ممکن نیست که در ایران زندگی کنید و حداقل یکبار از آن شوهای تبلیغاتی خودروسازان درباره تولید «خودروی ملی» را ندیده باشید. صفحات خودروی روزنامه ها پر است از مصاحبه ها و مقالاتی که از تولید ملی خودرو تجلیل می کنند.

شاید نگاهی به آمارهای گمرک کمی ناراحت کننده باشد، آنجا که نشان میدهد در سال 1391، سال تولید ملی، خودروسازان ایرانی از آلمان «پیچ» و از چین و امارات لنت و صفحه کلاچ «پیکان» وارد می کنند.

خودروسازان با تکیه بر تغییرات قیمت دلار در بازار، مدام قیمت محصولات خود را افزایش می دهند، از سوی دیگر با کاهش تولید کارخانه، اختلاف قیمت متوسط 22 درصدی در بازار خودروی سواری درست شده، اما نگاهی به قیمت دلاری که برای واردات قطعات مورد استفاده این صنعت گران قرار گرفته است، نشان می دهد که اگرچه دلار در صرافی ها طی یک سال گذشته زیاد نوسان داشته، اما برای آنها این نوسانات زیاد قابل توجه نبوده، همان پیچ را هم با دلار کمتر از 1300 تومان به کشور وارد کردند، این در حالیست که مردم عادی و مسافران برای خرید دلار باید بیش از 3 هزار تومان پول پرداخت کنند! در شرایطی که همه از تاثیر تحریم ها و قیمت ارز می گویند، واقعا واردات «لوله اگزوز» در اردیبهشت ماه از ایالات متحده امریکا ضروری بوده؟  واردات از کشورهای توسعه یافته توجیه دارد، اما واردات « انواع  رادياتور خودرو» از نیجر آنهم با دلار 1226 تومانی در شرایط فعلی چه ضرورتی داشته؟

خودروسازان، قیمت انواع خودرو را در آذرماه سال جاری نزدیک به 42 درصد به طور میانگین افزایش دادند. این افزایش قیمت اکثرا با توجیه افزایش نرخ ارز انجام شده است. این در حالیست که براساس آمار گمرک ج.ا.ا، بررسی میانگین قیمت دلاری که با آن قطعات خودرو به کشور وارد شده است، نشان میدهد میانگین قیمت دلاری که برای واردات قطعات خودرو به کشور صرف شده است با سال گذشته تفاوت چندانی نکرده و جز در آذرماه، که آن هم برابر 1850 تومان بوده است، از ابتدا تا آبان ماه سال جاری، واردات قطعات خودرو با دلار 1224 تومانی به کشور انجام شده است که حتی از نرخ 1226 هم کمتر است.

این گزارشی است از چگونگی واردات قطعات خودرو در نه ماهه سال نخست جاری و رانتی که خودروسازان در بازار آزاد ایجاد کردند، آنهم در سال تولید ملی.

واردات ماهانه 46 میلیون قطعات خودرو

در نه ماهه نخست سال جاری جمعا 474 میلیون دلار قطعات خودرو به کشور وارد شده، آمارها نشان می دهد به طور متوسط هر ماه 46 میلیون دلار قطعات خودرو به کشور وارد شده است، بیش از 60 میلیون واردات در خردادماه بیشترین و نزدیک به 25 میلیون دلار در شهریور ماه کمترین واردات قطعات خودرو به کشور را به خود اختصاص دادند.

در فروردین، اردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد، شهریور، مهر، آبان و آذر به ترتیب: 33، 52، 60، 48، 50، 24، 58، 44 و 40 میلیون دلار از این محصولات ذیل کدهای تعرفه: «87071010»، «87071090»، «87079010»، «87079020»، «87079030»، «87079090»، «87081010»، «87081090»، «87082100»، «87082910»، «87082990»، «87083011»، «87083019»، «87083021»، «87083029»، «87084010»، «87084020»، «87084040»، «87084090»، «87085011»، «87085019»، «87085021»، «87085031»، «87085039»، «87087011»، «87087019»، «87087021»، «87087029»، «87088010»، «87088090»، «87089110»، «87089190»، «87089210»، «87089290»، «87089311»، «87089319»، «87089321»، «87089329»، «87089410»، «87089490»، «87089500»، «87089921»، «87089929»، «87089931» و «87089939» به کشور وارد شدند.

برای دیدن جداول در ابعاد واقعی روی آنها کلیک کنید

ارز ارزان در اختیار قطعات خودرو

خودروسازان، قیمت انواع خودرو را در آذرماه سال جاری نزدیک به 42 درصد به طور میانگین افزایش دادند. این افزایش قیمت اکثرا با توجیه افزایش نرخ ارز انجام شده است. این در حالیست که براساس آمار گمرک ج.ا.ا، بررسی میانگین قیمت دلاری که با آن قطعات خودرو به کشور وارد شده است، نشان میدهد میانگین قیمت دلاری که برای واردات قطعات خودرو به کشور صرف شده است با سال گذشته تفاوت چندانی نکرده و جز در آذرماه، که آن هم برابر 1850 تومان بوده است، از ابتدا تا آبان ماه سال جاری، واردات قطعات خودرو با دلار 1224 تومانی به کشور انجام شده است که حتی از نرخ 1226 هم کمتر است.

اکثر مسئولان و خودروسازان داخلی علت افزایش قیمت تولیدات خود را افزایش قیمت ارز عنوان می کنند. این در حالیست که بررسی نه ماه واردات قطعات خودرو به کشور نشان از تغییرات چندانی در قیمت ارز ندارد.

اگرچه تغییرات قیمت ارز در یک سال گذشته غیر قابل انکار است، اما ظاهرا این تغییرات چندان دامان خودروسازان را نگرفته است.

در نگاهی کلی میانگین قیمت هر دلار برای واردات قطعات خودرو در نه ماهه اول سال جاری برابر 12 هزار و 862 ریال برابر هزار و 286 تومان بوده است. بالاترین قیمت دلار برای واردات قطعات خودرو در آذرماه برابر هزار و 851 تومان و پایین ترین قیمت مربوط به آبان ماه برابر هزار و 221 تومان است.

در فروردین ماه سال جاری، مجموعا 33 میلیون دلار قطعات به کشور وارد شده است که ارزش ریالی آنها در گمرک نزدیک به 405 میلیارد ریال ذکر شده است، میانگین قیمت هر دلار برای قطعات خودرو در فروردین ماه امسال برابر 12 هزار و 238 ریال یا هزار و 224 تومان بوده است.

در اردیبهشت ماه نیز میانگین قیمت هر دلار برای قطعات خودرو برابر 12 هزار و 256 ریال یا هزار و 227 تومان بوده است، این رقم حاصل 52 میلیون دلار واردات قطعات خودرو به ارزش 642 میلیارد ریال است.

در خردادماه نیز جمعا 60 میلیون دلار قطعات خودرو به ارزش ریالی 742 میلیارد ریال به کشور وارد شده است که بیانگر میانگین قیمت 12 هزار و 254 ریالی برابر هزار و 225 تومان است.

