچه رادار هنوز هم بین 20 قلم کالای اول قرار دارد، اما نکته قابل توجه، واردات 250تن دانه ذرت، توسط دولت به ارزش 7/41‌میلیون دلار است. 37‌میلیون دلار نیز بخش‌های
غیر دولتی ذرت از چین به کشور وارد کرده اند. سهم ایران در مجموع این مبادلات بهبود داشته و به 20‌درصد صادرات می‌رسد، در مقابل نیز سهم چین با کاهش 8درصدی به 80‌درصد واردات می‌رسد.

1385
بازهم کفه ترازوی مبادلات دوطرفه، به نفع ایران در حال تغییر است، اما هنوز به نصف نرسیده. سهم ایران در این بده‌بستان‌ها، با 9 پله افزایش به 29‌درصد می‌رسد و در مقابل، سهم چین با 9 پله کاهش به 71‌درصد تنزل می‌کند.
در این سال، کشور چین  مجموعا 6/2‌میلیارد دلار انواع کالا که اکثر آنها را ماشین‌آلات کشاورزی و وسایل نقلیه تشکیل می‌دهد، به کشورمان وارد کرده است. در مقابل نیز ایران با حدود 524‌میلیون دلار افزایش، حدود یک‌میلیارد دلار کالا به چین وارد کرده است. سهم چین در بین کشورهای صادرکننده به ایران با 8/0‌درصد افزایش به 3/6‌درصد می‌رسد. در سال 85، کماکان محصولات معدنی و شیمیایی عمده اقلام صادراتی از ایران به چین هستند.
سال 85، در واقع سال برابری رشد مبادلات دوطرفه تجاری ایران و چین به شمار می‌رسد. البته هنوز هم به نسبت افزایش همزمان واردات و صادرات، اختلاف یک و نیم‌میلیارد دلاری به نفع چین حفظ شده است.

1386
سال 86 سال اوج تفاوت مبادلات ایران و چین به نفع کشور دوست، چین است. در این سال برای اولین بار طی این دوره هشت ساله مورد بررسی، تفاوت واردات و صادرات به سه‌‌میلیارد دلار می‌رسد.  در سال 1386، میزان کل واردات ایران از کشور‌های جهان تنها هشت‌‌میلیارد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است، واردات ایران از چین نیز چیزی حدود 6/1‌میلیارد دلار افزایش نشان می‌دهد. در مقابل، صادرات ایران به چین، نه با شیبی صعودی نظیر واردات که با میزانی کمتر برابر با 190‌میلیون دلار به 2/1‌میلیارد دلار می‌رسد که البته در طی دوره هشت ساله مورد بررسی رقمی رشد قابل توجهی است.

1387
سال 87، در واقع نسبت صادرات به واردات از ایران به چین و از چین به ایران، دوباره به وضعیت سال 85 بازمی‌گردد. در این سال  سهم صادرات ایران به چین 29‌درصد و سهم واردات از چین 71‌درصد است. صادرات به چین(به نسبت سایر کشور‌های جهان) 3‌درصد رشد نشان می‌دهد و از مجموع 9/17‌میلیارد دلار صادرات ایران به کشورهای جهان، بیش از 2‌میلیارد آن به چین صادر شده است. سهم چین از صادرات ایران 1/11‌درصد است. صادرات به چین در این سال 759‌میلیون دلار افزایش داشته و برای اولین بار در این دوره هشت ساله به رقم بیش از دومیلیارد دلار می‌رسد. صادرات ایران به چین در سال 87 نیز همچنان اقلام معدنی و شیمیایی هستند.  اما همچون صادرات، واردات از چین نیز رشد قابل توجه و بی‌سابقه‌ای داشته است. در این سال واردات از چین با 677‌میلیون دلار افزایش به رقم 9/4‌میلیارد دلار می‌رسد که سهم 8/8درصدی از کل واردات به ایران را ازآن خود کرده است. سهم چین نسبت به کل واردکنندگان کالا به ایران نسبت به سال گذشته 1/0‌درصد رشد داشته است و اقلام وارداتی به کشور را بیشتر ماشین آلات کشاورزی تشکیل می‌دهد.
روند واردات و صادرات در سال 88 ( تا بهمن ماه) دگرگون می‌شود و در حالی که واردات از چین به ایران کاهش قابل توجهی را نشان می‌دهد، صادرات به این کشور همچنان در حال رشد است. در حالی که واردات از چین به کشورمان در سالی که گذشت حدود 868‌میلیون دلار کاهش داشته است، اما در مقابل، صادرات ایران به این کشور رشد بیش از 600‌میلیون دلاری داشته است و به نظر می‌رسد، در صورتی که این روند در سال جاری نیز ادامه پیدا کند، تراز تجاری ایران و چین اگر به نفع ایران سنگینی نکند، لااقل برابر شود.