در تیرماه علی رغم تغییرات شدید قیمت ارز در بازار آزاد، همچنان دلار برای قطعات خودرو با نرخ پایین تر در نظر گرفته شده است. به طوری که در چهارمین ماه امسال ارزش ریالی 48 میلیون دلار 594 میلیارد دلار ثبت شده است که نشان از اختصاص دلار 12 هزار و 257 ریالی(هزار و 226 تومانی) برای واردات قطعات دارد.

در مردادماه میانگین قیمت هر دلار برای واردات قطعات خودرو برابر 12 هزار و 254 ریال، برابر هزار و 225 تومان ثبت شده است. در مرداد امسال جمعا 50 میلیون دلار قطعات خودرو به ارزش ریالی 613 میلیارد ریال به کشور وارد شده است.

در شهریور ماه، کلا 24 میلیون دلار قطعات خودرو به ارزش ریالی 304 میلیارد به کشور وارد شده که نشان دهنده اختصاص دلار 12 هزار و 260 ریالی(هزار و 226 تومانی) به واردات قطعات خودرو است.

میانگین قیمت هر دلار برای واردات قطعات خودرو در مهرماه امسال 12 هزار و 256 ریال یا هزار و 226 تومان در آمار گمرک ثبت شده است. این رقم حاصل واردات 59 میلیون دلار قطعات خودرو به ارزش ریالی 721 میلیارد ریال است.

در آبانماه امسال نزدیک به 45 میلیون دلار قطعات خودرو با ارزش ریالی 548 میلیارد ریال به کشور وارد شده که حکایت از اختصاص دلار 12 هزار و 213 ریالی(برابر هزار و 221 تومان) برای واردات قطعات خودرو دارد.

اما در آذرماه امسال شاهد تغییر بزرگی در قیمت دلار مورد استفاده در واردات قطعات خودرو هستیم. در این ماه جمعا 40 میلیون دلار قطعات خودرو به ارزش ریالی 750 میلیارد ریال به کشور وارد شده که نشان دهنده دلار 18 هزار و 515 ریالی برای واردات قطعات خودرو است.

برای دیدن جداول در ابعاد واقعی روی آنها کلیک کنید

واردات از چین تا نیجر

چین، کره جنوبی، ترکیه، امارات متحده عربی، فرانسه، ژاپن، آلمان، رومانی، ایتالیا و سوئد ده مبدا اصلی واردات قطعات خودرو در نه ماهه نخست سال جاری را به خود اختصاص می دهند. این مبادی به ترتیب: 31، 28، 9، 6، 5، 5، 4، 3، 3 و 2 درصد از مجموع ارزش واردات قطعات خودرو به کشور را به خود اختصاص دادند.

در این مدت مجموعا 126 میلیون دلار از چین، 114 میلیون دلار از کره جنوبی، 35 میلیون دلار از ترکیه، 26 میلیون دلار از امارات متحده عربی، 20 میلیون دلار از فرانسه، 19 میلیون دلار از ژاپن، 17 میلیون دلار از آلمان، 11 میلیون دلار از رومانی، 10 میلیون دلار از ایتالیا و 9 میلیون دلار از سوئد انواع قطعات خودرو به کشور وارد شده است.

همچنین 6 میلیون دلار از اسپانیا، 3 میلیون دلار از تایوان، 2 میلیون دلار از بلژیک، بیش از یک میلیون دلار از هند، بیش از 1 میلیون دلار از هلند و 1 میلیون دلار از سوئیس سایر مبادی واردات قطعات خودرو به کشور در نه ماهه نخست امسال را به خود اختصاص می دهند. ارزش واردات از مبادی دیگر به یک میلیون دلار نمیرسد، اما این کشورها به ترتیب ارزش عبارتند از: لهستان، عراق،  صربستان،  تایلند،  مالزی،  اتریش،  سوریه،  پرتغال، بلوروس ،  برزیل،  مراکش، کویت،  آذربایجان، هنگ کنگ،  عمان،  اسلوونی،  روسیه،  انگلیس،  سنگاپور،  ایالات متحده،  کانادا،  لبنان،  بلغارستان،  تاجیکستان و نیجر که روی هم رفته از آنها نزدیک به 2 و نیم میلیون دلار قطعات خودرو به کشور وارد شده است.

وقتی لنت پیکان هم در سال تولید ملی وارداتی است

در فروردین ماه امسال نزدیک به 5 هزار دلار «لوازم يدکي بدنه خودروسواري» با دلار هزار و 200 تومانی از چین به کشور وارد شده است. در تیرماه شاهد واردات نزدیک به 100 هزار دلار «شفت تاج خروسي ومهره مارپيچ جعبه فرمان وانت پيکان» از چین به کشورمان هستیم. قیمت دلاری که برای این واردات از آن استفاده شده 1226 تومان بوده است.

در مهرماه نیز بیش از 101 میلیون دلار صرف واردات «سيلندربدنه بوسترترمزپيکان وسيلندرقطعه  چرخ عقب» از چین با دلار 1226 تومانی شده است.

«کفشکی لنت ترمز» ظاهرا قطعه بسیار پیچیده ای است، که می بایست 145 هزار دلار از کشور با نرخ 1226 تومانی به چین فرستاده می شده!

بازهم در مهرماه نزدیک 100 هزار دلار 1226 تومانی از کشور خارج شده تا «صفحه کلاچ سواري پرايدوپيکان» از چین به کشور وارد شود.

در همین آذرماه نیز با دلار 1226 تومانی به گواه آمارهای گمرک انواع:  کاسه نمد-واشر-لوازم استارت -روکش سپر-سيني جلو، لنت ترمزسمند پيکان 405 نيسان پرايد زانتيا، لنت، رادياتوربخاري -جعبه فرمان -وايرشمع -آينه بغل، لنت ترمزجلوسواري سمند، لنت ترمزجلووعقب پژو206وجلوسمند، لنت ترمزخودروسواري، لنت ترمزوکمک فنروقالپاق چرخ سواري و… به کشور از چین وارد شده است.

صنعت خودروی کشور ظاهرا پیشرفت زیادی کرده که در فروردین ماه مجبور بودیم 20 کیلیو پیچ از آلمان با دلار 1226 تومانی وارد کنیم، در اردیبهشت ماه، واردات «پیچ» خالی از آلمان افزایش یافته و به 68 کیلو رسیده است!

لنت ترمز کالایی است که از آن در فروردین ماه 18 تن با دلار 1226 تومانی به کشور وارد شده است. واردات 9 کیلوگرم کمربند ایمنی با دلار 1226 تومانی به کشور از امارات هم حتما جزو ضروریات بوده است.

پیکان که در ایران قبر شد و تنها خودرویی است که فکر میکردیم کاملا در ایران تولید می شود، اما صبر کنید، در خردادماه امسال نزدیک 18 تن «کاورنيمه ساخته کلاچ پيکان وانت» از امارات بازهم با دلار 1226 تومانی به کشور وارد شده است. 7 تن «دوشاخه کشويي گاردان پيکان» هم در اردیبهشت امسال با دلار 1226 تومانی به کشور وارد شده است.  50 تن «شفت تاج  خروسي  جعبه فرمان  وانت  پيکان»، 20 تن «کرانويل وپينيون  وانت  پيکان» و… نمونه های دیگری از واردات قطعات خودرو به کشور با ارز دولتی است.

با این تفاسیر که از آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران بر می آید سوالی که ایجاد می شود این است که این «خودروهای ملی» که با تشریفات و جشن های باشکوه از آنها پرده برداری می شد کجا هستند، که حتی «پیچ» و لنت و … پیکان هم باید به کشور وارد شود!

قطعه سازان داخلی دقیقا مشغول تولید چه قطعاتی هستند و وضعیت اشتغال در این بخش چگونه است؟ این سوالی نیست که در اینجا بتوان پاسخ گفت، اما مسئولانی که آمارهای دقیق تری در دست دارند، حتما پاسخ آن را می دانند!

برای دیدن جداول در ابعاد واقعی روی آنها کلیک کنید

افزایش 67 درصدی قیمت خودرو

یک مقایسه انجام دهیم بین قیمت خودروهای سواری پرطرفدار در آذرماه سال جاری با آذرماه سال 1390. بر این اساس میانگین قیمت «کارخانه» خودروهایی که در ادامه خواهد آمد، در آذرماه امسال نسبت به آذرماه سال قبل 42 درصد افزایش داشته است!

در این بخش قیمت کارخانه و بازار آزاد حال حاضر 15 خودروی سواری و یک وانت بار با قیمت زمان مشابه سال قبل(هفته آخر آذر 1390) که بیشترین طرفدار را دارند مقایسه شده است. این بررسی نشان می دهد به ترتیب قیمت کارخانه ای خودرهای: ماکسیما، مزدا 3(تیپ 3 صندوقدار)، وانت باردو، ام وی ام(530)، سمند سورن، پراید (132)، تندر 90(e2)، پژو207 دنده ای، مگان(2000)، پژو 206 SD (V20)، پژو 206(تیپ5)، قشقایی(mid)، پژو 206(تیپ2)، پژو پارس (سال) و لیفان 620 بیشترین افزایش قیمت را در آذرماه امسال نسبت بهزمان مشابه سال قبل داشته اند.

از دیگر سو به ترتیب قیمت بازار آزاد خودروهای: ماکسیما، پژو207 دنده ای، پژو 206(تیپ5)، قشقایی(mid)، پژو 206 SD (V20)، پژو 206(تیپ2)، مزدا 3(تیپ 3 صندوقدار)، وانت باردو، لیفان 620، سوزوکی ویتارا(کلاس8)، مگان(2000)، ام وی ام(530)، تندر 90(e2)، پراید (132) و پژو پارس (سال) بیشترین رشد قیمت را داشته اند.

اختلاف قیمت بازار و کارخانه: پژو 206(تیپ2)، پژو پارس (سال)، پژو 206(تیپ5)، پژو207 دنده ای، قشقایی(mid)، مگان(2000)، ماکسیما، مزدا 3(تیپ 3 صندوقدار) و تندر 90(e2) به ترتیب از همه بیشتر بوده است. اطلاعات کامل را می توانید در جدول زیر مشاهده کنید.

این در حالیست که میانگین قیمت ارز در بخش واردات قطعات خودرو مثل بازار آزاد تغییر چندانی با سال گذشته نداشته است. به عبارتی خودرو با ارز دولتی 1226 تومانی تولید شده، اما خودروسازان اصرار دارند قیمت تمام شده را با قیمت ارز آزاد محاسبه کنند!

رانت 22 درصدی در بازار خودرو

از ابتدای امسال تا پایان آذرماه نزدیک به 582 هزار دستگاه خودروی سواری در کشور تولید شده است، بررسی قیمت کارخانه و بازار آزاد خودروهای سواری نشان میدهد هم اکنون بین قیمت کارخانه و بازار آزاد نزدیک به 22 درصد اختلاف وجود دارد.

این 22 درصد رانتی است که کاهش تولید خودرو سازان از یک سو و افزایش قیمت محصولات از سوی کارخانه ها از سوی دیگر  در بازار ایجاد شده است.

خود این رانت بازار جذابی است که نه مصرف کنندگان، بلکه دلالان حرفه ای و آماتور می توانند وارد آن شوند. قرار بود در سال تولید ملی، سمت و سوی فعالیت های اقتصادی به سمت تولید برود، این در حالیست که با این وضعیت بازار خودرو، علاوه بر بازارهایی نظیر: «سکه»، «طلا»، «مسکن» و «ارز» با چنین رانتی، خودرو نیز احتمالا به بازارهای قبلی خواهد پیوست.

این اختلاف قیمت 22 درصدی زمانی خطرناک می شود که گردش مالی صنعت خودرو نیز در نظر گرفته شود. صنعتی که به گفته معاون وزیر صنعت، معدن و تجارات در فروردین ماه سال جاری سالانه گردش مالی بالغ بر 90 هزار میلیارد تومان دارد.

———————–

این مطلب با تغییراتی در روزنامه شرخ مورخ 26 دیماه 1391 شماره 1648، صفحه 4 منتشر شد.

صنعت خودروی ایران در 9 ماهه نخست امسال “نصف” شد

این دیگر شکر نیست، درباره برنج هم حرف نمیزنیم! به این اعداد نگاه کنید: 140/259/1 به 518/676 رسیده است. هر کدام از این ارقام با زندگی، معیشت و آینده صدها، شاید هزاران نفر ارتباط دارد. پر بیراه هم نیست، ما درباره صنعتی حرف می زنیم که 10 درصد جمعیت فعال کشور را با خود درگیر کرده است.

همین خودروهای تهران، که احتمالا در آلودگی این روزهای پایتخت، شما هم غر غر راننده تاکسی ها را درباره تولید زیادشان شنیده اید، برای نزدیک به 2 میلیون و 400هزار نفر از جمعیت 24 میلیونی جمعیت فعال کشورمان شغل ایجاد کرده است.

ما درباره صنعتی حرف میزنیم که در یک دهه اخیر، توانسته بود نام ایران را جزو 20 کشور اول جهان بگنجاند، البته اینبار نه از آخر، بلکه از اول!

خودروسازی ایران که طبق آمار او آی سی ای، در 10 سال گذشته هر سال به طور میانگین بیش از 16 درصد رشد داشته، حالا با کاهشی نزدیک به 50 درصدی مواجه شده است و این یعنی بازگشت به جایی که 8 سال قبل بودیم.

ایرانخودرو، سایپا، پارس خودرو … همگی حالشان بد است، این وسط فقط حال مدیران خودروی چینی خیلی خوب است. آمارها که این را می گویند. هرچقدر کاردستی خطوط خلوت تولید ایرانخودرو و سایپا با کاهش های 40 و 50 درصدی روبرو شده، از سال 1388 به این سو، مدیران خودرو که مونتاژ خودروهای چینی با برند “ام وی ام” را در ایران به عهده دارد، هر سال (بعد از 1388) تولید خود را دوبرابر کرده است.

این گزارشی است از وضعیت صنعت خودروی کشورمان ایران در نه ماهه سال 1391، همان صنعتی که معاون اول رئیس جمهور می گفت اگر یک اخم کند، پژوی فرانسه را ورشکست خواهد کرد. از پژوی فرانسه که خبری در دست نیست، اما ابادی و ویرانی کارخانه ای در فرانسه، چیزی از وضعیت تولید خطوط داخلی ما کم نمی کند!