میزان صادرات به چین

میزان واردات از چین

ارقام به دلار*

——————————

این گزارش در روزنامه پول مورخ 19 فروردین 1389 به چاپ رسید.

ترازي كه تراز نيست

در آمار گمرک، فقط اعداد و ارقام هستند که می توانند تعیین کننده باشند. اتفاق جالبی است؛ رشد چشم گیر واردات و کاهش قابل توجه صادرات به دشمن شماره یک کشور یعنی ایالات متحده آمریکا طی چهار تا پنج سال اخیر. آمار رسمی گمرک جمهوری اسلامي ايران حكايت از آن دارد كه در سال هاي 80 تا 85 صادرات کشور به امریکا، اگر بیشتر از واردات نبوده، کمتر هم نبوده است.  یعنی صادرات ما به آمریکا به میزان وارداتمان از آن کشور میچربیده.

روندی که در سال های 84 و 85 آرام آرام متوقف می شود و نهایتا در سال 87، به اوج خود می رسد. در این سال نسبت واردات و صادرات که در سال های 80 تا 84، به نفع ایران تنظیم شده بود، کاملا معکوس شده و فاصله صادرات و واردات دو کشور متخاصم به حدود 500 میلیون دلار رسید. در اینجا به مبادلات تجاری دو کشور متخاصم ایران و آمریکا پرداخته ایم.

سال 1380

در این سال، صادرات ما به آمریکا، بیش از وارداتمان بوده و فاصله این دو حدود 5/33 میلیون دلار بوده است. در اين سال ، عمده اقلام وارد شده به کشور از ایالات متحده آمریکا را، ابزار و ماشین آلات پزشکی پیشرفته، ماشین آلات صنعتی و دارو تشکیل می دهد، در همین سال، بخش عمده صادرات ایران به آمریکا را فرش، خاویار، محصولات کشاورزی نظیر خرما و خیار، فرآورده هایی نظیر کنسور ماهی تن، مبلمان و.. بوده است. حجم کل صادرات از ایران به آمریکا حدود 5/107 میلیون دلار، و حجم واردات ما از این کشور 8/73 میلیون دلار بوده است. در این سال آمریکا دررتبه 33 از بین 110 کشور وارد کننده کالا به ایران قرار دارد و دهمین کشور وارد کننده از ایران از بین 117 کشور به شمار می رود.

سال 1381

در سال 81، همچنان که واردات از کشور آمریکا به کشور کاهش میابد، صادرات به این کشور افزایش میابد. بر اساس اسناد، اختلاف بین صادرات و واردات در این سال برابر با 64 میلیون دلار است. در این سال، عمده صادرات ایران به آمریکا را، فرش و گلیم، خاویار و میگو و زعفران و تولیدات کشاورزی تشکیل می دهد و از طرف دیگر، در این سال نیز مثل سال قبل، اقلام وارداتی به ایران از آمریکا را انواع ماشین آلات و داروهای پزشکی تشکیل می دهد. در این سال، میزان صادرات به آمریکا حدود 7/24 میلیون دلارافزایش داشته و در مقابل، میزان واردات از این کشور 7/5 میلیون دلار کاهش نشان می دهد.

آمریکا دوازدهمین کشور مقصد صادرات کالا از ایران در سال 81 به ایران بوده است که  8/2 درصد از کل صادرات ایران را به خود اختصاص داده است. از طرفی، 3/0 درصد از کل واردات به ایران از طریق آمریکا انجام شده است، که آمریکا سی و سومین کشور وارد کننده کالا به ایران بوده است.

سال 1382

روند رشد صادرات به آمریکا و کاهش واردات از آن در سال 82 با شدت بیشتری ادامه میابد. اگر از ادبیات برخی از گروه های سیاسی استفاده کنیم، این سال سال عزت مبادلات تجاری بین ایران و آمریکاست. چراکه در این سال، میزان واردات ایران از آمریکا به کمترین سطح و میزان صادرات به آن به بالاترین سطح خود طی 8 سال گذشته می رسد.  در سال 82، میزان صادرات ایران به آمریکا با 7/5  میلیون دلار افزایش به رقم بی سابقه 138 میلیون دلار می رسد و در مقابل، میزان واردات ایران از آمریکا با 9/10 میلیون دلار کاهش به رقم 2/57  میلیون دلار می رسد که در 8 سال گذشته بی سابقه بوده است.  در این سال، اقلام عمده ای که از ایران به آمریکا صادر شده است عبارتند از: فرش و گلیم و سایر کفپوش ها، میگو و خاویار، زعفران، طلاجات و نقره جات و… و در مقابل نیز از آمریکا کالاهایی چون خمیر چوب و سایر فراورده های مشابه، ماشین الات و مواد شیمیایی به کشور وارد شده است.