نگاهي به آمار توليد مديران خودرو نماینده برند چینی  “ام وی ام” در ايران و روند صعودي آن قابل توجه است. در شرايطي كه ساير برندها آرام آرام از بازار خودروي ايران كنار مي كشند، اين برند طي سال‌هاي گذشته و دقيقا همزمان با خروج و كاهش سهم برند هاي اروپايي از بازار ايران، سهم خود را افزايش داده است. در نه ماهه نخست سال های 1388، 1389، 1390 و 1391، مدیران خودرو به ترتیب سهمی بالغ بر: 25/0(0ممیز25)، 48/0(0ممیز48)، 36/1(1ممیز46) و 77/5(5ممیز77) درصد از کل تولید سواری کشور را به خود اختصاص داده است.

51 درصد پایین تر

بر اساس آمارهاي منتشر شده از سوی دفتر صنایع ماشین سازی و نیرومحرکه وزارت صنعت، معدن و تجارت، در آذرماه سال جاري مجموعا 72 هزار و 845 دستگاه خودرو توليد شده است كه در مقايسه با آذرماه سال قبل (توليد 148 هزار و 723 دستگاه در اذرماه سال 1390) شاهد كاهش 51 درصدي توليد كل خودروي كشور هستيم. همچنين از ابتداي امسال تا پايان آذرماه مجموعا 676 هزار و 518 دستگاه خودرو در كشور توليد شده است، ميزان توليد خودرو در نه ماهه سال قبل  يك ميليون و 259 هزار و 140 دستگاه بود كه نشان دهنده كاهش 3/46(46مميز3) درصدي توليد خودرو در نه ماهه سال جاري نسبت به مدت مشابه سال قبل است.

در آذرماه امسال مجموعا 60 هزار و 869 دستگاه خودروي سواري با كاهش 5/52(52مميز5) درصدي نسبت به اذر سال قبل و 11 هزار و 72 دستگاه وانت با كاهش 9/32(32مميز9) درصدي نسبت به سال قبل توليد شده است.

توليد ميني بوس و ميدل باس در آذرماه 4/98(98 مميز4) درصد، توليد اتوبوس 72 درصد و توليد كاميون و كشنده 3/75(75مميز3) درصد در آذرماه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل كاهش نشان مي دهد. همچنين در همين مدت توليد ون كاهش 100 درصدي داشته است.

از ابتداي امسال تا پايان آذرماه مجموعا 79 هزار و 951 دستگاه وانت، 142 دستگاه ميني بوس و ميدل باس، 732 دستگاه اتوبوس و 13 هزار و 753 دستگاه انواع كاميون و كشنده در كشور توليد شده است، توليد اين محصولات به ترتيب 7/42(42مميز7) درصد، 95 درصد، 4/63(63مميز4) درصد و 7/46(46مميز7) درصد نسبت به نه ماهه سال قبل كاهش داشته است.

برای دیدن جداول در ابعاد بزرگتر روی آنها کلیک کنید

مرگ تدریجی یک صنعت

مجموع توليد كارخانجات ايران خودرو در آذرماه سال جاري برابر 31 هزار و 395 دستگاه بوده است، اين كارخانه سال گذشته در آذرماه توليدي بالغ بر 56 هزار و 331 دستگاه خودرو داشته است، يعني توليد اين كارخانه در آذرماه نزديك به 44 درصد كاهش داشته است. گفتنيست ايرانخودرو در نه ماهه اول امسال جمعا 265 هزار و 268 دستگاه خودرو توليد كرده كه نسبت به مدت مشابه سال قبل كاهش 45 درصدي را نشان مي دهد.

سايپا ديگر خودرو خودروساز مطرح كشور در آذرماه جمعا 16 هزار و 42 دستگاه توليد داشته است، اين خودروساز در آذرماه سال 1390 توليدي برابر 25 هزار و 660 دستگاه داشته است كه نشان دهنده كاهش 4/58( 58مميز4) درصدي توليدي مجموع كارخانجات سايپا در آذرماه امسال نسبت به سال قبل است.

همچنين مجموع توليد اين كارخانه از ابتداي امسال تا آذرماه برابر 157 هزار و 280 دستگاه است، سايپا در نه ماهه سال قبل 331 هزار و 234 دستگاه توليد داشته، كه اين حاكي از كاهش 5/52(52 مميز5) درصدي توليد سايپا در نه ماهه اول امسال نسبت به سال قبل است.

پارس خودرو نيز كاهش 6/67(67مميز6) درصدي در آذرماه امسال نسبت به زمان مشابه سال قبل و 52 درصدي در نه ماهه اول امسال نسبت به زمان مشابه سال قبل داشته است.

اين خودرو ساز كه برندهاي نسبتا گران قيمت توليد داخل را عرضه مي كند در آذرماه امسال جمعا 9 هزار و 451 دستگاه توليد داشته است اين در حاليست كه  توليد اين كارخانه در آذرماه سال قبل برابر 29 هزار و 203 دستگاه بوده است، همچنين در نه ماهه سال قبل 247 هزار و 268 دستگاه مجموع توليد پارس خودرو بوده، اين تيراژ در نه ماهه نخست سال جاري به 118 هزار و 777 دستگاه تقليل يافته است.

گروه بهمن عرضه كننده انواع خودروي مزدا در كشور در آذرماه امسال تنها 139 دستگاه خودرو توليد كرده و از ابتداي امسال تا پايان آذر نيز هزار و 176 دستگاه توليد داشته است كه نشان از كاهش 62 درصدي توليد در آذرماه و 9/78(78مميز9) درصدي توليد در نه ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل است.

خودروسازان راين در آذرماه تنها 81 دستگاه توليد داشته كه نسبت به مدت مشابه سال قبل كاهش 1/71(71مميز1) درصدي را نشان ميدهد و در نه ماهه نخست امسال تنها 962 دستگاه توليد داشته است كه حاكي از كاهش 3/49(49مميز3) درصدي توليد اين كارخانه در نه ماهه نخست امسال نسبت به  سال 1390 است.

توليد خودروسازان: بم، صنعت پارس، زاگرس خودرو، سناباد خودرو، كرمان موتور و مرتب در سال جاري به صفر رسيده است.

برای دیدن جداول در ابعاد بزرگتر روی آنها کلیک کنید

مديران چيني ناجي سقوط

مديران خودرو عرضه كننده انواع خودروهاي چيني تحت برند “ام وي ام” و “چري” تنها برندي است كه از ابتداي امسال تا كنون توانسته تيراژ توليد خود را حفظ كند.

در شرايطي كه وضعيت ساير خودروسازان زياد مناسب به نظر نمي‌رسد، اين خودرو ساز در آذرماه امسال 3 هزار و 761 دستگاه خودرو مونتاژ و عرضه كرده است كه نسبت به توليد 2 هزار و 546 دستگاهي سال 1390 اين خودرو ساز توليد خود را بالغ بر 7/47(47مميز7) درصد رشد داده است.

مديران خودرو از ابتداي امسال تا پايان اذرماه جمعا 33 هزار و 581 دستگاه خودرو مونتاژ كرده است كه نسبت به توليد 14 هزار و 799 دستگاهي در نه ماهه نخست سال 1390 نشان دهنده رشد 9/126(126مميز9) درصدي است.

نگاهي به آمار توليد مديران خودرو در ايران و روند صعودي آن قابل توجه است. در شرايطي كه ساير برندها آرام آرام از بازار خودروي ايران كنار مي كشند، اين برند طي سال‌هاي گذشته و دقيقا همزمان با خروج و كاهش سهم برند هاي اروپايي از بازار ايران، سهم خود را افزايش داده است.

در نه ماهه نخست سال های 1388، 1389، 1390 و 1391، مدیران خودرو به ترتیب سهمی بالغ بر: 25/0(0ممیز25)، 48/0(0ممیز48)، 36/1(1ممیز46) و 77/5(5ممیز77) درصد از کل تولید سواری کشور را به خود اختصاص داده است.

در نه ماهه نخست سال های 1389، 1390 و 1391، تولید این برند چینی در کشورمان به ترتیب نزدیک به 129، 205 و 127 درصد رشد داشته است، این در حالیست که میانگین رشد تولید خودرو سواری در همین زمان و در همین سال ها به ترتیب برابر 17، 9 و 46- بوده است.

به عبارتی در حالی که وضعیت سایر خودروسازان سال به سال بدتر شده، وضعیت مدیران خودرو با شدت بالایی بهتر شده است!

توليد مديران خودرو در آذرماه سال هاي 1388، 1389، 1390 به ترتيب عبارت است از: 417 دستگاه، هزار و 22 دستگاه و 2 هزار و 546 دستگاه، همچنين در نه ماهه نخست سال هاي 1388، 1389 و 1390 اين نماينده كشور چين در ايران به ترتيب توليدي بالغ بر: 2 هزار و 121 دستگاه، 4 هزار و 853 دستگاه و 14 هزار و 799 دستگاه داشته است.

برای دیدن جداول در ابعاد بزرگتر روی آنها کلیک کنید

كاهش 43 درصدي توليد وانت

در بخش انواع وانت در آذرماه امسال جمعا 7 هزار و 930 دستگاه ايران خودرو، 2 هزار و 244 دستگاه زامياد، 894 دستگاه گروه بهمن و 4 دستگاه پارس خودرو توليد داشته اند. توليد وانت اين خودروسازان در آذرماه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل به ترتيب: 4/0(0مميز4) درصد رشد، 65 درصد كاهش، 2/56(56مميز2) درصد كاهش و 97 درصد كاهش داشته است.

3 دستگاه توليد اكيا دويچ، يك دستگاه زامياد و يك دستگاه سايپا ديزل مجموع توليد 5 دستگاهي ميني بوس و ميدل باس در آذرماه امسال را تشكيل ميدهند كه نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود  4/98(98مميز4) درصد كاهش نشان مي‌دهد. از ابتداي امسال تا پايان آذرماه جمعا 142 دستگاه انواه ميني بوس و ميدل باس در كشور توليد شده كه در مقايسه با توليد 2 هزار و 827 دستگاهي نه ماهه نخست سال 1390 نشان دهنده كاهش 95 درصدي توليد كارخانجات كشور است.

توليد نه ماهه نخست امسال در بخش ميني بوس و ميدل باس را خودروسازان: گروه بهمن با 42 دستگاه، زامياد با 39 دستگاه، سايپا ديزل با يك دستگاه، اكيا دويچ با 52 دستگاه و ستاره نيك آريا با 8 دستگاه تشكيل دادند.

كل توليد اتوبوس در آذرماه امسال برابر 54 دستگاه است كه نسبت به مدت مشابه سال قبل 72 درصد كاهش نشان ميدهد، از ابتداي امسال تا پايان اذرماه نيز مجموعا 732 دستگاه اتوبوس توليد شده است، اين در حاليست كه در نه ماهه نخست سال قبل توليد اتوبوس در كشور برابر 2 هزار و 6 دستگاه بوده كه نشان دهنده كاهش 5/63(63مميز5) درصدي توليد اين خودرو است.

ستاره نيك آريا با 5 دستگاه، سپهر ديزل كاوه با با 17 دستگاه، اكيا دويچ با 116 دستگاه، ياوران خودرو شرق با 17 دستگاه، عقاب افشان با 280 دستگاه رانيران با 277 دستگاه و ايران خودرو ديزل با 20 دستگاه، مجموع توليد اتوبوس در نه ماهه نخست امسال را تشكيل دادند. گفتني آنكه توليد ايران خودرو ديزل در اين مدت 2/88(88مميز2) درصد كاهش داشته است.

اتوبوس و کشنده ها به سختی نفس می کشند

كل توليد كشنده و كاميونت در اذرماه امسال برابر 845 دستگاه است، اين در حاليست كه در آذرماه سال قبل توليد كاميونت و كشنده در كشور بالغ بر 3 هزار و 415 دستگاه بود، اين يعني كاهش 3/75(75مميز3) درصدي توليد اين محصول در آذرماه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل، از ابتداي امسال تا پايان آذرماه نيز جمعا 13 هزار و 274 دستگاه كاميونت و كشنده در كشور توليد شده است كه نسبت به مدت مشابه سال قبل نزديك به 1/46(46مميز1) درصد كاهش داشته است.

توليد آذرماه كشنده و كاميونت كشور را رايان فن گستر ديزل با 28 دستگاه، گروه بهمن با 421 دستگاه، سايپا ديزل با 235 دستگاه، زامياد با يك دستگاه، ايران خودرو ديزل با 129 دستگاه و ارس خودرو ديزل با 31 دستگاه تشكيل مي دهند.

همچنين از ابتداي امسال تا پايان آذرماه نيز ارس خودرو ديزل هزار و 690 دستگاه، ايران خودرو ديزل دو هزار و 170 دستگاه، رخش خودرو ديزل 125 دستگاه، زامياد 466 سايپا ديزل 4 هزار و 169 دستگاه، كاريزان خودرو 586 دستگاه ، گروه بهمن 4 هزار و 36 دستگاه، آريا ديزل 32 دستگاه، فناوريهاي پيشرفته 8 دستگاه، رايان فن گستر ديزل 136 دستگاه و ماموت 335 دستگاه، كاميون و كشنده توليد كردند.

رشد حداکثری در اختیار سهم حداقلی

اگر بخواهیم سهم خودروسازان داخلی در تولید خودروی سواری را بررسی کنیم، آنگاه مجموعه کارخانجات ایران خودرو نزدیک به 46 درصد، سایپا بیش از 27 درصد، پارس خودرو بیش از 20 درصد، مدیران خودرو نزدیک به 6 درصد و سه خودرو ساز دیگر روی هم نزدیک به 1 درصد از مجموع خودروی سواری داخلی را در نه ماهه نخست سال چاری تولید کردند.

در این بین کارخانجات ایران خودرو سایپا و زیر مجموعه آن یعنی پارس خودرو که روی هم رفته بیش از 93 درصد تولید داخل را در انحصار خود دارند، با کاهش چشم گیر تولید مواجه بودند.

بالاترین رشد تولید که مربوط به برند چینی و نمایندگی آن در ایران یعنی مدیران خودرو است، کمترین سهم را از بازار مصرف داخل به خود اختصاص داده است.

برای دیدن جداول در ابعاد بزرگتر روی آنها کلیک کنید

سقوط، پس از یک دهه صعود

ماجرای غم انگیز آنجاست که صنعت خودروسازی ایران، جزو معدود صنایعی است که به هر تقدیر(حمایت ها و انحصار های دولتی و کمک های گمرک در حمایت از تولید داخل و…) در سال های گذشته هم سالانه با رشد قابل توجه و هم دارای سهم قابل توجه از تولید جهانی بوده است.