در این سال، واردات کالا از آمریکا با 1/0 درصد کاهش به 2/0 درصد از کل واردات سال 82 می رسد، آمریکا سی و نهمین وارد کننده به ایران است. در مقابل، با 5/0 درصد کاهش، رتبه آمریکا، با دو چله صعود در بین کشورهای مقصد صادرات ایران به دهمین کشور می رسد.

سال 1383

اگرچه در این سال همچنان صادرات ایران به آمریکا بیش از واردات ما از آن کشور است، اما در این سال فاصله این دو رو به کاهش گذاشت؛ همزمان با کاهش صادرات به آمریکا، واردات ما از این کشور رو به افزایش می گذارد.

با اینکه در سال 82 سطح مبادلات تجاری دو کشور مورد بحث به نحو چشمگیری ـ به نفع ایران ـ مطلوب بود، اما در سال 83 میزان صادرات به آمریکا با 4/37  کاهش به رقم 100 میلیون دلار رسید و در مقابل میزان واردات از کشور آمریکا به ایران با 8/20 میلیون دلار افزایش به میزان 1/78 میلیون دلار میلیون دلار می رسد. صادرات و واردات نسبت به سال 81 به ترتیب (7/31) و 9/9میلیون دلار تغییر داشتند. در این سال هم به سیاق سال ها گذشته، اقلام صادراتی به آمریکا عبارت اند از: فرش و گلیم، میگو، زعفران و پسته و کالاهای وارداتی را نیز اقلامی نظیر انواع دارو، موادغذایی و برخی وسایل مورد استفاده در محاسبات تشکیل می دهند. در سال 83، سهم آمریکا از صادرات ایران 4/1 درصد و سهم ایران از واردات آمریکا 2/0 درصد است.

1384

طی این سال، میزان واردات و صادرات دوباره به وضعیت سال 1380 بازگشته است. در سال 84 کشور ما از آمریکا 98 میلیون دلار کالا وارد کرده است که نسبت به سال گذشته 9/19 میلیون دلار افزایش و نسبت به سال 80 ـ یعنی نقطه آغاز این دوره 8 ساله ـ 24 میلیون دلار افزایش داشته است. در مقابل نیز، میزان صادرات ایران به آمریکا با 5 میلیون دلار افزایش نسبت به سال قبل و 5/2 نسبت به سال 80 برابر با 105 میلیون دلار بود.  در این سال، اقلامی چون زعفران و محصولات خوراکی دریایی رتبه خود را در لیست اقلام صادراتی به آمریکا به طرز محسوسی از دست دادند. به طوری که در این سال، زعفران یازدهمین کالای صادراتی به آمریکا بوده است. از آمریکا نیز دارو و ماشین آلات به کشور وارد شده است. در سال 84، 2/0 درصد کل کالاهای وارداتی به ایران از طریق آمریکا به کشور وارد شده و در مقابل، صادرات به آمریکا با 4/0 کاهش، به یک درصد از کل صادرات ایران می رسد.

1385

سال 85، در واقع سال پایان دوران طلایی مبادلات تجاری ایران و آمریکا در بازه زمانی 8 ساله است. در این سال، آمارها سیری را اغاز می کنند که تا به حال نسبتا ادامه دارد و به طرز قابل توجهی کفه، صادرات و واردات ایران و آمریکا به نفع آمریکا سنگینی می کند. در این سال، 5/111 میلیون دلار کالا از آمریکا به ایران وارد شده است، این یعنی 4/13 میلیون دلار افزایش نسبت به سال 84، البته در مقابل نیز میزان صادرات ایران به آمریکا 9/115 میلیون دلار بوده، که حدود 10 میلیون دلار نسبت به سال گذشته افزایش داشته است، به بیانی دیگر، افزایش واردات نسبت به افزایش صادرات 4/3 میلیون دلار بیشتر بوده است.

در بین اقلام عمده صادراتی به آمریکا، دیگر از محصولات دریایی خبری نیست، زعفران بازهم افت رتبه داشته و به رتبه سیزدهم رفته و عمده کالاهای صادراتی به آمریکا را فرش و محصولاتی نظیر خشکبار تشکیل می دهند. در مقابل نیز اقلامی چون خمیرچوب، دارو و برخی ماشین الات به کشور وارد شده است، نکته قابل توجه واردات مستقیم حدود 13 میلیون دلار سیگار از آمریکا به کشور است که در سال های قبل سابقه نداشته است.