به طوری که در این موضوع، ایران لا اقل طی یک دهه گذشته به لحاظ کمی جزو عمده تولید کنندگان جهانی قرار گرفته بود. از سال 2002 تا سال 2012، به طور متوسط رشد سالانه تیراژ خودروی ایران بیش از 16 درصد بوده است، این در حالیست که میانگین رشد سالانه تولید در جهان بر اساس آمارهای بین المللی نزدیک به 4 درصد بوده است که حکایت از وضعیت خوب تولید ایران حداقل از نظر کمی دارد.

حتی در سال های 2008 و 2009 که تولید خودروی مجموع کشورهای جهان با کاهش قابل توجه مواجه شده بود، ایران همچنان به افزایش سالانه تولید خود ادامه داد، تا اینکه رشد سالانه تیراژ خودروی ایران در سال 2011 از نزدیک به 15 درصد در سال 2010 به نزدیک 3 درصدرسید!

هنوز  آمار مربوط به سال 2012 که به تازگی به پایان رسیده است توسط سازمان تولیدکنندگان وسایل نقلیه منتشر نشده است، اما با بررسی میانگین تولید ماهانه در سال 1390 و 1391 (که توسط وزارت صنایع ایران منتشر شده است) میتوان تخمین زد که تولید خودروی ایران در سال 2012 میلادی چیزی نزدیک به 846 هزار دستگاه خواهد بود.

این در مقایسه با تولید یک میلیون و 600 هزار دستگاهی ایران در سال 2011 میلادی، یعنی کاهش نزدیک به 51 درصدی تولید خودروی ایران در سال 2012، موضوعی که اگر بی سابقه نباشد، لااقل تاجایی که آمارها یاری میکنند کم سابقه است. این یعنی پرتاب شدن صنعت خودروی ایران به سال های 2004 و 2005، یعنی 7-8 سال قبل!

10 درصد جمعیت فعال کشور در زنجیره صنعت خودرو

صنعت خودرو سازی بخش های مهمی از صنایع دیگر را نیز تحت پوشش خود دارد. چنانکه بیش از 50 نوع صنعت مستقیم و بیش از 60 نوع صنعت غیر مستقیم با خودروسازی در ارتباط هستند.

در جهان بیش از 10 میلیون نفر به طور مستقیم در صنعت خودروسازی مشغول به کار هستند و بالغ بر 6 درصد اشتغال صنعتی در کشورهای جهان وابسته به این صنعت است. شمار افرادی که در ۳۶ کشور جهان به طور غیرمستقیم به این صنعت وابسته هستند بیش از ۵۰ میلیون نفر است.

در کشورمان نیز در کنار سه خودرو ساز ایران خودرو، سایپا و پارس خودرو و خودروسازهای دیگر، یک هزار و ‌٢٠٠ شرکت قطعه‌ساز در کشور وجود دارد که اشتغال ایجاد شده توسط این صنعت و زنجیره تامین آن حدود ‌٧٠٠ هزار نفر است و به صورت غیرمستقیم نیز حدود دو میلیون و ‌٤٠٠ هزار نفر در صنعت خودروی کشور فعال هستند.

به عبارتی تقریبا می توان گفت به ازای هر خودرو دو شغل ایجاد می‌شود. از دیگر سو حدودا دو هزار و ‌٢٥٠ تعمیرگاه مجاز در کشور وجود دارد که ١٥٠٠ نمایندگی مجاز فروش را در خود جای داده است و پراکندگی آن کشور را در بر گرفته است.( ۲۶ تیرماه ۱۳۹۱، دنیای صنعت)

اگرچه عرضه(مونتاژ) خودروهایی نظیر” ام وی ام ” و ناچاری مصرف کنندگان داخلی بخشی از نیاز بازار مصرف را پاسخگوست، اما باید توجه داشت که کل اشتغال ایجاد شده توسط این شرکت بنابراعلام سایت رسمی شرکت چیزی نزدیک به هزار و 500 نفر است، حتی اگر آمار 700 هزار شغل درگیر با صنعت خودروی کشور را نیز در نظر نگیریم، این تعداد تقریبا 3 درصد کارکنان کارخانه ای مثل ایران خودرو است!

کاهش نزدیک به 50 درصدی تیراژ خودرو در سال 2012، قطعا روی اشتغال کارگران، تکنسین ها و مهندسان و مشاغل غیر مستقیم دیگر درگیر با این صنعت تاثیر خواهد گذاشت.

2 میلیون و 400 هزار نفر، که تخمین زده می شود در بخش های مختلف زنجیره صنعت خودروسازی کشور به طور مستقیم و غیر مستقیم فعال باشند، جمعیت فعال ایران بر اساس آخرین آمارها(بهار 1389) نزدیک به 24 میلیون نفر تخمین زده می شود. بر این اساس شاغلین حوزه صنعت خودروسازی چیزی نزدیک به 10 درصد جمعیت فعال کل کشور را به خود اختصاص می دهند که در جای خود حائز اهمیت است.

بدیهی است با این سهم هرگونه تغییر در این صنعت، تبعات اجتماعی نیز در پی خواهد داشت. علاوه بر تمام اینها، کاهش تولید خود به تغییرات قیمت محصول در بازار آزاد می انجامد، محصولات دست دوم جای تولیدات دست اول کارخانجات را گرفته و… مشاغل جدید و کاذبی نظیر دلالی در این بین از یک سو و رانت حاصل از اختلاف قیمت محصولات از کارخانه تا بازار آزاد از دیگر سو نیز ایجاد می شوند که این بحث در اینجا نمی گنجد.

اما آنچه مسلم است، اینکه اینها فقط چند عدد روی کاغذ نیستند، هر کدام از ارقام آن، با زندگی، معیشت و آینده هزاران نفر ارتباط مستقیم دارد، صنعت خودروسازی ایران مانند صنایع دیگر نیست که بتوان به راحتی جای آن را با واردات پر کرد، هرچند این روزها واردات هم به دلایلی مثل سال های قبل صورت نمی گیرد.

——————————-

این گزارش با تغییراتی در روزنامه شرق مورخ 20دیماه 1391 شماره 1644 در صفحه 4 منتشر شد

وضعیت تجارت خارجی ایران در 11ماهه سال 2012 و 9ماهه اول سال 1391 منتشر شد. این گزارش از جهات بسیاری حایز توجه است، از یک سو شاهد رشد 12 هزار و 446 درصدی واردات گندم در 9 ماهه نخست سال‌جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل هستیم و از دیگر سو، صادرات شبه‌نفتی که در سال‌های قبل، اصلی‌ترین دلیل بالا رفتن تراز تجاری و آمار صادرات بود، به طرز محسوسی کاهش یافته است.

از عراق هم خبر می‌رسد که وزارت بازرگانی این کشور قصد دارد واردات خودرو از ایران را متوقف کند؛ حذف عراق از مقاصد صادرات خودرو ایران، یعنی تنها 600 دستگاه در ته کیسه خودرو صادراتی ایران باقی خواهد ‌ماند.

بنا براین گزارش که توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران منتشر شده است، تراز تجاری منفی کشور در 11ماهه نخست سال 2012 میلادی برابر 21 میلیارد و 619میلیون دلار بوده که نتیجه 52 میلیارد و 704 میلیون دلار واردات در مقابل 31 میلیارد و 85 میلیون دلار صادرات است.

صادرات ایران در 11 ماهه سال 2012 برابر 62 میلیون و 526 هزار تن به ارزش 31 میلیارد و 85 میلیون دلار بوده و در مقابل واردات کشور در همین زمان برابر 38 میلیون و 519 هزار تن به ارزش 52 میلیارد و 704 میلیون دلار بوده است.

صادرات در این مدت از نظر ارزش 36/8 (8ممیز36) درصد و از نظر وزن 54/7 (7ممیز54) درصد رشد داشته است و در مقابل، واردات از نظر وزن 20/10(10 ممیز20) درصد رشد و از نظر ارزش 05/6 (6ممیز05) درصد کاهش داشته که نشان‌دهنده کم‌ارزش شدن اقلام وارداتی است.

مجموعا از بین 193 کشوری که ایران با آنها در 11ماهه سال 2012 مبادلات تجاری داشته است، تراز بازرگانی با 97 کشور مثبت و با 96 کشور منفی بوده است. کشورهایی که ایران در سال 2012 به آنها بیش از واردات کالا صادر کرده است، عبارتند از: عراق، افغانستان، هند، ترکمنستان و پاکستان.

تراز تجاری مثبت ما (حاصل تفریغ صادرات از واردات به هر کشور) با این کشورها به ترتیب از این قرار است: عراق پنج میلیارد و 681 میلیون دلار، افغانستان دو میلیارد و 565 میلیون دلار، هند یک میلیارد و 14 میلیون دلار، ترکمنستان 504 میلیون دلار و پاکستان 479 میلیون دلار.

مجموع تراز مثبت ما با این پنج کشور برابر 10 میلیارد و 243 میلیون دلار است که سهم 25/76 (76ممیز25) درصدی از کل تراز تجاری مثبت کشورمان را به خود اختصاص داده و 92 کشور دیگری که تراز تجاری‌مان با آنها مثبت بوده و اغلب از کشورهای گمنام هستند، سر جمع 75/23(23ممیز75)درصد از تراز تجاری مثبت ایران را به خود اختصاص دادند.

به عبارتی درحالی که تراز تجاری ما با این پنج کشور ارزشی بالغ بر 10 میلیارد دلار دارد، با 92 کشور دیگر تنها چیزی حدود سه میلیارد تراز تجاری مثبت داریم که خود حاکی از عدم توزیع گسترده مبادلات تجاری ما با جهان است، به طوری که برای مثال اگر دو کشور از این پنج کشور تجارت خارجی خود را با ما به حالت تعلیق درآورند، دیگر از این تراز تجاری مثبت هم خبری نیست!

تنها سه کشور اولی که تراز تجاری ایران با آنها منفی است (واردات از آنها بیش از صادرات به آنهاست) با مجموع تراز تجاری مثبت ما با کل 97 کشور جهان برابری می‌کند!

پنج کشور اولی که تراز منفی تجاری 35 میلیارد و 37میلیون دلاری کشورمان در سال 2012 را رقم زدند به ترتیب عبارتند از: امارات متحده عربی با هفت میلیارد و 796 میلیون دلار، کره جنوبی با سه میلیارد و 88 میلیون دلار، ترکیه با دو میلیارد و 848 میلیون دلار، سوییس با دو میلیارد و 840 میلیون دلار و چین با دو میلیارد و 667 میلیون دلار، این پنج کشور روی هم تراز تجاری منفی 19 میلیارد و 239 میلیون دلاری را برای اقتصاد کشورمان در سال 2012 رقم زدند که چیزی حدود 9/45 (45ممیز9) درصد از کل تراز تجاری منفی ایران را به خود اختصاص داده است.

سایر کشورهایی هم که واردات از آنها بیش از صادرات به آنها بوده روی هم رفته 1/45 (45ممیز1)درصد از این زیان تجاری ایران را از آن خود کردند.

برای دیدن جداول در ابعاد واقعی روی آنها کلیک کنید

واردات خام

اقلام عمده وارداتی در 11 ماهه نخست سال میلادی 2012 اخبار خوبی را حکایت نمی‌کنند، شاید واردات اقلامی با تکنولوژی بالا توجیه مناسبی برای خروج ارز از کشور باشد، اما سه قلم عمده وارداتی در 11 ماهه نخست 2012 حکایت از موضوع دیگری دارد.

در این مدت ما سه میلیون و 201 هزار تن آهن و فولاد به ارزش دو میلیارد و 227 میلیون دلار به کشور وارد کردیم، که از نظر ارزش 22/4 (4ممیز22) درصد و از نظر وزن 31/8 (8ممیز31)درصد از کل واردات را به خود اختصاص داده است.

آهن و فولاد وارداتی به ایران ـ به دلایل نامعلوم ـ به شدت ‌گران شده است. یک ضرب و تقسیم ساده نشان می‌دهد هر تن فولاد و آهن در 11 ماهه نخست سال 2011 (3 میلیون و 969 هزار تن به ارزش دو میلیارد و 671 میلیون دلار) چیزی برابر 673 دلار بوده است، این در حالی است که میانگین قیمت هر تن آهن و فولاد وارداتی به کشور در 11 ماهه نخست سال 2012 برابر 696 دلار بوده، که حاکی از رشد 4/3 (3ممیز4)درصدی قیمت مهم‌ترین کالای وارداتی به کشور است.

دومین کالای عمده وارداتی به کشور در 11 ماهه نخست سال 2012 میلادی گندم بوده، در این مدت چهارمیلیون و 688 هزار تن گندم به ارزش یک میلیارد و 693 میلیون دلار به کشور وارد شده است. اگر در تقویم شمسی این واردات را نگاه کنیم، یعنی واردات گندم در 11 ماهه نخست امسال چیزی نزدیک به 12 هزار و 446 درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل (فروردین تا آذر 1390) رشد داشته است.

رشد 16 هزار درصدی سهم گندم

سهم گندم از کل واردات در 11 ماهه نخست سال 2011 از نظر ارزش 02/0(0ممیز02)درصد بوده، این در حالی است که در 11 ماهه سال2012 این سهم به 21/3 (3ممیز21)درصد رسیده، همچنین سهم گندم از نظر وزن از کل واردات در 11 ماهه نخست سال 2011 برابر 11/0 (0ممیز11) درصد بوده که این سهم در 11 ماهه نخست سال 2012 به 17/12 (12ممیز17)درصد رسیده است. به عبارتی سهم واردات گندم در 11 ماهه نخست سال 2012 از ارزش کل واردات کشور نزدیک 16 هزار درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته است. دانه ذرت دامی سومین قلم عمده وارداتی به کشورمان است.