در این سال، صادرات ایران به آمریکا نسبت به کل صادرات، بازهم کاهش میابد و با  1/0 درصد کاهش به زیر یک درصد و 9/0 درصد می رسد. در مقابل واردات از آمریکا بدون تغییر 2/0 درصد از کل واردات را به خود اختصاص داده است.

1386

سال 86، سال آغاز افتراق صادرات و واردات بین دو کشور به نفع آمریکاست. در این سال، میزان واردات از آمریکا به رقم 170 میلیون دلار می رسد که تا زمان خودش بی سابقه بوده، البته چنان که در ادامه آمده است، این روند در سال بعد به شدت سیر صعودی خود را ادامه می دهد. به هر تقدیر، در این سال، واردات از آمریکا نسبت به سال گذشته 5/58 میلیون دلار و نسبت به ابتدای دوره مورد بحث در این گزارش یعنی سال 80 ،  96 میلیون دلار افزایش داشته است. در مقابل صادرات ایران به آمریکا با 28 میلیون دلار کاهش به 9/87 میلیون دلار رسیده است. در این سال، خمیر چوب، دارو و ادوات پزشکی عمده کالاهای وارداتی به کشور را تشکیل می دهند. نکته قابل توجه در این سال، واردات 9/11 میلیون دلار قطعات هواپیما و هلی کوپتر (ذیل تعرفه88033000) به کشور است، با توجه به تحریم ها و… واردات این دست کالاها مورد توجه قرار گرفته که در رتبه چهارم نیز قرار دارند.

در این سال، 269 هزار دلار طلاجات و نقره جات به آمریکا صادر شده، از طرفی دیگر، رتبه زعفران در لیست اقلام صادراتی به آمریکا بازهم سقوط کرده و در رتبه بیست و چهارم قرار گرفته است. در مقابل، پسته در رتبه سوم قرار دارد. اما روندی که در این سال آغاز شد، ادامه یافت و به طرز بی سابقه ای واردات از آمریکا به کشور افزایش و صادرات کاهش یافت.

در این سال، واردات از کشور آمریکا 1/0 درصد نسبت به کل واردات رشد دارد و در مقابل، صادرات ایران به این کشور با 3/0 درصد کاهش به 6/0 درصد نسبت به کل واردات می رسد.

1387

سال 87 را می توان بهترین سال برای آمریکایی ها و بدترین سال برای ایرانی ها دانست. در این سال، میزان واردات از آمریکا به رقم بی سابقه 1/563  میلیون دلار رسیده که نسبت به سال قبل 1/393 میلیون دلار افزایش داشته، نسبت به ابتدای دوره مورد بحث در این گزارش 2/489 میلیون دلار افزایش و 6/410 میلیون دلار بیشتر از میانگین واردات از آمریکا (برابر با 5/152 میلیون دلار) در این دوره است.

در مقابل نیز، صادرات به آمریکا با 23 میلیون دلار کاهش به رقم بی سابقه 8/64 میلیون دلار می رسد که نسبت به ابتدای دوره مورد بحث  6/42 میلیون دلار کاهش و نسبت به متوسط این دوره(برابر با 5/106میلیون دلار) 6/41 میلیون دلار کاهش داشته است.  در سال 87 سیر سقوط صادرات به آمریکا ادامه دارد، اینبار با 2/0 درصد کاهش، میزان صادرات ایران به آمریکا در بین تمامی کشورهای مقصد به 4/0 درصد می رسد. در مقابل نیز با 7/0 درصد رشد، واردات ایران از آمریکا برای اولین بار طی 8 سال گذشته به یک درصد از مجموع واردات می رسد.

این روند در سال 88 نیز ادامه یافته است، هرچند آمار قطعی واردات و صادرات امسال منتشر نشده است، اما آمار  گمرک تا دیماه نشان میدهد که هنوز روند واردات و صادرات به ابتدای دوره هشت ساله مورد بحث در این گزار نرسیده است. بر اساس این اطلاعات، میزان واردات ما از کشور آمریکا از ابتدای امسال تا دیماه 5/185میلیون دلار بوده و در مقابل 4/74 میلیون دلار از ایران به کشور آمریکا انواع کالاها صادر شده است.

رتبه آمریکا در صادرات

رتبه آمریکا در واردات

• ارقام به دلار
• كليه محاسبات بر اساس آمارهاي رسمي منتشر شده از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران(در سايت اتاق بازرگاني تهران) اخذ شده است.  
• اين گزارش در روزنامه پول مورخ 19 اسقند 1388، صفحه 15 به چاپ رسيده است.