این محصول به میزان چهار میلیون و 284 هزار تن و به ارزش یک میلیارد و 558 میلیون دلار در 11 ماهه نخست سال 2012 به کشور وارد شده که سهمی نزدیک به 96/2(2ممیز96)درصد از مجموع ارزش کل واردات و 12/11 (11ممیز12)درصد از وزن کل واردات به کشور را به خود اختصاص داده است. واردات این محصول نسبت به مدت مشابه سال قبل از نظر وزن 69/28 (28ممیز69) درصد و از نظر ارزش 76/33 (33ممیز76)درصد رشد داشته است. نزدیک به 23 درصد از واردات به کشورمان در 11 ماهه نخست سال 2012 میلادی به کشور امارات متحده عربی اختصاص داشته است.

در این مدت ما هشت میلیون و 261 تن کالا به ارزش 11 میلیارد و 997 میلیون دلار از این کشور عربی همسایه واردات داشته‌ایم. پس از امارات چین قرار دارد که سهمی 14 درصدی از بازار واردات به ایران را به خود اختصاص داده است، واردات سه میلیون و 172 تنی به ارزش هفت میلیارد و 460 میلیون دلار از چین، کارنامه مبادلات تجاری ما با چین در این مدت است. کره جنوبی سومین شریک در بازار ایران است، در 11 ماهه نخست سال 2012 از این کشور مجموعا دو میلیون و 389 هزار تن کالا به ارزش چهار میلیارد و 451 میلیون دلار وارد کردیم.

ترکیه با واردات چهارمیلیارد و 267 میلیون دلاری و سهم هشت درصدی، سوییس با واردات دو میلیارد و 860 میلیون دلاری و سهم پنج درصدی در رتبه‌های بعدی قرار دارند. نکته آنکه سهم امارات از بازار واردات ایران در 11 ماهه نخست سال 2011 بیش از 32 درصد بوده که حالا به نزدیک 23 درصد رسیده است و در مقابل سهم چین از نزدیک 11 درصد، به 14 درصد رسیده است، همچنین سهم کره جنوبی نیز از هفت درصد به هشت درصد ارتقا یافته و ترکیه و سوییس نیز سهم خود را به ترتیب ازپنج و چهار درصد به هشت و پنج درصد افزایش دادند.

برای دیدن جداول در ابعاد واقعی روی آنها کلیک کنید

عراق، همه تخم‌مرغ‌ها در یک سبد

در 9 ماهه نخست سال 1391 مجموعا 44 هزار و 82 دستگاه خودرو سواری به ارزش 252 میلیون و 394هزار دلار به کشور عراق صادر شده است. این یعنی نزدیک به 99 درصد از مجموع صادرات خودرو سواری ایران به جهان (در 9 ماهه نخست سال 1391 مجموعا از ایران 44 هزار و 682 دستگاه خودرو به ارزش 256 میلیون و 848 هزار دلار به جهان صادر شده است) به این کشور همسایه انجام شده است.

از دیگر سو در 9ماهه نخست سال 1391 مجموع ارزش صادرات ما به عراق برابر چهارمیلیارد و 595 میلیون دلار بوده است. یعنی چیزی نزدیک به 4/5 (5ممیز4)از کل صادرات ما به عراق در این مدت همین خودروها بوده که اتفاقا صادرات آن با حرف و حدیث‌های زیادی در ایران هم همراه بوده است.

حال روز گذشته سایت اینترنتی وزارت بازرگانی عراق اعلام کرد این وزارتخانه قصد دارد واردات خودروهای ایرانی به عراق را متوقف کند! عدنان الشریفی مدیرکل شرکت بازرگانی خودرو وابسته به وزارت بازرگانی عراق در بیانیه‌ای اعلام کرد: این شرکت واردات خودروهای ایرانی پراید، سمند و غیره را متوقف کرده است.

در سال آینده میلادی (2013) انواع محصولات خودروسازان جهانی و معروف از جمله نیسان وارد خواهد شد. الشریفی افزود: دولت عراق، خودروهایی وارد خواهد کرد که با شرایط عراق همسان باشند. از جمله اینکه این خودروها باید دارای موتورهایی باشند که با سوخت مصرفی در عراق، سازگار باشند.

وی ادامه داد: خودروسازان کره‌ای و ژاپنی 97 درصد از درخواست‌ها و ملاحظات فنی مورد نظر وزارت بازرگانی عراق در زمینه تولید خودروها و صادرات آنها به عراق را برآورده کرده‌اند.

خودروهای ساخت شرکت‌های ایرانی از جمله پراید، سمند، پژو و روآ از سال 2008 تاکنون از طریق وزارت بازرگانی عراق وارد این کشور می‌شوند. اگر عراق از سبد مقاصد صادرات خودرو ایران حذف شود، اتفاق مهمی خواهد افتاد، یعنی صادرات خودرو ایرانی که در 5،4 سال قبل با سر و صدا و تبلیغات گسترده همراه بود، ناگهان سقوط خواهد کرد.

پیش از عراق نیز سوریه که جزو مقاصد اصلی صادرات خودرو ایرانی بود از این سبد حذف شده بود. حال اگر سهم عراق را از این صادرات حذف کنیم، صادرات ایران در 9ماهه نخست سال 1391 چیزی نزدیک به 600 دستگاه خواهد بود که به شوخی شبیه است!

برای دیدن جداول در ابعاد واقعی روی آنها کلیک کنید

صادرات شبه‌نفتی چاقوی دولبه

شانزدهم اسفند سال قبل، در صفحه پنج‌ همین روزنامه گزارشی تحت عنوان «کفه سنگین شبه‌نفتی‌ها؛ سهم 57 درصدی از صادرات» منتشر شد.(اینجا ببینید ) در آن گزارش با اشاره به سهم 57 درصدی صادرات اقلام شبه‌نفتی از کل صادرات و حذف مثلث معروف صادراتی ایران و گرفتن جای آن با اقلام شبه‌نفتی برای بالا بردن آمار صادرات نتیجه‌گیری شده بود که اگر بنا بر دلایلی این اقلام از سبد صادراتی کشور حذف شوند، صادرات دیگر معنایی نخواهد داشت.

حال با انتشار آمار تجارت خارجی ایران در 9ماهه نخست سال‌جاری، نتایج جالبی مشاهده می‌شود. صادرات میعانات گازی که در 9ماهه سال قبل سهم نزدیک به 25 درصدی را از کل صادرات«غیر نفتی» ایران را به خود اختصاص داده بودند، با کاهش 62/5 (5ممیز62) درصدی مواجه شده است. صادرات محصولات پتروشیمی که سال قبل بیش از 35 درصد از کل صادرات ایران سهم داشت، کاهش 12/31 (31ممیز12)درصدی داشته است نتیجه این کاهش‌ها نیز کاهش قابل توجه صادرات ایران در 9ماهه سال‌جاری نسبت به زمان مشابه سال قبل است.

به نظر می‌رسد با تغییرات قیمت ارز‌ها که به طور مستقیم روی مبادلات تجاری کشور اثر‌گذار هستند از یک سو و ترکیب اقلام واردات کشور که اکثر آن را اقلام کشاورزی، خوراکی و خام تشکیل می‌دهند، اینک بیش از هر زمان دیگر، آسیب آمارها و اقدامات شعارگونه مثل صادرات خودرو و مخلوط کردن صادرات شبه‌نفتی با صادرات غیرنفتی برای بالا بردن آمار صادرات پدیدار شده است.

————–

این گزارش در روزنامه شرق، مورخ 13 دیماه 1391 شماره 1639، صفحه 4 منتشر شد